Από τον αγωγό East-West της Σαουδικής Αραβίας έως τις πετρελαϊκές υποδομές των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων που βρίσκονται εκτός των Στενών του Ορμούζ, οι παραγωγοί της περιοχής στρέφονται ολοένα και περισσότερο σε εναλλακτικές διαδρομές, καθώς οι επιθέσεις και οι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα αναδεικνύουν τους κινδύνους της υπερβολικής εξάρτησης από το συγκεκριμένο στρατηγικό πέρασμα.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα εξετάζουν, σύμφωνα με πληροφορίες, την κατασκευή νέου λιμένα και τερματικού σταθμού εμπορευματοκιβωτίων στις ανατολικές ακτές τους, με στόχο να παρακάμψουν τα Στενά του Ορμούζ και να μειώσουν την εξάρτησή τους από το λιμάνι Jebel Ali, το σημαντικότερο κέντρο logistics της Μέσης Ανατολής.

Η εταιρεία διαχείρισης λιμένων DP World, με έδρα το Ντουμπάι, φέρεται να βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις για την ανάπτυξη νέου λιμανιού στην παράκτια περιοχή του Φουτζέιρα, καθώς και ενός νέου τερματικού σταθμού στο ήδη υπάρχον λιμάνι του ίδιου εμιράτου, σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times που επικαλείται ανώνυμες πηγές με γνώση των συζητήσεων. Η DP World αρνήθηκε να σχολιάσει όταν επικοινώνησε μαζί της το CNBC.

Ο Αχμέντ μπιν Σουλαγέμ, διευθύνων σύμβουλος του Dubai Multi Commodities Centre (DMCC), δήλωσε στο CNBC ότι τα σχέδια των ΗΑΕ για νέα λιμενική υποδομή εκτός των Στενών αποτελούν τόσο μια άμεση αντίδραση όσο και μέρος μιας μεσοπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης στρατηγικής.

«Μέχρι να καταστούν ασφαλέστερες οι συνθήκες στα Στενά του Ορμούζ, δεν πιστεύω ότι οι ναυτιλιακές εταιρείες θα δώσουν ιδιαίτερη έμφαση στη διέλευση από εκεί», ανέφερε ο Σουλαγέμ στην εκπομπή Squawk Box Asia του CNBC.

Οι εναλλακτικές διαδρομές της Σαουδικής Αραβίας

Η πρόσφατη κρίση ανέδειξε τόσο τη χρησιμότητα όσο και τα όρια των εναλλακτικών διαδρομών. Σύμφωνα με τον Άντι Λίποου, πρόεδρο της Lipow Oil Associates, η Σαουδική Αραβία διοχετεύει περίπου 4 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως μέσω του αγωγού East-West.

Το δίκτυο Petroline, μήκους περίπου 1.200 χιλιομέτρων (750 μιλίων), μεταφέρει αργό πετρέλαιο από την περιοχή Αμπκάικ, στις ανατολικές ακτές της χώρας στον Περσικό Κόλπο, έως το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα. Μετά τις πρόσφατες επεκτάσεις του, η συνολική σχεδιασμένη δυναμικότητά του εκτιμάται στα 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Λίποου, το Ριάντ διοχετεύει περίπου 4 εκατ. βαρέλια την ημέρα μέσω του αγωγού προς το Γιανμπού, όπου φορτώνονται δεξαμενόπλοια που στη συνέχεια αναχωρούν κυρίως μέσω της Ερυθράς Θάλασσας.

Ο Μπομπ ΜακΝάλι, πρόεδρος της Rapidan Energy Group, χαρακτήρισε την ικανότητα της Σαουδικής Αραβίας να αυξήσει τις εξαγωγές μέσω αυτής της διαδρομής ως ιδιαίτερα σημαντική επιτυχία.

«Το πραγματικό στρατηγικό επίτευγμα ήταν ότι η Σαουδική Αραβία κατάφερε να διοχετεύσει τόσο μεγάλες πρόσθετες ποσότητες πετρελαίου μέσω του αγωγού προς το Γιανμπού. Παράλληλα, φαίνεται ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, με τη συνδρομή του αμερικανικού στρατού, επιστρέφουν στα προπολεμικά επίπεδα εξαγωγών. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα θετική έκπληξη», δήλωσε τη Δευτέρα.

Η γεωπολιτική απειλή απλώς μεταφέρεται

Ωστόσο, η παράκαμψη των Στενών του Ορμούζ δεν εξαλείφει τον γεωπολιτικό κίνδυνο· απλώς τον μεταφέρει αλλού.

Τα δεξαμενόπλοια που φορτώνουν στο Γιανμπού πρέπει να διασχίσουν την Ερυθρά Θάλασσα και να περάσουν από τα Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ, όπου οι επιθέσεις των ανταρτών Χούθι εξακολουθούν να απειλούν έναν ακόμη κρίσιμο θαλάσσιο διάδρομο. Ο Λίποου προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε προσπάθεια παρεμπόδισης αυτών των πλοίων θα μπορούσε να αφαιρέσει από την αγορά αρκετά εκατομμύρια επιπλέον βαρέλια ημερησίως.

Παράλληλα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα χρησιμοποιούν δεξαμενόπλοια για τη μεταφορά αργού πετρελαίου από περιοχές εντός των Στενών του Ορμούζ σε ύδατα εκτός αυτών, όπου το φορτίο μεταγγίζεται σε μεγαλύτερα πλοία που συνεχίζουν το ταξίδι τους προς τις αγορές της Ασίας.

«Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν ναυλώσει δικά τους δεξαμενόπλοια, τα οποία μεταφέρουν το πετρέλαιο από το εσωτερικό των Στενών προς το εξωτερικό, όπου πραγματοποιείται μεταφόρτωση σε μεγαλύτερα πλοία. Έτσι διασφαλίζουν αφενός τη συνέχιση των εξαγωγών τους και αφετέρου την απρόσκοπτη τροφοδοσία των ασιατικών αγορών που έχουν ανάγκη το πετρέλαιο αυτό», εξήγησε ο Λίποου.

Ενισχυμένη διαπραγματευτική θέση

Η Κάρολ Νάκλε, διευθύνουσα σύμβουλος της Crystol Energy, υποστήριξε ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κινήθηκαν ταχύτερα από άλλες χώρες της περιοχής στην ανάπτυξη εναλλακτικών λύσεων, γεγονός που ενισχύει όχι μόνο την ενεργειακή τους ασφάλεια αλλά και τη γεωπολιτική τους θέση.

«Όλοι αναζητούν μια μόνιμη λύση, όμως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ήταν πιο γρήγορα από πολλές χώρες της περιοχής στην προώθηση εναλλακτικών διαδρομών πέρα από τα Στενά του Ορμούζ», ανέφερε.

«Όσο μειώνεται η εξάρτησή τους από τα Στενά, τόσο αυξάνεται η διαπραγματευτική τους ισχύς έναντι του Ιράν σε οποιαδήποτε μελλοντική συμφωνία. Αυτό από μόνο του περιορίζει μέρος της επιρροής και της ισχύος της Τεχεράνης στην περιοχή.»

Οι υπόλοιπες χώρες του Κόλπου εξακολουθούν να εξαρτώνται από τα Στενά

Παρά τις εξελίξεις, ο Περσικός Κόλπος απέχει ακόμη πολύ από το να καταστήσει τα Στενά του Ορμούζ δευτερεύουσα διαδρομή.

Το Κουβέιτ, το Ιράκ και το Κατάρ εξακολουθούν να εξαρτώνται σχεδόν αποκλειστικά από το πέρασμα αυτό για τις εξαγωγές τους, ενώ οι υπάρχοντες αγωγοί δεν διαθέτουν επαρκή δυναμικότητα ώστε να αντικαταστήσουν πλήρως τις μεταφορές αργού πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου σε περίπτωση παρατεταμένου αποκλεισμού.

Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), μόνο η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διαθέτουν σήμερα λειτουργικούς αγωγούς που μπορούν να παρακάμψουν τα Στενά του Ορμούζ, με διαθέσιμη δυναμικότητα που εκτιμάται μεταξύ 3,5 και 5,5 εκατ. βαρελιών ημερησίως.

Αντίθετα, το Ιράκ, το Κουβέιτ, το Κατάρ, το Μπαχρέιν και το ίδιο το Ιράν εξακολουθούν να βασίζονται σχεδόν αποκλειστικά στη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό για τις περισσότερες εξαγωγές πετρελαίου τους, γεγονός που αναδεικνύει τα όρια των υφιστάμενων εναλλακτικών λύσεων.

Ο Λίποου προειδοποίησε ότι η Σαουδική Αραβία, το Κουβέιτ και το Ιράκ ενδέχεται τελικά να αναγκαστούν να αναθεωρήσουν τις πρόσφατες αυξήσεις στην παραγωγή τους, εάν οι αποθηκευτικοί χώροι γεμίσουν και τα άδεια δεξαμενόπλοια δεν μπορούν να προσεγγίσουν τους τερματικούς σταθμούς εξαγωγής.

Η δημιουργία επαρκών εναλλακτικών υποδομών, ωστόσο, απαιτεί χρόνο. Ο Άνταμ Πόζεν, πρόεδρος του Peterson Institute for International Economics, εκτίμησε ότι θα χρειαστούν ακόμη 18 έως 24 μήνες για να αναπτυχθούν νέοι αγωγοί, εναλλακτικές θαλάσσιες διαδρομές και άλλες υποδομές που θα μειώσουν ουσιαστικά την εξάρτηση από τα Στενά του Ορμούζ.

«Θα χρειαστεί μια παρατεταμένη κρίση αυτού του είδους, καθώς και ακόμη 18 έως 24 μήνες, προκειμένου να ολοκληρωθούν οι αναγκαίες εναλλακτικές λύσεις: νέοι αγωγοί, διαφορετικές ναυτιλιακές διαδρομές και νέες πηγές εφοδιασμού», κατέληξε ο Πόζεν.