Η αιφνιδιαστική ανακοίνωση, που δημοσιεύθηκε στην πλατφόρμα Truth Social, αποκλιμάκωσε την αυξανόμενη ένταση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν σχετικά με τον έλεγχο των Στενών, τις πρόσφατες επιθέσεις του Ιράν εναντίον Αμερικανών στρατιωτών και τις απειλές του ίδιου του Τραμπ για νέους αμερικανικούς βομβαρδισμούς κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Ο Τραμπ δήλωσε ότι το Ιράν και άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής του ζήτησαν να αναστείλει τα πλήγματα, τα οποία, σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, είχε διατάξει την Παρασκευή με στόχο να επαναφέρει την Τεχεράνη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

«Βάσει αυτού του αιτήματος, συμφώνησα, προς όφελος ολόκληρου του ΚΟΣΜΟΥ και επίσης για την επιβίωση ενός επιτυχημένου και ευημερούντος Ιράν, να ακυρώσω την επίθεση, υπό την προϋπόθεση ότι θα μπορέσουμε σύντομα να καταλήξουμε σε ΣΥΜΦΩΝΙΑ», έγραψε ο Τραμπ στο Truth Social.

Ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι οι ΗΠΑ ήταν έτοιμες να επιτεθούν στο Ιράν με «επίπεδα στρατιωτικής ισχύος, δύναμης και καταστροφικής ισχύος που δεν έχουν υπάρξει από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο», πριν τελικά υπαναχωρήσει. Πρόσθεσε επίσης ότι και το Ισραήλ δεσμεύτηκε να μην προχωρήσει σε επίθεση μέχρι να επιτευχθεί συμφωνία.

Το Ιράν και το Ισραήλ δεν σχολίασαν άμεσα τον ισχυρισμό του προέδρου περί διπλωματικής προόδου. Η Τεχεράνη, τις τελευταίες εβδομάδες, εμφανιζόταν ιδιαίτερα απαισιόδοξη για την πορεία των συνομιλιών.

Η δήλωση του Τραμπ έγινε σε μια περίοδο ιδιαίτερα υψηλής έντασης. Το Σάββατο, το Ιράν εξαπέλυσε κύμα επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) κατά του Κουβέιτ, πλήττοντας έναν σύμμαχο των ΗΠΑ, μετά τη δέσμευση του Τραμπ να εντείνει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στον ολοένα και πιο διευρυμένο πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Το Κουβέιτ ανακοίνωσε ότι κατέρριψε τα ιρανικά drones.

Οι αμερικανικές πρεσβείες στη Μέση Ανατολή κάλεσαν τους Αμερικανούς πολίτες να εξετάσουν το ενδεχόμενο αποχώρησης από την περιοχή. Αεροπορικές εταιρείες παρέτειναν τις ακυρώσεις πτήσεων προς τα κράτη του Αραβικού Κόλπου, τα οποία επί δεκαετίες έχουν αναδειχθεί σε σημαντικούς διεθνείς αεροπορικούς κόμβους. Οι ΗΠΑ προειδοποίησαν ότι ενδέχεται σύντομα να κλείσουν εναέριοι χώροι.

Το Ιράν διατήρησε το Σάββατο τα Στενά του Ορμούζ —από όπου άλλοτε διερχόταν περίπου το 20% της παγκόσμιας μεταφοράς αργού πετρελαίου— ουσιαστικά κλειστά. Ένα πλοίο κοντά στα Στενά υπέστη ζημιές όταν χτυπήθηκε από βλήμα την Παρασκευή, ενώ άλλο πλοίο ανέφερε έκρηξη σε μικρή απόσταση, σύμφωνα με τον οργανισμό UK Maritime Trade Operations, που συνεργάζεται με το Βρετανικό Βασιλικό Ναυτικό.

Η πολεμική ρητορική μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ είχε ενταθεί σημαντικά. Ο Τραμπ δήλωσε την Παρασκευή, κατά τη διάρκεια τηλεοπτικής συνεδρίασης του υπουργικού συμβουλίου, ότι οι ΗΠΑ «θα τους χτυπήσουν πολύ σκληρά».

«Κάποια στιγμή θα πουν: "Δεν αντέχουμε άλλο"», δήλωσε ο Τραμπ.

Ο Αλί Αμπντολαχί, ανώτερος Ιρανός στρατιωτικός διοικητής, υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ επιταχύνουν τη διεύρυνση του πολέμου στην περιοχή και ότι το Ιράν θεωρεί συνυπεύθυνες τις χώρες που συνεργάζονται στρατιωτικά με την Ουάσιγκτον.

«Οποιαδήποτε χώρα επιλέξει να λειτουργήσει ως αμυντική ασπίδα για τις εγκληματικές και επιθετικές Ηνωμένες Πολιτείες θα καταναλωθεί από τις φλόγες του πολέμου», δήλωσε ο Αμπντολαχί, σύμφωνα με τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν.

Η Μέση Ανατολή είχε γνωρίσει μια σύντομη περίοδο σχετικής ηρεμίας, μετά την υπογραφή, στα μέσα Ιουνίου, ενός μνημονίου κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για την παύση των εχθροπραξιών.

Ωστόσο, η σύγκρουση αναζωπυρώθηκε τον Ιούλιο εξαιτίας της διαμάχης για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ. Λίγο αργότερα, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι η εκεχειρία είχε λήξει και οι ΗΠΑ επανέλαβαν τους βομβαρδισμούς κατά του Ιράν. Η Τεχεράνη απάντησε με επιθέσεις εναντίον αραβικών συμμάχων των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο.

«Οι κύκλοι κλιμάκωσης και αποκλιμάκωσης γίνονται ολοένα και ταχύτεροι», δήλωσε ο Άντριου Λέμπερ, ερευνητής του Carnegie Endowment for International Peace. «Μέχρι τη στιγμή που οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν να αποκλιμακώσουν την ένταση, όπως είδαμε την περασμένη εβδομάδα, το Ιράν έχει ήδη δρομολογήσει έναν νέο κύκλο κλιμάκωσης.»

«Είναι δύσκολο να δει κανείς πώς θα σταματήσει αυτή η κατάσταση», πρόσθεσε. «Απομακρυνόμαστε όλο και περισσότερο από την προοπτική ενός νέου μνημονίου κατανόησης.»

Η σύγκρουση έχει επεκταθεί σημαντικά τον τελευταίο μήνα. Δύο δεξαμενόπλοια υγροποιημένου φυσικού αερίου τυλίχθηκαν στις φλόγες στο λιμάνι της Νταμιέτα στην Αίγυπτο, αφού το ένα δέχθηκε επίθεση με drone, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει αναληφθεί η ευθύνη. Οι φιλοϊρανοί Χούθι της Υεμένης ανακοίνωσαν αποκλεισμό των σαουδαραβικών πετρελαϊκών αποστολών στην Ερυθρά Θάλασσα, επεκτείνοντας τη σύγκρουση σε ακόμη μία κρίσιμη θαλάσσια οδό. Παράλληλα, η Σαουδική Αραβία κατηγόρησε φιλοϊρανικές ιρακινές πολιτοφυλακές για επιθέσεις στις πετρελαϊκές της εγκαταστάσεις και απάντησε με σπάνιες αεροπορικές επιδρομές σε ιρακινό έδαφος, σε συντονισμό με τις ΗΠΑ.

Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα εναλλάξει τη στρατηγική του μεταξύ στρατιωτικής πίεσης και διπλωματίας απέναντι στο Ιράν. Τις τελευταίες ημέρες δήλωνε ότι διεξάγονταν «πολύ φιλικές διαπραγματεύσεις», πριν κατηγορήσει τους Ιρανούς διπλωμάτες ότι δεν τηρούν τον λόγο τους.

«Πάντα θέλουν να μιλήσουν, αλλά αθετούν συνεχώς τις υποσχέσεις τους», είπε ο Τραμπ, προσθέτοντας αργότερα: «Το μόνο που κάνουν είναι να με εξοργίζουν.»

Η απογοήτευση, πάντως, είναι αμοιβαία. Ιρανοί διπλωμάτες έχουν εκφράσει την κόπωσή τους από τις επανειλημμένες αποτυχίες των διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ. Από τη δική τους οπτική, η έλλειψη εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο χωρών παραμένει βαθιά και οι πιθανότητες επιτυχούς διπλωματίας επιδεινώνονται κάθε φορά που ο Τραμπ απειλεί με χρήση στρατιωτικής ισχύος.

Οι χώρες του Αραβικού Κόλπου και οι οικονομίες τους επωμίζονται ήδη σημαντικό κόστος από τον περιφερειακό πόλεμο. Παράλληλα, έχουν υιοθετήσει πιο επιθετική στάση, με αρκετά κράτη του Κόλπου να συμμετέχουν άμεσα σε στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν ή των συμμάχων του τις τελευταίες εβδομάδες.

«Πολλές χώρες της περιοχής έχουν εξαντλήσει τις ιδέες τους για το πώς να διαχειριστούν αυτή την κρίση», δήλωσε ο Λέμπερ. «Βρίσκονται παγιδευμένες ανάμεσα στην πεποίθηση ότι δεν μπορούν να εμπιστευθούν καμία συμφωνία με το Ιράν και στην αβεβαιότητα για το ποια θα είναι η επόμενη κίνηση των Ηνωμένων Πολιτειών.»