Η εξέλιξη έρχεται οκτώ μήνες μετά την ανατροπή του πρώην προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο από την Ουάσιγκτον, μέσω στρατιωτικής επιχείρησης, και την ανάληψη της διακυβέρνησης από το μεταβατικό καθεστώς υπό την Ντέλσι Ροντρίγκες, όπως υπογραμμίζει το CNBC.
Η κυβέρνηση Ροντρίγκες έχει παραχωρήσει στη North American Blue Energy Partners (NABEP), με έδρα τα Μπαρμπάντος, δικαιώματα εκμετάλλευσης σε 17 πετρελαϊκά κοιτάσματα της Βενεζουέλας για διάστημα ενός αιώνα.
Διευθύνων σύμβουλος της NABEP είναι ο Αλεχάντρο Μπετανκούρ, ένας αμφιλεγόμενος επιχειρηματίας που έχει βρεθεί στο παρελθόν στο επίκεντρο ερευνών για τις δραστηριότητές του.
Στο πλαίσιο της συμφωνίας, η NABEP παραχώρησε στο Office of Strategic Capital (OSC) του αμερικανικού υπουργείου Άμυνας ποσοστό 35% στην εταιρεία, χωρίς κόστος για τον Αμερικανό φορολογούμενο, σύμφωνα με τους όρους που δημοσιοποίησε αυτή την εβδομάδα ο Λευκός Οίκος.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει προχωρήσει με πρωτοφανή ταχύτητα στην απόκτηση μετοχικών συμμετοχών σε ιδιωτικές επιχειρήσεις — ιδιαίτερα για μια Ρεπουμπλικανική κυβέρνηση. Αντίστοιχες κινήσεις είχαν καταγραφεί κυρίως σε περιόδους μεγάλων κρίσεων, όπως οι παγκόσμιοι πόλεμοι και η Μεγάλη Ύφεση, αλλά και η οικονομική κρίση.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι τέτοιες συμφωνίες είναι απαραίτητες για την εξασφάλιση στρατηγικών πόρων που συνδέονται με την εθνική ασφάλεια.
Ωστόσο, είναι δύσκολο να βρεθεί ιστορικό προηγούμενο για την άμεση απόκτηση μετοχικού ποσοστού από την αμερικανική κυβέρνηση σε πετρελαϊκή εταιρεία — πόσο μάλλον σε μια εταιρεία που θα δραστηριοποιείται σε πετρελαϊκά κοιτάσματα ξένης χώρας, σύμφωνα με τον Τάιλερ Πριστ, ιστορικό της πετρελαϊκής βιομηχανίας στο Πανεπιστήμιο της Αϊόβα.
Έλεγχος σε 65 δισ. βαρέλια
Η συμφωνία δίνει στις ΗΠΑ τον έλεγχο, σε επίπεδο πλειοψηφίας, περίπου 65 δισ. βαρελιών αποδεδειγμένων αποθεμάτων αργού της Βενεζουέλας, σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο. Πρόκειται για περίπου το 20% των συνολικών αποθεμάτων της χώρας, τα οποία υπολογίζονται σε 303 δισ. βαρέλια.
Εφόσον τα στοιχεία του Λευκού Οίκου είναι ακριβή, η NABEP θα成为 δεύτερη μεγαλύτερη πετρελαϊκή εταιρεία στον κόσμο ως προς τα αποδεδειγμένα αποθέματα, πίσω μόνο από τη Saudi Aramco, εκτιμά ο Πάτρικ Ράτι, διευθυντής παγκόσμιας ανάλυσης στην Enverus.
Τα αποθέματά της θα ήταν περίπου τέσσερις φορές μεγαλύτερα από εκείνα της ExxonMobil.
«Για την αμερικανική κυβέρνηση να εμπλέκεται με έναν αμφιλεγόμενο επιχειρηματία και μια εταιρεία παραχωρήσεων σε μια χώρα γνωστή για την ενδημική διαφθορά, εγείρει κάθε είδους προειδοποιητικά σημάδια», δήλωσε ο Πριστ.
Μια «κρατική» πετρελαϊκή εταιρεία των ΗΠΑ;
Το 35% του Πενταγώνου δεν είναι το μοναδικό στοιχείο που δίνει στην Ουάσιγκτον σημαντικό έλεγχο.
Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών έχει το δικαίωμα να αγοράζει το 20% της πετρελαϊκής παραγωγής της NABEP στο κόστος παραγωγής, αντί για την τιμή της αγοράς. Παράλληλα, διαθέτει δικαίωμα πρώτης άρνησης για το υπόλοιπο 80% της παραγωγής.
Η αμερικανική κυβέρνηση μπορεί επίσης να ασκεί βέτο στον διορισμό μελών του διοικητικού συμβουλίου, ενώ η πλειοψηφία του συμβουλίου πρέπει να αποτελείται από Αμερικανούς πολίτες.
Η συμφωνία διέπεται από το αμερικανικό δίκαιο και υπάγεται στη δικαιοδοσία των αμερικανικών δικαστηρίων.
«Αυτό είναι ξεκάθαρα μια κρατική επιχείρηση», δήλωσε ο Σκοτ Λιντσικόουμ, ειδικός στο διεθνές εμπορικό δίκαιο του Cato Institute. «Ο de facto έλεγχος του 100% της παραγωγής σε τιμή κόστους είναι ιδιοκτησία».
Το πετρέλαιο που θα αγοράζουν οι ΗΠΑ με ευνοϊκούς όρους αναμένεται να χρησιμοποιηθεί για την αναπλήρωση των στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου της χώρας, αλλά και για «στρατιωτικές και άλλες ευαίσθητες χρήσεις», σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε, πάντως, ότι η κυβέρνηση δεν αναμένει να κάνει χρήση του δικαιώματος πρώτης άρνησης για το υπόλοιπο 80% της παραγωγής. Το δικαίωμα αυτό, όπως υποστήριξε, αποτελεί μια μακροπρόθεσμη «ασφάλεια» για την περίπτωση μιας μελλοντικής κρίσης.
«Πρώτα και πάνω απ’ όλα, πρόκειται για γεωπολιτική», δήλωσε ο αξιωματούχος. «Ήταν μια ευκαιρία να εξασφαλίσουμε κοιτάσματα που σε μεγάλο βαθμό βρίσκονταν υπό την επιρροή κινεζικών και ρωσικών εταιρειών».
Γιατί οι μεγάλες πετρελαϊκές κρατούν αποστάσεις
Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι ο στόχος της συμφωνίας είναι να ενθαρρύνει τις ιδιωτικές επενδύσεις στη Βενεζουέλα και να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών, με την παρουσία της αμερικανικής κυβέρνησης να λειτουργεί ως εγγύηση.
Ο υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ δήλωσε ότι η συμφωνία με τη NABEP δεν αποτελεί υποκατάσταση των ιδιωτικών εταιρειών. Όπως είπε, η αμερικανική κυβέρνηση «δεν θα είναι ο διαχειριστής ή ο παραγωγός» του πετρελαίου.
Η συνεργασία με τη NABEP έρχεται την ώρα που οι μεγαλύτερες αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες εμφανίζονται εξαιρετικά επιφυλακτικές απέναντι στη Βενεζουέλα, μετά την κρατικοποίηση περιουσιακών στοιχείων του κλάδου από την κυβέρνηση του Ούγκο Τσάβες το 2007.
Η Chevron παραμένει η μόνη μεγάλη αμερικανική πετρελαϊκή που δραστηριοποιείται στη χώρα. Αυτή την εβδομάδα ανακοίνωσε ξεχωριστή συμφωνία για επενδύσεις ύψους 7 δισ. δολαρίων, με στόχο να υπερδιπλασιάσει την παραγωγή της στη Βενεζουέλα έως το 2031.
Ο διευθύνων σύμβουλος της ExxonMobil, Ντάρεν Γουντς, είχε δηλώσει στον Τραμπ τον Ιανουάριο ότι η Βενεζουέλα είναι «μη επενδύσιμη» χώρα. Η ConocoPhillips, από την πλευρά της, δεν σχεδιάζει να επιστρέψει στη χώρα έως ότου ανακτήσει τα χρήματα που της οφείλει το Καράκας.
«Αυτή η οντότητα δημιουργήθηκε επειδή δεν υπήρχε ενδιαφέρον από ιδιώτες επενδυτές για τη Βενεζουέλα», σχολίασε ο Λιντσικόουμ. «Μου είναι δύσκολο να δω πώς τώρα θα πλημμυρίσει η χώρα από ιδιωτικά κεφάλαια».
Ο αμφιλεγόμενος Μπετανκούρ
Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι επέλεξε τη NABEP επειδή ο διευθύνων σύμβουλός της είναι «ικανός πετρελαϊκός επιχειρηματίας» που στο παρελθόν έχει βοηθήσει την αμερικανική κυβέρνηση.
Ο Μπετανκούρ, ωστόσο, έχει βρεθεί αντιμέτωπος με καταγγελίες για ξέπλυμα χρήματος και διαφθορά. Δεν έχει κατηγορηθεί για κάποιο έγκλημα και έχει αρνηθεί οποιαδήποτε παρανομία.
«Δεν προτείνω κανέναν για αγιοποίηση εδώ», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Αμερικανός αξιωματούχος, όταν ρωτήθηκε για το παρελθόν του.
Σύμφωνα με την ίδια την εταιρεία, ο Μπετανκούρ αύξησε την παραγωγή της NABEP στη Βενεζουέλα από περίπου 18.000 βαρέλια ημερησίως σε περισσότερα από 200.000 βαρέλια την ημέρα, καθιστώντας την, κατά τους ισχυρισμούς της, τη δεύτερη μεγαλύτερη ιδιωτική πετρελαϊκή παραγωγό της χώρας.
Η NABEP υποστηρίζει ότι η συμφωνία θα μπορούσε να οδηγήσει σε επενδύσεις σχεδόν 100 δισ. δολαρίων στον πετρελαϊκό τομέα της Βενεζουέλας. Βραχυπρόθεσμος στόχος της είναι να αυξήσει την παραγωγή της σε περισσότερα από 1 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Το μεγάλο ερωτηματικό: είναι νόμιμη η συμφωνία;
Παρά τις μεγάλες φιλοδοξίες, η συμφωνία αντιμετωπίζει σημαντικές νομικές και πολιτικές αβεβαιότητες.
Ο Πίτερ Χάρελ, πρώην σύμβουλος διεθνών οικονομικών υποθέσεων στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας επί κυβέρνησης Τζο Μπάιντεν, υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση Τραμπ δεν έχει παρουσιάσει σαφή νομική βάση για την απόκτηση τέτοιων μετοχικών συμμετοχών.
Ειδικά στην περίπτωση του Office of Strategic Capital, οι δηλώσεις της αμερικανικής κυβέρνησης εμφανίζονται αντιφατικές.
Πριν ανακοινωθεί η συμφωνία, το Πεντάγωνο είχε δηλώσει ότι το OSC «δεν αποκτά μετοχικές συμμετοχές σε ιδιωτικές εταιρείες» και ότι ο ρόλος του περιορίζεται, βάσει του νόμου, στην παροχή κεφαλαιακής βοήθειας μέσω δανείων, εγγυήσεων δανείων ή τεχνικής υποστήριξης.
Λίγες ημέρες αργότερα, ο Λευκός Οίκος επιβεβαίωσε ότι το OSC θα αποκτήσει τελικά ποσοστό 35% στη NABEP.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στη συνέχεια ότι η συμμετοχή έχει δομηθεί με τρόπο που, σύμφωνα με την κυβέρνηση, είναι συμβατός με τη νομοθετική εξουσιοδότηση του OSC.
Ένα deal που μπορεί να αλλάξει ξανά
Το μεγαλύτερο ερώτημα, πάντως, είναι αν η συμφωνία θα επιβιώσει των πολιτικών αλλαγών τόσο στην Ουάσιγκτον όσο και στο Καράκας.
Εάν στις προεδρικές εκλογές του 2028 επικρατήσει Δημοκρατικός υποψήφιος, η συμφωνία πιθανότατα θα επανεξεταστεί και ενδεχομένως θα τερματιστεί, εκτιμά ο Μπομπ ΜακΝάλι, πρόεδρος της Rapidan Energy.
Αλλά ακόμη και σε περίπτωση νίκης Ρεπουμπλικανού, μια μελλοντική κυβέρνηση στη Βενεζουέλα θα μπορούσε να ακυρώσει τη συμφωνία.
«Ο στόχος των ΗΠΑ είναι να μειώσουν το ρίσκο για μακροπρόθεσμες ιδιωτικές επενδύσεις», σημειώνει ο ΜακΝάλι. «Ωστόσο, οι σημαντικοί πολιτικοί κίνδυνοι τόσο στην Ουάσιγκτον όσο και στο Καράκας θα περιορίσουν τον αντίκτυπο του σχεδίου».
