Οι επιθέσεις με drones που έθεσαν εκτός λειτουργίας τον αγωγό παράκαμψης της Σαουδικής Αραβίας νωρίτερα αυτόν τον μήνα ανάγκασαν μεγαλύτερες ποσότητες αργού να διοχετευθούν και πάλι μέσω των Στενών του Ορμούζ και να μεταφερθούν από έναν στόλο δεξαμενόπλοιων που ήδη βρίσκεται υπό μεγάλη πίεση. Ο αντίκτυπος έχει εξαπλωθεί σε όλο τον κόσμο, καθώς τα μεγαλύτερα ταξίδια και τα δρομολόγια μεταφοράς μετ’ επιστροφής γύρω από το Ορμούζ δεσμεύουν πλοία και εκτοξεύουν σε επίπεδα-ρεκόρ τις ημερήσιες τιμές ναύλωσης των πετρελαιοφόρων.
Η έλλειψη αυτή, σημειώνει η Wall Street Journal, προσθέτει ένα ακόμη κόστος σε έναν πόλεμο που ήδη προκαλεί αναστάτωση στις ενεργειακές προμήθειες σε ολόκληρο τον κόσμο. Τα λιγότερα διαθέσιμα δεξαμενόπλοια επιβραδύνουν τις παραδόσεις πετρελαίου, την ώρα που το κόστος μεταφοράς σε επίπεδα-ρεκόρ πιέζει τα περιθώρια κέρδους των διυλιστηρίων, απειλώντας να διατηρήσει υψηλές τις τιμές των καυσίμων ακόμη και αν οι διεθνείς τιμές του αργού πετρελαίου υποχωρήσουν. Αυτό θα μπορούσε να ασκήσει νέα πίεση στις τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.
«Αυτό που έχει σημασία για τα διυλιστήρια είναι το κόστος του αργού πετρελαίου που παραδίδεται, και σε αυτό περιλαμβάνεται και το κόστος μεταφοράς», δήλωσε ο Adi Imsirovic, πρώην έμπορος ενέργειας και λέκτορας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. «Η τιμή στην αντλία περιλαμβάνει όλα αυτά τα κόστη και ο καταναλωτής καλείται να πληρώσει το συνολικό τίμημα».
Η ξαφνική έλλειψη των μεγάλων πετρελαιοφόρων — γνωστών ως very large crude carriers (VLCCs), δηλαδή πολύ μεγάλων δεξαμενόπλοιων αργού πετρελαίου — έχει εκτοξεύσει το κόστος μεταφοράς πετρελαίου μέσω των στενών στο υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ.
Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, το κόστος ναύλωσης ενός υπερδεξαμενόπλοιου πετρελαίου για φόρτωση εντός του Περσικού Κόλπου και διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ ξεπέρασε το 1 εκατομμύριο δολάρια την ημέρα, σύμφωνα με τη ναυτιλιακή εταιρεία πληροφοριών Windward. Αυτό αντιστοιχεί σε 26 δολάρια ανά βαρέλι ή περίπου στο ένα τέταρτο της αξίας του αργού πετρελαίου, με βάση την τρέχουσα τιμή της αγοράς. Υπό κανονικές συνθήκες, το κόστος μεταφοράς αποτελεί ένα μικρό μόνο μέρος της αξίας ενός φορτίου αργού.
Η έλλειψη δεξαμενόπλοιων δεν περιορίζεται στη Μέση Ανατολή. Οι ναύλοι σε ολόκληρο τον κόσμο, όπως εκείνοι στη διαδρομή από τη Δυτική Αφρική προς την Κίνα, αυξάνονται επίσης απότομα. Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα μέσα ημερήσια έσοδα για ένα VLCC έφτασαν την Πέμπτη τα 651.107 δολάρια, σχεδόν διπλάσια από ό,τι μία εβδομάδα νωρίτερα, πριν κλείσει ο αγωγός παράκαμψης της Σαουδικής Αραβίας, γνωστός ως East-West Pipeline, σύμφωνα με την Clarksons Research.
Ο αγωγός αποτελεί την κύρια εναλλακτική διαδρομή του βασιλείου για την παράκαμψη των στενών. Μετέφερε αργό πετρέλαιο από τον Περσικό Κόλπο στο λιμάνι Yanbu, στην Ερυθρά Θάλασσα. Από εκεί, οι Σαουδάραβες μπορούσαν να μεταφέρουν εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου σε πελάτες σε όλο τον κόσμο.
Άτομα που γνωρίζουν τη λειτουργία της Saudi Aramco, της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας του βασιλείου, αναφέρουν ότι είναι πιθανό ο αγωγός να επαναλειτουργήσει εν μέρει μέσα στις επόμενες ημέρες, αν και εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια σχετικά με ορισμένα τεχνικά ζητήματα. Στο μεταξύ, το Yanbu δεν έχει φορτώσει κανένα δεξαμενόπλοιο αργού από την ώρα των επιθέσεων, σύμφωνα με στοιχεία παρακολούθησης πλοίων.
Η Aramco έχει προειδοποιήσει ορισμένους Ευρωπαίους και Ασιάτες πελάτες ότι θα πρέπει να αναμένουν καθυστερήσεις ή ακυρώσεις τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές. Εάν δεν αποκατασταθούν εν μέρει οι ροές του αγωγού τις επόμενες ημέρες, ενδέχεται να ακυρωθούν ακόμη περισσότερες αποστολές αργού, ανέφεραν.
Τα πλοία με σημαία Σαουδικής Αραβίας έχουν σταματήσει να διέρχονται από τα Στενά Bab al-Mandeb, έναν θαλάσσιο «λαιμό μπουκαλιού» που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και ο οποίος βρίσκεται πλέον υπό τον έλεγχο των Χούτι, εν μέσω της διακοπής λειτουργίας του αγωγού και των επιθέσεων σε σαουδαραβικά πλοία από τους μαχητές Χούτι, οι οποίοι ευθυγραμμίζονται με το Ιράν, σύμφωνα με στοιχεία παρακολούθησης πλοίων.
Περισσότερα από δώδεκα πλοία με σημαία Σαουδικής Αραβίας έχουν αλλάξει πορεία και ταξιδεύουν μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας στη Νότια Αφρική, με επιπλέον κόστος περίπου 1 εκατομμυρίου δολαρίων ανά ταξίδι για κάθε πλοίο, σύμφωνα με τη Windward.
Ως αποτέλεσμα, η Aramco διοχετεύει μεγαλύτερες ποσότητες αργού μέσω των Στενών του Ορμούζ, καταφεύγοντας σε μια λύση που χρησιμοποιούν συχνότερα οι γειτονικές χώρες: τις μεταφορές πετρελαίου από πλοίο σε πλοίο (ship-to-ship transfers).
Η διαδικασία αυτή περιλαμβάνει σύντομες διαδρομές κατά τις οποίες το πετρέλαιο μεταφέρεται από τερματικούς σταθμούς του Κόλπου σε λιμάνια λίγο έξω από τα Στενά του Ορμούζ, όπου στη συνέχεια μεταφορτώνεται σε πλοία που κατευθύνονται προς τις διεθνείς αγορές. Οι μεταφορτώσεις επιτρέπουν στο πετρέλαιο να συνεχίσει να κινείται, αλλά δεσμεύουν πλοία τα οποία διαφορετικά θα ήταν διαθέσιμα για άλλα φορτία.
Από την επίθεση στον αγωγό East-West, δώδεκα VLCC έχουν εξέλθει από τα Στενά του Ορμούζ φορτωμένα με 24 εκατομμύρια βαρέλια αργού από το Ras Tanura, τον κύριο τερματικό σταθμό φόρτωσης του βασιλείου στον Περσικό Κόλπο, σύμφωνα με την εταιρεία παρακολούθησης πλοίων Kpler.
Η Aramco συζητά με ορισμένους Ασιάτες πελάτες το ενδεχόμενο να παραλαμβάνουν αργό από δεξαμενόπλοια ανοιχτά του Ομάν μέσω μεταφορτώσεων από πλοίο σε πλοίο, σύμφωνα με άτομα που γνωρίζουν τη λειτουργία της Aramco.
Οι αλλαγές αυτές σημαίνουν ότι μεγαλύτερο μέρος του παγκόσμιου στόλου των περίπου 900 VLCC βρίσκεται σήμερα ακινητοποιημένο κοντά στο Ορμούζ, πραγματοποιώντας αυτές τις σύντομες μεταφορές μετ’ επιστροφής — ή εκτελώντας μεγαλύτερα ταξίδια γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, αυξάνοντας έτσι το κόστος.
Περίπου το 15% του παγκόσμιου στόλου VLCC βρίσκεται πλέον στα ανοικτά των ακτών του Ομάν, σύμφωνα με τον Stephen Gordon, παγκόσμιο επικεφαλής της Clarksons Research. Περισσότερα υπερδεξαμενόπλοια έχουν επίσης βγει προσωρινά από την αγορά, καθώς πραγματοποιούν μεγαλύτερα ταξίδια γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας. Η παράκαμψη αυτή προσθέτει περίπου δύο εβδομάδες στη διάρκεια του ταξιδιού.
Η μετατόπιση της Σαουδικής Αραβίας προς τα ανατολικά λιμάνια και τα Στενά του Ορμούζ έχει τα όριά της, δήλωσε ο Matthew Wright, επικεφαλής αναλυτής ναύλων της Kpler. «Υπάρχουν ενδείξεις ότι η διαθέσιμη πρόσθετη δυναμικότητα για μεταφορτώσεις από πλοίο σε πλοίο είναι περιορισμένη και δεν επαρκεί για να υποστηρίξει περισσότερες τέτοιες μεταφορές», ανέφερε.
Η εναλλακτική αυτή λύση φαίνεται να λειτουργεί, όσο το επιτρέπει το Ιράν, δήλωσε η Natasha Kaneva, επικεφαλής παγκόσμιας στρατηγικής εμπορευμάτων της JPMorgan.
