Από την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, τον Ιανουάριο του 2025, η Ουάσινγκτον έχει συνάψει συμφωνίες με χώρες της Λατινικής Αμερικής, της Αφρικής και του Ειρηνικού, προκειμένου να μεταφέρει σε αυτές αλλοδαπούς οι οποίοι δεν μπορούν να απελαθούν νόμιμα στις χώρες καταγωγής τους.
Η έρευνα υλοποιήθηκε από 72 δημοσιογράφους και 23 μέσα ενημέρωσης από 15 χώρες και δημοσιεύεται από τη δημοσιογραφική κοινοπραξία Forbidden Stories. Σύμφωνα με τα ευρήματά της, η αμερικανική κυβέρνηση έχει προβλέψει να καταβάλει περισσότερα από 410 εκατομμύρια δολάρια σε χώρες που υποδέχονται απελαθέντες, αλλά και σε υπηρεσίες του ΟΗΕ που συμμετέχουν σε διαδικασίες επιστροφής μεταναστών.
Έως τις 31 Αυγούστου 2026, τουλάχιστον 25.447 άνθρωποι είχαν μεταφερθεί σε 28 χώρες βάσει αυτών των συμφωνιών. Περίπου 20.000 από αυτούς είχαν σταλεί στο γειτονικό Μεξικό, σύμφωνα με τα στοιχεία που συγκέντρωσε και συνδύασε η Forbidden Stories.
Οι όροι των συμφωνιών διαφέρουν από χώρα σε χώρα, κυρίως ως προς τις εθνικότητες των ανθρώπων που γίνονται δεκτοί, αλλά και ως προς την υποδοχή ατόμων που διαθέτουν ποινικό μητρώο.
Σύμφωνα με τη Forbidden Stories, η Ουάσινγκτον προσέγγισε 49 από τις 54 χώρες της Αφρικής, ζητώντας τους να δεχθούν απελαθέντες πολίτες τρίτων χωρών.
Παράλληλα, έρευνα του AFP που πραγματοποιήθηκε στις αρχές του 2026 είχε καταγράψει τις πιέσεις που ασκούσε η Ουάσινγκτον σε αφρικανικές χώρες προκειμένου να τις πείσει να υποδεχθούν απελαθέντες. Μεταξύ των μέσων πίεσης που καταγράφηκαν ήταν απειλές για επιβολή δασμών, για διακοπή της έκδοσης θεωρήσεων εισόδου στις Ηνωμένες Πολιτείες ή για περικοπή της αμερικανικής οικονομικής βοήθειας.
Νομικοί δήλωσαν στο AFP ότι, από τη στιγμή που φτάνουν στις χώρες αυτές, οι απελαθέντες «πέφτουν σε νομική μαύρη τρύπα» και μπορεί να κρατούνται χωρίς να τους έχουν απαγγελθεί κατηγορίες, σε μια χώρα που δεν γνωρίζουν και, σε ορισμένες περιπτώσεις, χωρίς να έχουν πρόσβαση σε κανένα δικαίωμα.
Μια σχετικά άγνωστη υπηρεσία του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών, η Υπηρεσία Αναμετανάστευσης, που συστάθηκε τον Μάιο του 2025, ανέλαβε το μεγαλύτερο μέρος των διαπραγματεύσεων και των πληρωμών που συνδέονται με τις συμφωνίες, σύμφωνα με τη Forbidden Stories.
Επικεφαλής της υπηρεσίας είναι ο Κρίστιαν Ζοβέ Ερχαρτ, 41 ετών, διπλωμάτης που έχει εργαστεί κυρίως ως ακόλουθος ασφαλείας σε αμερικανικές πρεσβείες.
Συμφωνίες εκατομμυρίων δολαρίων
Η Forbidden Stories αποκαλύπτει, μεταξύ άλλων, τις επισκέψεις του Κρίστιαν Ζοβέ Ερχαρτ στο Καμερούν, με το οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες υπέγραψαν τον Δεκέμβριο του 2025 πρωτόκολλο συνεννόησης για την υποδοχή απελαθέντων.
Μόλις μία εβδομάδα αργότερα, η Ουάσινγκτον υπέγραφε συμφωνία για πρόγραμμα αμερικανικής βοήθειας στον τομέα της υγείας, συνολικού ύψους περίπου 400 εκατομμυρίων δολαρίων και διάρκειας πέντε ετών.
Τον Ιανουάριο, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αποδέσμευσε επιπλέον 30 εκατομμύρια δολάρια για την Υπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στο Καμερούν, με στόχο, όπως αναφερόταν, «να διευκολύνει την εθελούσια επιστροφή των προσφύγων και την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης».
Στις 14 Ιανουαρίου προσγειώθηκε στο Καμερούν το πρώτο αεροπλάνο που μετέφερε απελαθέντες.
Άλλες συμφωνίες προέβλεπαν απευθείας οικονομικές καταβολές προς κυβερνήσεις. Το Παλάου, ένα αρχιπελαγικό κράτος στον Ειρηνικό με πληθυσμό περίπου 18.000 κατοίκων, υπέγραψε τον Δεκέμβριο συμφωνία για να υποδεχθεί 75 ανθρώπους από τρίτες χώρες, έναντι ποσού 7,5 εκατομμυρίων δολαρίων. Μέχρι σήμερα, ωστόσο, μόλις τρία άτομα έχουν μεταφερθεί στο Παλάου.
Στο Εσουατίνι, από τον Ιούλιο του 2025 έχουν φτάσει 32 άνθρωποι, από τους συνολικά 160 που προβλέπει συμφωνία ύψους 5 εκατομμυρίων δολαρίων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της δημοσιογραφικής έρευνας, η αφρικανική χώρα έχει συμφωνήσει να υποδέχεται και απελαθέντες που διαθέτουν ποινικό μητρώο.
Από τα συνολικά 410 εκατομμύρια δολάρια που προβλέπονται από τις συγκεκριμένες συμφωνίες, εσωτερικά έγγραφα του Στέιτ Ντιπάρτμεντ δείχνουν ότι 81 εκατομμύρια δολάρια προορίζονται απευθείας για τις κυβερνήσεις των χωρών που έχουν υπογράψει συμφωνίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Τα υπόλοιπα χρήματα κατευθύνονται σε διεθνείς οργανισμούς.
Ειδικότερα, 178 εκατομμύρια δολάρια προορίζονται για τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης (ΔΟΜ) και 123 εκατομμύρια δολάρια για την Υπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες.
Οι δύο οργανισμοί του ΟΗΕ, οι οποίοι έχουν μεταξύ άλλων αρμοδιότητα την προστασία και την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, έχουν δεχθεί επικρίσεις για τον ρόλο τους στο συγκεκριμένο ζήτημα.
Η Υπατη Αρμοστεία, πάντως, δήλωσε στη Forbidden Stories ότι δεν συμμετέχει στις συμφωνίες και ότι χρησιμοποιεί την αμερικανική χρηματοδότηση σύμφωνα με την εντολή της, η οποία αφορά «την ενίσχυση των συστημάτων ασύλου».
Από την πλευρά του, εκπρόσωπος του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης δήλωσε ότι ο οργανισμός αντιλαμβάνεται πως η Ουάσινγκτον αξιοποιεί την οικονομική βοήθειά της για την εξυπηρέτηση των δικών της «προτεραιοτήτων». Ωστόσο, όπως ανέφερε, ο οργανισμός αποδέχεται τα αμερικανικά κονδύλια «για να βελτιώσει τις ζωές των μεταναστών και χωρίς αυτό να ισοδυναμεί με έγκριση των απελάσεων».
