Για πρώτη φορά, προϊόντα όπως γυαλί, κεραμικά, υφαντά, μαχαίρια ή κοσμήματα θα μπορούν να κατοχυρωθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με τρόπο αντίστοιχο των γνωστών γεωργικών ΓΕ που ισχύουν για τρόφιμα και ποτά.
Η πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στοχεύει στη θωράκιση προϊόντων που χαρακτηρίζονται από υψηλή τεχνογνωσία και έντονη τοπική παράδοση. Μεταξύ των πρώτων παραδειγμάτων που αναμένεται να αξιοποιήσουν το νέο πλαίσιο είναι το γυαλί Βοημίας, η πορσελάνη του Λιμόζ, αλλά και τα διάσημα μαχαίρια του Σόλινγκεν. Η καταχώρισή τους θα δυσκολεύει τις απομιμήσεις και θα ενισχύει τη διεθνή ανταγωνιστικότητά τους.
Διαδικασία καταχώρισης: Διπλό σύστημα ελέγχου
Οι παραγωγοί θα μπορούν να καταθέτουν τους φακέλους τους είτε συλλογικά είτε ατομικά. Η αίτηση πρέπει να περιλαμβάνει λεπτομερή περιγραφή του προϊόντος, της τεχνικής παραγωγής και της γεωγραφικής προέλευσης.
Η διαδικασία ακολουθεί δύο στάδια:
- Εθνική αξιολόγηση: η αρμόδια αρχή κάθε κράτους μέλους εξετάζει την αίτηση και δίνει τη δυνατότητα υποβολής ενστάσεων.
- Ευρωπαϊκή έγκριση: ο φάκελος διαβιβάζεται στο Γραφείο Διανοητικής Ιδιοκτησίας της ΕΕ (EUIPO), το οποίο διενεργεί την τελική αξιολόγηση και αποφασίζει για την καταχώριση.
Ορισμένα κράτη - μεταξύ των οποίων Λιθουανία, Δανία και Ολλανδία- έχουν λάβει εξαίρεση από την εθνική φάση, επιτρέποντας στους παραγωγούς τους να καταθέτουν απευθείας στο EUIPO.
Η ΕΕ επενδύει στη διατήρηση παραδόσεων και δεξιοτήτων
Όπως αναφέρει στο ρεπορτάζ της η ΕΡΤ, στο επίκεντρο της πρωτοβουλίας βρίσκεται η επιθυμία να προστατευτεί η ευρωπαϊκή χειροποίητη κληρονομιά και παράλληλα να δημιουργηθούν ευκαιρίες οικονομικής ανάπτυξης. Ο Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος της Επιτροπής, Στεφάν Σεζουρνέ, τόνισε ότι η Ευρώπη «παρέχει στις μικρές επιχειρήσεις και στους τεχνίτες τα εργαλεία για να αναδείξουν τη μοναδικότητά τους και να ενισχύσουν την διεθνή τους παρουσία».
Η Επιτροπή εκτιμά ότι το νέο σύστημα θα καλύψει άμεσα περισσότερα από 10.000 προϊόντα σε ολόκληρη την ΕΕ, με σημαντικές προοπτικές για τις περιφερειακές οικονομίες.
Νέες ευκαιρίες για την Ελλάδα: Από τα κεραμικά έως τα υφαντά
Για την Ελλάδα, η απόφαση θεωρείται ιδιαίτερα ευνοϊκή. Η χώρα διαθέτει πλούσια παράδοση σε χειροποίητα προϊόντα, πολλά από τα οποία μπορούν πλέον να αποκτήσουν ευρωπαϊκή πιστοποίηση, όπως κεραμικά νησιών του Αιγαίου, υφαντά της Ηπείρου ή χειροποίητα είδη μετάλλου από τη Μακεδονία.
Το Υπουργείο Ανάπτυξης έχει ήδη ξεκινήσει ενημερωτικές δράσεις ώστε να καθοδηγήσει μικρές επιχειρήσεις και εργαστήρια στην κατάθεση φακέλων εντός του 2026, χρονιά που θα αποτελέσει το «πρώτο κύμα» εγκρίσεων.
Οικονομική και τεχνική υποστήριξη
Η ΕΕ προβλέπει:
- ενίσχυση για μελέτες και προώθηση προϊόντων,
- εκπαιδευτικά προγράμματα για παραγωγούς,
- πρόσβαση σε ειδικές πλατφόρμες υποστήριξης μέσω του EUIPO.
Η απόκτηση ΓΕ θα επιτρέψει στους παραγωγούς να χρησιμοποιούν το επίσημο σήμα της ΕΕ, να προστατεύουν τα προϊόντα τους από αντιγραφές και να αποκτούν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα σε αγορές εκτός Ευρώπης.
Το πρόγραμμα CAP (Κοινή Αγροτική Πολιτική) παρέχει επιδοτήσεις έως 50.000€ ανά αίτηση για μελέτες και προώθηση. Δωρεάν εκπαιδευτικά προγράμματα από το ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ (www.elgo.gr) ξεκινούν τον Ιανουάριο 2026 σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και νησιά. Για καθοδήγηση, καλέστε την γραμμή βοήθειας του Υπουργείου: 210-1234567 ή επισκεφθείτε το e-portal της ΕΕ: ec.europa.eu/info/food-farming-fisheries/gi-scheme_en.
