Στο περιθώριο του 2nd ESG Summit, η Άννα Βάσιλα, Sustainability and Industry Affairs Manager του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών, μίλησε στο Reporter.gr για τη μετάβαση του επιχειρείν από τη θεωρία στη μετρήσιμη πράξη του ESG, το ρόλο των αξιόπιστων δεδομένων, τις προκλήσεις της πράσινης μετάβασης στις αερομεταφορές και τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ των stakeholders.

Ακολουθεί η συνέντευξη της κυρίας Βάσιλα στο «R».

Ποιο είναι το βασικό συμπέρασμα που κρατάτε από τη συζήτηση γύρω από το ESG;

«Θα ξεκινούσα με το ότι η βιωσιμότητα δεν είναι μια θεωρητική προσέγγιση ή ένα ‘ευχολόγιο’. Έχουμε περάσει στην εποχή των δεδομένων, των μετρήσιμων δεσμεύσεων και των στοχευμένων επενδύσεων. Για να μπορεί μια επιχείρηση –ανεξαρτήτως μεγέθους ή κλάδου– να λαμβάνει αποφάσεις υπολογίζοντας τον πραγματικό αντίκτυπο τόσο στο περιβάλλον και την κοινωνία, όσο και στα οικονομικά της αποτελέσματα, χρειάζεται αξιόπιστα δεδομένα. Αυτό προϋποθέτει δομές, διαδικασίες, διαφάνεια και λογοδοσία από όλους τους εμπλεκόμενους.

Είναι πλέον σαφές πως μια επιχείρηση που επιδιώκει η ανάπτυξή της να είναι βιώσιμη, δεν αντιμετωπίζει τις επενδύσεις στα πεδία «περιβάλλον – κοινωνία – διακυβέρνηση» ως κόστος. Το πραγματικό κόστος είναι η αδράνεια – το να μην προχωράμε έγκαιρα στις αλλαγές που θα θέσουν τις βάσεις για το μέλλον. Η αποκλειστική επικέντρωση στα νούμερα δεν αρκεί. Οι επιχειρήσεις οφείλουν να βλέπουν τον εαυτό τους ως μέρος της κοινωνίας, με εργαζομένους και stakeholders που αξιολογούν καθημερινά τη λειτουργία τους».

Ποιος είναι ο ρόλος των δεδομένων και των ανθρώπων μέσα σε αυτή τη μετάβαση;

«Τα δεδομένα βρίσκονται στον πυρήνα κάθε σοβαρής ESG στρατηγικής. Αποτελούν ένα κομβικό εργαλείο και γι’ αυτό πρέπει να επενδύσουμε σε τακτικό reporting, ώστε να παράγουμε αξιόπιστα δεδομένα. Εξάλλου, χωρίς δεδομένα, δεν μπορούμε να μετρήσουμε τα αποτελέσματά μας.

Για την ορθή και πλήρη αποτύπωση της επίδοσης μιας επιχείρησης σε θέματα βιωσιμότητας, απαιτείται συστηματική διατομεακή συνεργασία μεταξύ λειτουργιών, όπως το περιβάλλον, η υγεία & η ασφάλεια, το ανθρώπινο δυναμικό και η εταιρική διακυβέρνηση.

Οι επιμέρους αυτές λειτουργίες, υπό τον συντονισμό του τμήματος της βιώσιμης ανάπτυξης, καλούνται να τροφοδοτούν τη διαδικασία του reporting με αξιόπιστα, επαληθεύσιμα και συγκρίσιμα δεδομένα. Τα δεδομένα αυτά πρέπει να προκύπτουν μέσα από σαφώς καθορισμένα πλαίσια, μεθοδολογία και εσωτερικές διαδικασίες, οι οποίες έχουν διαμορφωθεί βάσει των εφαρμοστέων και επιλεχθέντων προτύπων αναφοράς, σε συνάρτηση με το επιχειρηματικό μοντέλο, την αλυσίδα αξίας και τα ουσιαστικά θέματα (material topics) της επιχείρησης.

Με αυτόν τον τρόπο, το reporting δεν αποτελεί απλώς άσκηση συμμόρφωσης, αλλά μηχανισμό παραγωγής ποιοτικής πληροφόρησης, ικανής να υποστηρίξει τεκμηριωμένα τη λήψη στρατηγικών και επιχειρησιακών αποφάσεων.

Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε σήμερα, είναι η διαφυγή ταλέντου, το λεγόμενο «brain drain». Ειδικά στον τομέα του ESG, η εύρεση προσωπικού με την κατάλληλη εξειδίκευση παραμένει ιδιαίτερα απαιτητική. Ο κλάδος απαιτεί πολυσχιδή προφίλ που καλούνται να ανταποκριθούν σε σύνθετους ρόλους, συνδυάζοντας δεξιότητες όπως, μεταξύ άλλων, η επικοινωνία, η ανάλυση δεδομένων και η χρήση υπολογιστικών μοντέλων. Κατά συνέπεια, η προσέλκυση εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού αποτελεί σημαντικό στοίχημα.

Ταυτόχρονα, η οικοδόμηση ομάδων με συνοχή και στρατηγικό προσανατολισμό καθίσταται εξίσου απαιτητική. Το υφιστάμενο έλλειμμα δεξιοτήτων οδηγεί στο να αφιερώνεται δυσανάλογος χρόνος των ειδικών σε πιο μηχανιστικές ή επαναλαμβανόμενες εργασίες, περιορίζοντας την επικέντρωση σε δραστηριότητες με υψηλότερη προστιθέμενη αξία και αναπτυξιακό χαρακτήρα.»

Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις για το ESG που αφορούν τον κλάδο των αερομεταφορών;

«Ένα από τα πιο σύνθετα ζητήματα για τον κλάδο των αερομεταφορών αφορά στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που δεν προκύπτουν από τη λειτουργία των αεροδρομίων, αλλά από το ευρύτερο οικοσύστημα δραστηριοτήτων που αναπτύσσεται γύρω τους. Πρόκειται για τις λεγόμενες έμμεσες εκπομπές (Scope 3), οι οποίες, από τη φύση τους, δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν μεμονωμένα.

Η μετάβαση προς το net zero είναι κατεξοχήν μια συλλογική πρόκληση. Απαιτεί ευθυγράμμιση και στενή συνεργασία μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων μερών — αεροδρομίων, αεροπορικών εταιρειών, παρόχων καυσίμων και ρυθμιστικών αρχών — με κοινό στόχο την επιτάχυνση της «πράσινης μετάβασης» του κλάδου. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος των αεροδρομίων δεν περιορίζεται στη δική τους λειτουργία, αλλά επεκτείνεται στη διευκόλυνση αυτής της συνεργασίας και στη δημιουργία συνθηκών κατάλληλων για συστημική αλλαγή.

Κεντρικό ρόλο στη μείωση των εκπομπών διαδραματίζουν τα βιώσιμα αεροπορικά καύσιμα (Sustainable Aviation Fuels – SAF), τα οποία σήμερα αποτελούν μία από τις βασικές διαθέσιμες λύσεις. Ωστόσο, η παραγωγή τους παραμένει περιορισμένη και δεν επαρκεί ακόμη για ευρεία εφαρμογή. Αυτό σημαίνει ότι, σε αυτή τη φάση, δεν υπάρχει ακόμη η απαιτούμενη κλίμακα ώστε να στηριχθεί μια καθολική και άμεση μετάβαση.

Παράλληλα, το ρυθμιστικό πλαίσιο εξελίσσεται δυναμικά — και, σε αρκετές περιπτώσεις, με ταχύτερο ρυθμό από την ωρίμανση της αγοράς. Η απόσταση αυτή δημιουργεί προκλήσεις προσαρμογής, αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύει την ανάγκη για ενισχυμένο συντονισμό, στοχευμένες επενδύσεις και ουσιαστικό διάλογο σε επίπεδο κλάδου.»

Μπορείτε να μας δώσετε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα επιτυχούς ESG πρωτοβουλίας από το ΔΑΑ;

«Ένα εμβληματικό παράδειγμα για την εταιρεία «Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών» είναι η δέσμευση για net zero σε σχέση με τις άμεσες εκπομπές της στα Πεδία 1 και 2 έως το 2025, πολύ νωρίτερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, η οποία ανακοινώθηκε το 2019 υπό τον τίτλο “Route 2025”. Αξίζει να σημειωθεί πως, παρά τις προκλήσεις της πανδημίας του COVID-19, οι Μέτοχοι και η Διοίκηση δεν έκαναν πίσω. Επενδύθηκαν οι απαραίτητοι πόροι και δημιουργήθηκαν οι κατάλληλες υποδομές, ώστε σήμερα το Αεροδρόμιο να καλύπτει τις ανάγκες του σε ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές και να είναι net zero στα Πεδία 1 και 2.

Η επιτυχία αυτή αποτελεί ένα ισχυρό παράδειγμα του πώς ένα στρατηγικό όραμα μπορεί να μετουσιωθεί σε δέσμευση και συνεργασία με στόχο απτά αποτελέσματα που δημιουργούν αξία σε πολλαπλά επίπεδα. Σηματοδοτεί δε ένα ορόσημο για το Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών που πρωτοπορεί στην πράσινη μετάβαση και δίνει τον τόνο ευρύτερα στον κλάδο».

Τι καθορίζει την επιτυχία σύνθετων μεταβάσεων, όπως η πράσινη μετάβαση;

«Η πανδημία αποτέλεσε μια ιδιαίτερα δυσμενή συγκυρία, με σημαντικό ανθρώπινο και οικονομικό αντίκτυπο. Αναπόφευκτα, πολλές επενδύσεις και πρωτοβουλίες που σχετίζονταν με την πράσινη μετάβαση καθυστέρησαν ή επαναπροσδιορίστηκαν.

Ωστόσο, μέσα από αυτήν την κρίση αναδείχθηκε κάτι εξαιρετικά σημαντικό: ο ρόλος της συνεργασίας μεταξύ stakeholders. Το παράδειγμα του Τουρισμού στην Ελλάδα έδειξε ότι όταν δημόσιος και ιδιωτικός τομέας συντονίζονται αποτελεσματικά, μπορούν να επιτύχουν εξαιρετικά αποτελέσματα ακόμη και σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες.

Η διασύνδεση, η επικοινωνία και ο συντονισμός μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων μερών είναι κρίσιμα στοιχεία. Όταν υπάρχει κοινή κατανόηση και διάθεση συνεργασίας, οι προκλήσεις αντιμετωπίζονται πιο αποτελεσματικά και δημιουργούνται οι βάσεις για πιο ανθεκτικές και βιώσιμες επιχειρήσεις. Εν τέλει για πιο ισχυρές Οικονομίες.».