Έτσι, ως «κεραυνός» ακούστηκε, μετά τις δηλώσεις σύμπλευσης στο περιθώριο της Γ.Σ. του ΟΗΕ, η σκληρή δήλωση του προέδρου της Κύπρου Νίκου Χριστοδουλίδη, με την οποία χαρακτήρισε, ούτε λίγο ούτε πολύ, ως εκβιαστή τον επικεφαλής του ΑΔΜΗΕ, Μ. Μανουσάκη, σε σχέση με αναφορές για αιτούμενες αποζημιώσεις.
Η όλη δήλωση προκάλεσε την άμεση κινητοποίηση της ελληνικής κυβέρνησης, που οργάνωσε έκτακτη σύσκεψη υπό τον πρωθυπουργό στο Μαξίμου. Εκεί δόθηκε το σήμα να πέσουν οι τόνοι, καθώς φαίνεται ότι βασική κυβερνητική επιδίωξη είναι να μην εδραιωθεί μια εικόνα διατάραξης του άξονα Αθήνας – Λευκωσίας.
Έτσι, με βάση διαρροές αναφέρεται ότι οι σχέσεις των δύο χωρών παραμένουν αδιατάρακτες ανεξάρτητα από τις τωρινές εξελίξεις ή την εξέλιξη που θα έχει το έργο.
Ανάλογα και η Λευκωσία μέσα από αναφορές του Τύπου τόνισε στη συνέχεια ότι «οι σχέσεις Ελλάδας – Κύπρου είναι υπεράνω των όποιων τεχνικών ζητημάτων άπτονται του συγκεκριμένου ή άλλου έργου».
Να σημειωθεί ότι η Κυπριακή Δημοκρατία, με βάση πηγές της κυβέρνησης φέρεται να είναι ικανοποιημένη από τη χθεσινή (5/10) ανακοίνωση του ΑΔΜΗΕ με την οποία αποσαφηνίζει το αίτημα που υπέβαλε στη ΡΑΕΚ.
Η κρίση ξεκίνησε μετά το δημοσίευμα της κυπριακής ιστοσελίδας Philenews. H ιστοσελίδα στο δημοσίευμα με τίτλο «Αποκαλυπτικό: Κήρυξε πόλεμο ο ΑΔΜΗΕ για το καλώδιο – Επιστολή βόμβα στη ΡΑΕΚ – Ετοιμάζεται για προσφυγή στη δικαιοσύνη», έκανε αναφορά σε επιστολή του ΑΔΜΗΕ προς την κυπριακή Αρχή αλλά και για προετοιμασία προσφυγής σχετικά με διεκδικήσεις του για το ύψος της προβλεπόμενης αποζημίωσης από την ΡΑΕΚ, όσον αφορά το έργο.
Επιστολή, η οποία σύμφωνα με άτυπη ενημέρωση από τον ΑΔΜΗΕ, ο Διαχειριστής αναγνωρίζει και διεκδικεί τη συμφωνημένη πρώτη δόση των 25 εκατ. ευρώ για το 2025 και τίποτα περισσότερο όσον αφορά τις επενδυτικές δαπάνες του έργου.
Παράλληλα, ο Διαχειριστής υπογραμμίζει ότι η ΡΑΕΚ δεν αναγνώρισε τις έως σήμερα βεβαιωμένες δαπάνες ύψους 251 εκατ. ευρώ, αναγνωρίζοντας μόλις 82 εκατ., παρά το ότι η ΡΑΑΕΥ στην Ελλάδα τις έχει εγκρίνει.
«Ο ΑΔΜΗΕ αναγνωρίζει και διεκδικεί τη συμφωνημένη πρώτη δόση των 25 εκατ. ευρώ για το 2025, και τίποτα περισσότερο όσον αφορά τις επενδυτικές δαπάνες του έργου (capex), και διαψεύδει την αυθαίρετη και αδιασταύρωτη πληροφορία του δημοσιεύματος περί άμεσης διεκδίκησης των 251 εκατ. ευρώ, το οποίο αποτελεί μέρος των 1,9 δισ. ευρώ, του έργου, και το οποίο θα ανακτηθεί στο βάθος χρόνου των 35 ετών απόσβεσης που έχει προσδιοριστεί ρυθμιστικά.
Ο λόγος που ο ΑΔΜΗΕ με βάση το προβλεπόμενο συμβατικό δικαίωμά του αιτήθηκε αναθεώρηση της απόφασης της ΡΑΕΚ της 31ης Ιουλίου 2025, είναι ότι η ΡΑΕΚ με αυτή την απόφαση δεν αναγνώρισε τα έξοδα που έχει κάνει ο Διαχειριστής έως σήμερα, παρά τα στοιχεία που έχει λάβει και παρά το γεγονός ότι η Ελληνική ρυθμιστική αρχή τα αναγνωρίζει. Συγκεκριμένα η ΡΑΕΚ αναγνώρισε μόνο ποσό ύψους 82 εκατ. ευρώ, έναντι περίπου 251 εκατ. ευρώ, τα οποία αποτελούν βεβαιωμένες έως σήμερα επενδυτικές δαπάνες» αναφέρει μεταξύ άλλων ο ΑΔΜΗΕ στην άτυπη ενημέρωσή του.
Πάντως είναι γεγονός ότι η «μεγάλη εικόνα» παραπέμπει σε μια σειρά από ζητήματα που παρά τις δηλώσεις στήριξης εκκρεμούν. Βέβαια αυτές οι τεχνικές εκκρεμότητες ενδεχομένως να αποτελέσουν και το άλλοθι για να αφεθεί το έργο. Δεν είναι τυχαίο ότι κυβερνητικές πηγές στην Αθήνα διαμηνύουν ότι το έργο θα υλοποιηθεί μόνον εφόσον λυθούν οι ρυθμιστικές και οικονομοτεχνικές εκκρεμότητες., κάτι που “καλύπτει” και το όποιο γεωπολιτικό φιάσκο.
Σημειώνεται ότι οι τεχνικές και οικονομικές δυσκολίες είναι μεγάλες και αφορούν το ετήσιο επιτρεπόμενο έσοδο του ΑΔΜΗΕ και τη σχετική απόφαση της ΡΑΕΚ. Υπενθυμίζεται ότι πριν λίγους μήνες η Κυπριακή Ρυθμιστική Αρχή (ΡΑΕΚ) είχε εγκρίνει υπό προϋποθέσεις το ετήσιο επιτρεπόμενο έσοδο του ΑΔΜΗΕ, ωστόσο είχε αξιολογήσει ως ανακτήσιμα έσοδα μόνο τα 82 από τα συνολικά 251 εκατ. που έχει δαπανήσει μέχρι σήμερα ο Διαχειριστής. Τα υπόλοιπα περίπου 170 εκατ. ευρώ έχουν παραπεμφθεί προς αξιολόγηση για μετά το τέλος του έργου, παρ’ ότι ο ΑΔΜΗΕ είχε αποστείλει όλα τα σχετικά τιμολόγια.
Επίσης εκκρεμούν οι αποδόσεις στον ΑΔΜΗΕ των 25 εκατ. ευρώ που έχει αποφασίσει η ΡΑΕΚ και για τα οποία θα πρέπει να υπάρξει απόφαση από το Υπουργείο Οικονομικών. Ωστόσο ο υπουργός Μάκης Κεραυνός έχει διαμηνύσει ότι δεν πρόκειται να υπογράψει γιατί το έργο δεν είναι βιώσιμο.
Παράλληλα, εκκρεμεί η μεταβίβαση από τη ΡΑΕΚ στον ΑΔΜΗΕ των αδειών του καλωδίου, που βρίσκονται ακόμη στα χέρια του προηγούμενου operator (Euroasia Interconnector). Επίσης δεν έχει βγει η ρυθμιστική απόφαση για το έσοδο, με βάση τη μεθοδολογία της κυπριακής αρχής, δηλαδή να υπολογιστεί και το WACC.
Απαιτείται επίσης κοινή απόφαση της ελληνικής και της κυπριακής Ρυθμιστικής Αρχής για την αναγνώριση των λειτουργικών δαπανών, ενώ παράλληλα θα πρέπει να αναγνωριστεί και να αποδοθεί το ποσό που έχει καταβάλει συνολικά ο ΑΔΜΗΕ στα ερευνητικά σκάφη για τη περίοδο που παρέμεναν αδρανή, παρά τον αρχικό προγραμματισμό, και τα οποία φτάνουν τα 19 εκατ. ευρώ.
