Αυτό το δίλημμα τέθηκε στο επίκεντρο της εκδήλωσης του Επιμελητηρίου Κέρκυρας με τίτλο «Τουρισμός & Οικονομία στην Κέρκυρα: Δεδομένα με γνώμονα μια νέα εποχή ανάπτυξης», όπου παρουσιάστηκαν δύο κομβικές μελέτες: μία για την εμπειρία των επισκεπτών και μία για τη δομή της τοπικής οικονομίας. Τα ευρήματα σκιαγραφούν μια εικόνα δυναμικής ανάπτυξης, αλλά και έντονων αντιφάσεων.

Ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου Κέρκυρας, Κώστας Μουζακίτης, υπογράμμισε ότι για πρώτη φορά υπάρχει μια τόσο σαφής αποτύπωση της οικονομικής και τουριστικής δραστηριότητας του νησιού. Όπως ανέφερε, ο τουριστικός πυρήνας παράγει περίπου το 36% της οικονομικής δραστηριότητας, αγγίζοντας το 1 δισ. ευρώ, ενώ η συνολική συνεισφορά ξεπερνά τα 3 δισ. ευρώ.

Το βασικό ζητούμενο, πλέον, είναι πώς αυτή η δυναμική θα μετατραπεί σε ευρύτερη αξία για το νησί. Η ανάγκη εξισορρόπησης των ιδιωτικών επενδύσεων με τις δημόσιες υποδομές, η ενίσχυση της τοπικής οικονομικής «ανακύκλωσης» και η ποιοτική αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος βρίσκονται στο επίκεντρο της συζήτησης.

Ένας προορισμός που κερδίζει τον επισκέπτη

Τα στοιχεία της έρευνας ικανοποίησης επισκεπτών που έκανε η KPMG, είναι εντυπωσιακά: το 94,8% δηλώνει πολύ ή απόλυτα ικανοποιημένο από την εμπειρία του, ενώ πάνω από το 96% θα σύστηνε την Κέρκυρα ως προορισμό. Το φυσικό περιβάλλον, η φιλοξενία και η συνολική εικόνα αποτελούν τα ισχυρότερα πλεονεκτήματα.

Ωστόσο, πίσω από τους υψηλούς δείκτες κρύβεται μια πιο σύνθετη πραγματικότητα. Η ικανοποίηση δεν είναι δεδομένη, αλλά εύθραυστη. Ζητήματα όπως οι υποδομές, η διαχείριση της αυξημένης επισκεψιμότητας και η ποιότητα του οδικού δικτύου –το οποίο ένας στους πέντε επισκέπτες χαρακτηρίζει προβληματικό– επηρεάζουν τη συνολική εμπειρία.

Η εικόνα αυτή αναδεικνύει την ανάγκη για ολιστική διαχείριση του προορισμού, από τις μεταφορές και τη στάθμευση έως την ψηφιακή πληροφόρηση και τη συνοχή της εμπειρίας.

Ο τουρισμός ως βατήρας ανάπτυξης

Η δεύτερη μελέτη του ΙΝΕΜΥ - ΕΣΕΕ φωτίζει τον ρόλο του τουρισμού ως βασικού μοχλού της τοπικής οικονομίας. Ο τουριστικός πυρήνας ξεπερνά το 1 δισ. ευρώ, ενώ ο συνολικός τζίρος των επιχειρήσεων φτάνει τα 2,75 δισ. ευρώ.

Το εμπόριο αναδεικνύεται ως ο μεγαλύτερος κλάδος, με περισσότερες από 2.900 επιχειρήσεις και τζίρο άνω του 1 δισ. ευρώ, επιβεβαιώνοντας τη διάχυση της τουριστικής δραστηριότητας στην οικονομία.

Ωστόσο, η ανάπτυξη δεν κατανέμεται ομοιόμορφα. Παρατηρείται συγκέντρωση τζίρου σε λίγους κλάδους και επιχειρήσεις, ενώ ο πρωτογενής τομέας και η μεταποίηση παραμένουν περιορισμένοι. Παράλληλα, η εποχικότητα εξακολουθεί να αποτελεί δομικό χαρακτηριστικό, με την οικονομική δραστηριότητα να κορυφώνεται σε λίγους μήνες.

Το αποτέλεσμα είναι ένα οικονομικό οικοσύστημα που παράγει πλούτο, αλλά δεν τον συγκρατεί επαρκώς στο νησί.

Ανισότητες στον χάρτη της ανάπτυξης

Η γεωγραφική κατανομή της ανάπτυξης αποκαλύπτει επιπλέον ανισορροπίες. Η βόρεια και η κεντρική Κέρκυρα συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μέρος της τουριστικής δραστηριότητας, ενώ η νότια Κέρκυρα εμφανίζει υστέρηση, παρά τις δυνατότητές της. Οι Παξοί, από την άλλη, αναδεικνύονται ως premium προορισμός με διαφορετικά χαρακτηριστικά.

Η ανισοκατανομή αυτή ενισχύει την ανάγκη για πιο ισόρροπη περιφερειακή ανάπτυξη και στοχευμένες πολιτικές.

Το μεγάλο στοίχημα: να μείνει ο πλούτος στο νησί

Κομβικό ερώτημα αποτελεί το κατά πόσο η τουριστική ανάπτυξη επιστρέφει στην τοπική κοινωνία. Η έντονη παρουσία μεγάλων επιχειρηματικών σχημάτων και η περιορισμένη ενίσχυση των μικρότερων επιχειρήσεων δημιουργούν κινδύνους συγκέντρωσης της αξίας.

Η «ανακύκλωση» της τουριστικής δαπάνης –δηλαδή η μετατροπή της σε εισόδημα για το σύνολο της οικονομίας– αποτελεί βασικό στόχο. Σε αυτό το πλαίσιο, κρίσιμη είναι η σύνδεση του τουρισμού με την τοπική παραγωγή, τη γαστρονομία και τον πολιτισμό.

Υποδομές, συνεργασία και στρατηγική

Κοινός παρονομαστής όλων των παρεμβάσεων είναι η ανάγκη για καλύτερο συντονισμό μεταξύ κράτους, αυτοδιοίκησης και επιχειρήσεων. Η ταχεία ανάπτυξη του τουρισμού δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη ενίσχυση των υποδομών, δημιουργώντας πιέσεις σε τομείς όπως η ύδρευση, οι μεταφορές και η καθημερινότητα των κατοίκων.

Παράλληλα, η απουσία ενιαίου στρατηγικού σχεδιασμού δυσκολεύει τη λήψη αποφάσεων, ενώ ζητήματα όπως η φέρουσα ικανότητα και η βιώσιμη διαχείριση των πόρων παραμένουν ανοιχτά.

Η επόμενη ημέρα: από την ανάπτυξη στη βιωσιμότητα

Η Κέρκυρα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Διαθέτει ισχυρό brand και υψηλή ζήτηση, αλλά αντιμετωπίζει προκλήσεις βιωσιμότητας.

Οι βασικοί άξονες που αναδείχθηκαν είναι:

• αναβάθμιση υποδομών και μεταφορών
• επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου
• ενίσχυση μικρών και τοπικών επιχειρήσεων
• προώθηση «πράσινων» καταλυμάτων
• αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων και δεδομένων
• σύνδεση του τουρισμού με την τοπική παραγωγή
  

Παράλληλα, πρωτοβουλίες όπως η δημιουργία Παρατηρητηρίου Τοπικής Οικονομίας φιλοδοξούν να ενισχύσουν τη χάραξη πολιτικής με βάση πραγματικά δεδομένα.

Η Υπουργός Τουρισμού, Όλγα Κεφαλογιάννη, τόνισε ότι η Κέρκυρα αποτελεί βασικό πυλώνα του ελληνικού τουρισμού και ότι προωθούνται έργα για την αναβάθμιση λιμενικών υποδομών, ύδρευσης και οδικού δικτύου, με στόχο μια βιώσιμη αναπτυξιακή πορεία. Από την πλευρά του, ο Υφυπουργός Ναυτιλίας Στέφανος Γκίκας υπογράμμισε τη σημασία της ανάπτυξης του θαλάσσιου τουρισμού και των εναλλακτικών μορφών, καθώς και της επέκτασης της τουριστικής περιόδου.