Στην καρδιά των συστάσεων βρίσκεται η ανάγκη επιτάχυνσης των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων: ενίσχυση του ψηφιακού μετασχηματισμού στον ιδιωτικό τομέα, μείωση γραφειοκρατικών και ρυθμιστικών βαρών, αύξηση της συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό —ιδίως για γυναίκες και νέους— και βελτίωση της λειτουργίας των αγορών. Παράλληλα, κρίσιμη θεωρείται η πλήρης αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων του Next Generation EU, ώστε να καλυφθεί το επενδυτικό κενό που παραμένει περίπου στο 4% του ΑΕΠ.
Το Ταμείο δίνει ιδιαίτερη έμφαση και στη δημοσιονομική διαχείριση: προτείνει τη διατήρηση ισχυρών πρωτογενών πλεονασμάτων, τη δημιουργία πολυετούς πλαισίου αξιολόγησης φορολογικών δαπανών και την καθιέρωση κανόνων για την προσαρμογή των φορολογικών κλιμάκων, ώστε να προστατεύονται τα πραγματικά εισοδήματα. Οι κοινωνικές δαπάνες σε υγεία, παιδεία και στέγαση θα πρέπει όχι μόνο να διατηρηθούν αλλά και να γίνουν πιο αποδοτικές.
Δίκαιη φορολογία
Επιπλέον, το ΔΝΤ φωτογραφίζει ερί τιμαριθμοποίησης της φορολογικής κλίμακας. “Ένας διαφανής, βασισμένος σε κανόνες μηχανισμός για την περιοδική προσαρμογή των κλιμακίων, των πιστώσεων και των ορίων του φόρου εισοδήματος θα βοηθήσει στην πρόληψη της διόγκωσης των κλιμακίων και στην προστασία των πραγματικών εισοδημάτων των νοικοκυριών”, σημειώνει χαρακτηριστικά στα συμπεράσματα του για τα δημοσιονομικά της Ελλάδας.
Επίσης, το ΔΝΤ ζητά ταυτόχρονα και την κατάργηση φοροαπαλλαγών (τις λεγόμενες και ως «φορολογικές δαπάνες») όπως καταγράφονται στον κρατικό προϋπολογισμό κάθε έτους.
Κατοικία
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην αγορά κατοικίας, όπου απαιτούνται παρεμβάσεις για αύξηση της προσφοράς, αξιοποίηση κενών κατοικιών και ανάπτυξη κοινωνικής στέγασης, καθώς το αυξημένο κόστος επιβαρύνει τα νοικοκυριά.
Ενέργεια
Σε ό,τι αφορά την ενεργειακή κρίση, το ΔΝΤ επισημαίνει ότι τυχόν μέτρα στήριξης θα πρέπει να είναι αυστηρά στοχευμένα και προσωρινά, με προτεραιότητα στα ευάλωτα νοικοκυριά μέσω του κοινωνικού κράτους και, για τις επιχειρήσεις, μόνο σε βιώσιμες ενεργοβόρες μονάδες και με ευρωπαϊκό συντονισμό.
Πού εντοπίζονται οι βασικοί κίνδυνοι
Παρά τις θετικές βραχυπρόθεσμες προοπτικές, το ΔΝΤ υποβαθμίζει την εκτίμηση για την ανάπτυξη στο 1,8% για φέτος και βλέπει σαφείς καθοδικούς κινδύνους.
Κεντρικός παράγοντας αβεβαιότητας είναι μια ενδεχόμενη παρατεταμένη ένταση στη Μέση Ανατολή, η οποία μπορεί να πλήξει την ιδιωτική κατανάλωση και τον τουρισμό μέσω υψηλότερων τιμών ενέργειας και ασθενέστερης εξωτερικής ζήτησης. Την ίδια στιγμή, η αύξηση του πληθωρισμού, οι γεωπολιτικές εντάσεις, ο κατακερματισμός του εμπορίου και πιθανές αναταράξεις στις αγορές ενδέχεται να περιορίσουν τις επενδύσεις και τις ροές κεφαλαίων.
Καμπανάκι για το δημογραφικό
Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, το Ταμείο εντοπίζει δομικές αδυναμίες: δημογραφική γήρανση, χαμηλή συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό και υποτονική παραγωγικότητα, που περιορίζουν την αναπτυξιακή δυναμική κοντά στο 1,5%.
Κίνδυνοι προκύπτουν και από πιθανές καθυστερήσεις στην υλοποίηση έργων του Ταμείου Ανάκαμψης, που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε απώλεια πόρων και επενδυτικής δυναμικής.
Στο μέτωπο του πληθωρισμού, οι πιέσεις θεωρούνται ανοδικές, λόγω πιθανής αύξησης τιμών εμπορευμάτων, ταχύτερων μισθολογικών αυξήσεων και επιπτώσεων από κλιματικά φαινόμενα.
Τραπεζικό σύστημα: σταθερό αλλά με εστίες προσοχής
Η έκθεση του Προγράμματος Αξιολόγησης Χρηματοπιστωτικού Τομέα (FSAP) διαπιστώνει ότι το ελληνικό τραπεζικό σύστημα παραμένει ανθεκτικό, ακόμη και υπό δυσμενή σενάρια.
Ωστόσο, το ΔΝΤ επισημαίνει συγκεκριμένους κινδύνους: υψηλή συγκέντρωση δανείων σε λίγες μεγάλες επιχειρήσεις, ευαλωτότητα μικρομεσαίων επιχειρήσεων και νοικοκυριών με περιορισμένα αποθέματα, καθώς και αργή πρόοδο στην επίλυση των μη εξυπηρετούμενων δανείων λόγω δικαστικών καθυστερήσεων.
Παράλληλα, ο δεσμός κράτους-τραπεζών, αν και μέτριος, μπορεί να ενισχυθεί σε περίπτωση σοκ μέσω μηχανισμών όπως οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις.
Η βάση της ανθεκτικότητας
Παρά τους κινδύνους, το ΔΝΤ αναγνωρίζει ότι η ελληνική οικονομία εμφανίζει σημαντικά στοιχεία ανθεκτικότητας.
Η ισχυρή εγχώρια ζήτηση, οι επενδύσεις μέσω του NGEU και η πρόοδος στις μεταρρυθμίσεις στηρίζουν την ανάπτυξη, ενώ η δημοσιονομική εικόνα έχει βελτιωθεί αισθητά. Το πρωτογενές πλεόνασμα παραμένει υψηλό και το δημόσιο χρέος ακολουθεί σταθερά πτωτική πορεία, με προοπτική να υποχωρήσει κοντά στο 110% του ΑΕΠ έως το 2031.
Η ανεργία έχει μειωθεί σημαντικά, ο τουρισμός καταγράφει ιστορικά υψηλά επίπεδα και το τραπεζικό σύστημα εμφανίζει ενισχυμένη κεφαλαιακή επάρκεια.
Σύμφωνα με το Ταμείο, ο συνδυασμός συνετής δημοσιονομικής πολιτικής, ισχυρού χρηματοπιστωτικού τομέα και επιτάχυνσης των μεταρρυθμίσεων μπορεί να διασφαλίσει τη σταθερότητα και να οδηγήσει σε πιο ισορροπημένη και βιώσιμη ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια.
