Ο πρόεδρος της Βραζιλίας, Λουίζ Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, με την υποστήριξη περίπου των μισών χωρών, είχε πιέσει για έναν οδικό χάρτη για την κατάργηση της χρήσης πετρελαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα.

Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος αποσύρει τις Ηνωμένες Πολιτείες από τη συμφωνία του Παρισιού, αρνήθηκε να στείλει διαπραγματευτές στη συνάντηση. Ακόμη και χωρίς την παρουσία της κυβέρνησης Τραμπ να υπερασπιστεί τα συμφέροντα των ορυκτών καυσίμων, το μέτρο αντιμετώπισε σθεναρή αντίσταση.

Δεκάδες αναπτυσσόμενες χώρες ενώθηκαν με μεγάλους παραγωγούς πετρελαίου, όπως η Σαουδική Αραβία και η Ρωσία, για να αντιταχθούν στον οδικό χάρτη, υποστηρίζοντας ότι δεν μπορούν να περιορίσουν τα ορυκτά καύσιμα όσο πολλοί από τους πολίτες τους στερούνται ηλεκτρικού ρεύματος.

Αντιμέτωπη με αυτή την αντίσταση, η προσπάθεια της Βραζιλίας απέτυχε, όπως μεταδίδει η Washington Post.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν ο βασικός παράγοντας που επέμενε σε μια συμφωνία για ισχυρότερη δράση με στόχο τη μείωση των εκπομπών, αλλά τελικά συμφώνησε να υποστηρίξει το κείμενο. «Θα θέλαμε να είχαμε περισσότερα», δήλωσε ο Επίτροπος Κλίματος της Ε.Ε., Βόπκε Χούκστρα. «Η κλιματική αλλαγή χρειάζεται περισσότερη μάχη, περισσότερη δράση.»

Η αισιόδοξη προσέγγιση

Η συμφωνία, δέκα χρόνια μετά από εκείνη του Παρισιού, έρχεται σε μια περίοδο κάμψης για την παγκόσμια κλιματική δράση, με τα συμφέροντα των ορυκτών καυσίμων να κερδίζουν έδαφος διεθνώς. Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, έχει αναγνωρίσει ότι είναι αναπόφευκτο πως ο κόσμος δεν θα επιτύχει τον στόχο συγκράτησης της θέρμανσης στον 1,5 βαθμό Κελσίου (2,7 Φαρενάιτ) που τέθηκε στη συμφωνία του Παρισιού.

Ωστόσο, κάποιοι ειδικοί υποστηρίζουν ότι οι συνομιλίες παραμένουν σημαντικές, δείχνοντας πως ο κόσμος εξακολουθεί να έχει διάθεση να αντιμετωπίσει τα κλιματικά ζητήματα και αποτελώντας αντίβαρο στις ΗΠΑ και άλλες χώρες που προωθούν τα ορυκτά καύσιμα.

«Ζούμε σε πολύπλοκες γεωπολιτικές εποχές», είπε ο Χούκστρα. «Υπάρχει αξία από μόνη της, εσωτερική αξία, όσο δύσκολο κι αν είναι, στο να προσπαθούμε να έρθουμε μαζί.»

Πολλοί αναλυτές συμφωνούν ότι οι ετήσιες συμφωνίες έχουν χάσει σε σημασία. Δέκα χρόνια μετά τη συμφωνία του Παρισιού, οι διαπραγματεύσεις έχουν ήδη καθορίσει τους περισσότερους κανόνες και το σύστημα που ωθεί τα κράτη να θέτουν κλιματικούς στόχους κάθε πέντε χρόνια. Η έμφαση πλέον δίνεται στην εφαρμογή αυτών των στόχων στην πραγματικότητα.

Η συμπερίληψη του οδικού χάρτη στην τελική απόφαση θα έστελνε «ένα αρκετά ισχυρό μήνυμα» ότι ο κόσμος σοβαρευόταν σχετικά με τον τερματισμό της χρήσης ορυκτών καυσίμων, δήλωσε η Σου Μπίνιαζ, πρώην αναπληρώτρια απεσταλμένη για το κλίμα επί προεδρίας Μπάιντεν. «Είχα ελπίσει ότι θα περιλαμβανόταν.»

Νίκες για τα συμφέροντα των ορυκτών καυσίμων

Το αποτέλεσμα ολοκληρώνει έναν χρόνο νικών για τα συμφέροντα των ορυκτών καυσίμων στις διεθνείς συνομιλίες. Τον Αύγουστο, αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ εμφανίστηκαν δυναμικά σε συνομιλίες στην Ελβετία για να αντιταχθούν σε οποιαδήποτε αυστηρά όρια στην παραγωγή πλαστικού, το οποίο παρασκευάζεται γενικά από πετρέλαιο και φυσικό αέριο.

Έπειτα, τον Οκτώβριο, η κυβέρνηση παρενέβη για να μπλοκάρει μια παγκόσμια συμφωνία για τη μείωση των εκπομπών από τα φορτηγά πλοία, η οποία προηγουμένως φαινόταν πως θα εγκριθεί σίγουρα από τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό, απειλώντας χώρες με «σοβαρές συνέπειες» αν υποστήριζαν το μέτρο.

Αυτό προκάλεσε φόβους ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να χαλάσουν με παρόμοιο τρόπο την ετήσια σύνοδο για το κλίμα.

Ωστόσο, η κυβέρνηση Τραμπ δεν έστειλε κανέναν εκπρόσωπο, σύμφωνα με τη γραμματεία του ΟΗΕ για το κλίμα. Ο γερουσιαστής Σέλντον Γουάιτχαουζ (Δημοκρατικός — Ρόουντ Άιλαντ) ήταν ο μόνος ομοσπονδιακός εκπρόσωπος που παρευρέθηκε, αλλά δεν εκπροσώπησε τις ΗΠΑ στις διαπραγματεύσεις.

Η απουσία των ΗΠΑ αφαίρεσε έναν ισχυρό διαπραγματευτή από τη σύνθετη διαδικασία επίτευξης τελικής συμφωνίας και όντως βοήθησε στη διευκόλυνση της συναίνεσης σε ζητήματα εκτός των ορυκτών καυσίμων, σύμφωνα με διπλωμάτες και αναλυτές.

Ζητήματα εμπορίου

Τα κράτη για παράδειγμα συμφώνησαν να ανοίξουν συζητήσεις για ζητήματα εμπορίου σχετικά με το κλίμα τα επόμενα τρία χρόνια, σε μια εποχή που οι δασμοί δυσχεραίνουν την πώληση ηλιακών πάνελ και ηλεκτρικών οχημάτων, ενώ παράλληλα προειδοποιούν ότι οι τρέχουσες κλιματικές ενέργειες πρέπει να επιταχυνθούν.

«Αν η αμερικανική αντιπροσωπεία ήταν εδώ, ακόμη και αν ήταν η αντιπροσωπεία του Μπάιντεν, δεν θα ήθελαν να μιλήσουν για το εμπόριο», είπε ο Λι Σουό, αναλυτής κλίματος στη ΜΚΟ Asia Society.

«Όταν πρόκειται για εμπόριο και δασμούς, αυτοί είναι που επιβάλλουν δασμούς. Και η Κίνα προωθεί το ελεύθερο εμπόριο. Άρα είναι σε θέση άμυνας και δεν θέλουν να ανοίξει ένα θέμα στο οποίο βρίσκονται σε μειονεκτική θέση», πρόσθεσε ο Λι.

Η Μπίνιαζ σημείωσε ότι στο παρελθόν «ήμασταν αρκετά αρνητικοί στο να δημιουργηθεί ένα φόρουμ» για συζητήσεις εμπορίου στις κλιματικές συνόδους. «Νομίζω ότι οι αμερικανικοί δασμοί έχουν ανεβάσει τη σημασία του ζητήματος του εμπορίου», είπε.

Αν και η συμφωνία για το εμπόριο στοχεύει κυρίως τον ευρωπαϊκό φόρο άνθρακα στα εισαγόμενα προϊόντα, η διατύπωση ήταν αρκετά γενική ώστε να μπορεί να εντάξει και τους δασμούς του Τραμπ ή τους κινεζικούς περιορισμούς στα σπάνια μέταλλα που είναι κρίσιμα για την παραγωγή καθαρής ενέργειας.

Η συμφωνία ζητά επίσης «προσπάθειες για τουλάχιστον τριπλασιασμό» της χρηματοδότησης για την προσαρμογή στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής έως το 2035.

Χρηματοδότηση του κλίματος

Το να επιτευχθεί συμφωνία για τη χρηματοδότηση του κλίματος και η έκκληση για επιτάχυνση της δράσης κατά της υπερθέρμανσης του πλανήτη θεωρείται επιτυχία, δήλωσε ο Τζέικ Σμιντ, αναλυτής κλίματος στο Natural Resources Defense Council.

«Υπό το φως των μεγαλύτερων αντιξοοτήτων ενάντια στη δράση για το κλίμα, επειδή οι ΗΠΑ κινούνται προς τη λάθος κατεύθυνση, οι ηγέτες εξακολουθούν να εμφανίζονται και εξακολουθούν να στέλνουν ένα σαφές μήνυμα ότι θα συνεχίσουν με την κλιματική δράση», είπε.

Περισσότερες από 80 χώρες που υποστήριξαν το μέτρο για τα ορυκτά καύσιμα θα προχωρήσουν με ένα σχέδιο για τη σταδιακή κατάργησή τους, σύμφωνα με τον Σμιντ, με τη Νότια Κορέα να ανακοινώνει πρόσφατα ότι θα κλείσει όλα τα εργοστάσια άνθρακα έως το 2040.

Βραζιλιάνοι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι θα ανακοινώσουν τον οδικό χάρτη για τα ορυκτά καύσιμα ως ξεχωριστή, προαιρετική πρωτοβουλία.

«Ο οδικός χάρτης ανήκει πλέον σε 80 χώρες, στην κοινωνία των πολιτών, και ο πρόεδρος Λούλα μεταφέρει την ιδέα στη G-20», είπε η υπουργός Περιβάλλοντος της Βραζιλίας, Μαρίνα Σίλβα. «Είναι δεσμευμένος σε αυτό, και αυτό έχει κάνει όλη τη διαφορά.»