Η αυριανή ψηφοφορία για την ανάδειξη του νέου προέδρου του Eurogroup φέρνει την Ελλάδα στο επίκεντρο ενός θεσμού που κάποτε ταυτίστηκε με τις πιο σκοτεινές σελίδες της οικονομικής της κρίσης. Ο υπουργός Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, βρίσκεται αντιμέτωπος με τον Βέλγο ομόλογό του, Βινσέντ φαν Πετεγκέμ, για την ηγεσία της ομάδας των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης, μιας ομάδας, οι συνεδριάσεις της οποίας πριν από περισσότερο από μια δεκαετία είχαν μετατραπεί σε κρίσιμες διαπραγματεύσεις για το μέλλον της χώρας στο κοινό νόμισμα.
Δύο εβδομάδες παρασκηνιακών διαβουλεύσεων
Οι δύο υποψήφιοι εντατικοποίησαν τις επαφές τους τις τελευταίες δύο εβδομάδες, μετά την ανακοίνωση ότι αποτελούν τους μοναδικούς διεκδικητές για τη διαδοχή του Πασκάλ Ντόναχιου, ο οποίος αποχώρησε απροσδόκητα από τη θέση. Ο νέος πρόεδρος θα αναλάβει την καθοδήγηση των μηνιαίων συνεδριάσεων και θα εκπροσωπεί την ευρωζώνη διεθνώς, σε μια περίοδο αυξημένων γεωοικονομικών προκλήσεων.
Παρά τις κινήσεις και των δύο σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, το αποτέλεσμα παραμένει αβέβαιο. Πολλές κυβερνήσεις δεν έχουν ακόμη ανοίξει τα χαρτιά τους. Ωστόσο, το αφήγημα της «ελληνικής επιστροφής» μετά από χρόνια αυστηρής δημοσιονομικής προσαρμογής, αποτελεί ένα ισχυρό στοιχείο υπέρ της ελληνικής υποψηφιότητας — κάτι που ο αντίπαλός του δεν μπορεί εύκολα να αντιπαραθέσει.
Την ελληνική πρόοδο επιβεβαιώνει και ο Γερούν Ντάισελμπλουμ, ο οποίος ηγήθηκε του Eurogroup κατά τη διάρκεια της κορύφωσης της κρίσης. «Η εκλογή Έλληνα προέδρου θα αποτελούσε πραγματική αναγνώριση της προσπάθειας της χώρας να γυρίσει σελίδα», δήλωσε, υπογραμμίζοντας ότι οι μεταρρυθμίσεις και οι θυσίες των προηγούμενων ετών αποδίδουν πλέον καρπούς.
Ήταν ο ίδιος πρόεδρος στις δραματικές συνεδριάσεις του Ιουνίου 2015, όταν μετά την προκήρυξη του δημοψηφίσματος, οι υπουργοί Οικονομικών των υπολοίπων χωρών συζητούσαν πλέον ανοιχτά τον τρόπο θωράκισης των οικονομιών τους από ένα ενδεχόμενο Grexit. Τα γεγονότα εκείνης της περιόδου άφησαν βαθύ αποτύπωμα στην ευρωπαϊκή κοινή γνώμη και διαμόρφωσαν την αρνητική εικόνα της Ευρωομάδας στην Ελλάδα, όπου το Eurogroup θεωρήθηκε για χρόνια ως ένας θεσμός που επέβαλε οδυνηρές αποφάσεις.
Αλλαγή κλίματος στην κοινή γνώμη
Παρά το παρελθόν, οι σημερινές δημοσκοπήσεις αποτυπώνουν μια αξιοσημείωτη μεταστροφή. Οι Έλληνες εμφανίζονται πλέον ως οι πιο θετικοί στην ευρωζώνη υπέρ ενός ισχυρότερου συντονισμού της οικονομικής πολιτικής, παρότι ένα σημαντικό ποσοστό, περίπου 28%, εξακολουθεί να θεωρεί το ευρώ αρνητικό για τη χώρα.
Η νέα δημοσιονομική πραγματικότητα
Η οικονομική εικόνα της Ελλάδας έχει μεταβληθεί εντυπωσιακά:
- Το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ εξακολουθεί να είναι το υψηλότερο στην Ένωση, αλλά μειώνεται σταθερά και γρηγορότερα από πολλές χώρες.
- Η Ελλάδα καταγράφει δημοσιονομικό πλεόνασμα, σε αντίθεση με αρκετά κράτη της ΕΕ.
- Η οικονομική ανάπτυξη κινείται με ρυθμούς ταχύτερους από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, παρά το χαμένο έδαφος της προηγούμενης δεκαετίας.
Στον αντίποδα, το Βέλγιο, έδρα βασικών ευρωπαϊκών θεσμών και του ΝΑΤΟ, παλεύει με ελλείμματα που υπερβαίνουν ξεκάθαρα το όριο του 3% και οδεύει προς επίπεδα χρέους που ενδέχεται να υπερκαλύψουν ακόμη και αυτά της Ελλάδας μέχρι το τέλος της δεκαετίας.
Η αλλαγή ηγεσίας λαμβάνει χώρα σε μια εποχή που η ίδια η Ευρωομάδα φαίνεται να έχει απολέσει μέρος της σημασίας της. Η ευρωζώνη καλείται να αντιμετωπίσει:
- την ανάγκη ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας,
- την άνοδο της κινεζικής οικονομικής επιρροής,
- την αυστηροποίηση των αμερικανικών εμπορικών πολιτικών,
- καθώς και πιέσεις για αυξημένες αμυντικές δαπάνες με ορισμένα κράτη να βλέπουν στόχους της τάξης του 5% του ΑΕΠ.
Στις μελλοντικές προτεραιότητες συγκαταλέγονται η ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ, η άρση εμποδίων στις ευρωπαϊκές κεφαλαιαγορές, η προώθηση του ψηφιακού ευρώ και η αντιμετώπιση της αυξανόμενης σημασίας των κρυπτονομισμάτων, τομέας στον οποίο ο Πιερρακάκης διαθέτει σχετικό υπόβαθρο από τη θητεία του στο υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Από τότε που η προεδρία του Eurogroup έγινε μόνιμη, πριν 20 χρόνια, μόνο τέσσερις αξιωματούχοι έχουν αναλάβει τον ρόλο: ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, ο Γερούν Ντάισελμπλουμ, ο Μάριο Σεντένο και ο Πασκάλ Ντόναχιου.
