Η ρύθμιση εισάγει την Οριζόντια Ρήτρα Δίκαιης Μετάβασης, έναν μηχανισμό που προβλέπει ότι οι ανάγκες των περιοχών Δίκαιης Μετάβασης θα λαμβάνονται συστηματικά και κατά προτεραιότητα υπόψη κατά τον σχεδιασμό, τη νομοθέτηση και την εφαρμογή δημόσιων πολιτικών.

Σύμφωνα με την τροπολογία, η ειδική αυτή πρόβλεψη θα αφορά κάθε νέο νομοθέτημα, δημόσιο πρόγραμμα και χρηματοδοτικό εργαλείο, με στόχο οι περιοχές που επλήγησαν από την απολιγνιτοποίηση να διαθέτουν πρόσθετα αναπτυξιακά και κοινωνικά πλεονεκτήματα κατά τη μετάβασή τους στη νέα οικονομική πραγματικότητα.

Η κυβέρνηση επισημαίνει ότι ήδη εφαρμόζεται ένα πλέγμα παρεμβάσεων για τις περιοχές Δίκαιης Μετάβασης, οι οποίες επηρεάζονται από το πρόγραμμα απολιγνιτοποίησης και απανθρακοποίησης της χώρας. Στο πλαίσιο αυτό υλοποιούνται τα Σχέδια Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, τα οποία αποσκοπούν στην ενίσχυση της τοπικής οικονομίας, τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και την προσέλκυση επενδύσεων.

Παράλληλα, έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή ειδικά μέτρα στήριξης, όπως η αυξημένη μοριοδότηση των κατοίκων των συγκεκριμένων περιοχών στις προσλήψεις του Δημοσίου, αλλά και ενισχυμένα ποσοστά επιχορήγησης μέσω του αναπτυξιακού νόμου για τις επιχειρήσεις που επιλέγουν να επενδύσουν στις περιοχές αυτές.

Η νέα τροπολογία έρχεται να δώσει θεσμική υπόσταση σε αυτή τη λογική, καθιστώντας υποχρεωτική την εξέταση των ιδιαίτερων αναγκών των περιοχών Δίκαιης Μετάβασης σε κάθε σχετική κυβερνητική πρωτοβουλία.

Υπενθυμίζεται ότι ο Κωστής Χατζηδάκης είχε ήδη από τον Σεπτέμβριο του 2025 αποστείλει επιστολή προς όλα τα συναρμόδια υπουργεία, ζητώντας να λαμβάνεται υπόψη η διάσταση της Δίκαιης Μετάβασης κατά την προετοιμασία κάθε νομοθετικής ή διοικητικής πρωτοβουλίας, όπου αυτό ήταν εφικτό.

Με την κατάθεση της τροπολογίας, η κυβερνητική αυτή κατεύθυνση αποκτά πλέον επίσημο νομοθετικό χαρακτήρα. Όπως επισημαίνεται, η θεσμοθέτηση της Οριζόντιας Ρήτρας Δίκαιης Μετάβασης ανταποκρίνεται σε πάγιο αίτημα των βουλευτών που εκπροσωπούν τις λιγνιτικές περιοχές, καθώς και των περιφερειακών και τοπικών αρχών, οι οποίες ζητούσαν τη θεσμική κατοχύρωση ειδικών προβλέψεων για τη στήριξη των περιοχών που βρίσκονται στη διαδικασία μετάβασης μετά την απολιγνιτοποίηση.