Οι διακινητές δεν λειτουργούν σαν ευκαιριακοί παραβάτες, αλλά σαν επαγγελματίες που αξιοποιούν τη φτώχεια, τον φόβο, την απελπισία και –κυρίως– την αδυναμία της Ευρωπαϊκής Ένωσης να υιοθετήσει ενιαία, σκληρή και αποτελεσματική στρατηγική αποτροπής και εξάρθρωσης. Όσο η Ευρώπη μιλά με γενικότητες για «ροές» και «διαχείριση», οι διακινητές συνεχίζουν να δουλεύουν με όρους αγοράς, προσφορά, ζήτηση, τιμή και κέρδος.
Η Μεσόγειος και το Αιγαίο αποτελούν τον βασικό επιχειρησιακό χώρο αυτής της παράνομης βιομηχανίας. Τα δίκτυα γνωρίζουν τη γεωγραφία, εκμεταλλεύονται τις μικρές αποστάσεις, χρησιμοποιούν φουσκωτά μιας χρήσης και διαδρομές που συχνά οδηγούν σε ναυάγια.
Το ανθρώπινο κόστος αντιμετωπίζεται σαν «παράπλευρη απώλεια» ενός μοντέλου που στηρίζεται στην απόλυτη αναλωσιμότητα των ανθρώπων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση συχνά μιλά για «τραγωδίες στη θάλασσα», αποφεύγοντας όμως να κατονομάσει τον βασικό μηχανισμό που τις παράγει. Και έτσι τα κυκλώματα συνεχίζουν να στέλνουν ανθρώπους στον θάνατο και εξαφανίζονται πριν καν αρχίσουν οι έρευνες.
Το χειρότερο είναι ότι η ύπαρξη αυτού του δικτύου δεν απειλεί μόνο τους μετανάστες, αλλά και τα ίδια τα κράτη-μέλη, καθώς δημιουργεί πίεση στις δομές ασφάλειας, ενισχύει την παραοικονομία και επιταχύνει κοινωνικές εντάσεις.
Η «αφωνία» της ΕΕ δεν είναι πραγματική σιωπή. Είναι μια κατάσταση μόνιμης πολιτικής αμηχανίας. Από τη μία πλευρά, οι Βρυξέλλες αναγνωρίζουν ότι τα εξωτερικά σύνορα είναι ευρωπαϊκά σύνορα. Από την άλλη, στην πράξη, το βάρος πέφτει δυσανάλογα στις χώρες πρώτης γραμμής όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία και η Μάλτα, χωρίς σταθερούς μηχανισμούς επιμερισμού ευθύνης και χωρίς πραγματικά αποτελεσματικές πολιτικές επιστροφών.
Η ΕΕ προτιμά να επενδύει σε δηλώσεις και γραφειοκρατικές πρωτοβουλίες που παράγουν τίτλους και δημόσιες σχέσεις, αλλά όχι αποτρεπτικό αποτέλεσμα που έχουν πολιτικό κόστος.
Έτσι, οι διακινητές προσαρμόζονται γρήγορα, αλλάζουν διαδρομές και μεθόδους, και συνεχίζουν να επεκτείνουν την «επιχείρησή» τους.
Το κρίσιμο συμπέρασμα είναι απλό. Όσο δεν χτυπιέται το οικονομικό και οργανωτικό μοντέλο των κυκλωμάτων, το πρόβλημα θα ανακυκλώνεται. Η αντιμετώπιση δεν μπορεί να βασίζεται σε ευχές, ούτε σε διαχείριση συνεπειών. Χρειάζεται στοχευμένη αστυνομική και οικονομική πίεση, χτύπημα των χρηματοροών, διεθνής συνεργασία με όρους και πραγματική επιχειρησιακή παρουσία στα σημεία αναχώρησης.
Διαφορετικά, η Ευρώπη θα συνεχίσει να παριστάνει ότι «ανησυχεί», ενώ στην πράξη θα αφήνει μια εγκληματική αγορά να λειτουργεί πάνω στα σύνορά της, με τους διακινητές να θριαμβεύουν και τα κράτη πρώτης γραμμής να πληρώνουν τον λογαριασμό.
