Η ευρωπαϊκή ναυτιλία εμφανίζεται ως ένας από τους βασικούς πυλώνες της οικονομικής δραστηριότητας, με συνολική συμβολή που φτάνει τα €148,7 δισ. το 2023, στήριξη περίπου 1,68 εκατ. θέσεων εργασίας και κύκλο εργασιών €241,4 δισ. Τα μεγέθη αυτά επιβεβαιώνουν τον ρόλο της ναυτιλίας ως κρίσιμου παράγοντα για το εμπόριο, τις εφοδιαστικές αλυσίδες και την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.
Ωστόσο, πίσω από αυτή την καθαρή και συγκροτημένη εικόνα υπάρχει ένα εμφανές κενό. Η μελέτη δεν επιχειρεί καμία κατανομή της οικονομικής συμβολής ανά κράτος-μέλος. Η ευρωπαϊκή ναυτιλία παρουσιάζεται ως ένα ενιαίο σύνολο, μια συνεκτική «ευρωπαϊκή» βιομηχανία, χωρίς εσωτερικές διαφοροποιήσεις. Πρόκειται για μια επιλογή που απλοποιεί την εικόνα, αλλά ταυτόχρονα αφαιρεί από την ανάλυση ένα κρίσιμο επίπεδο κατανόησης.
Η ίδια η μελέτη αναγνωρίζει ότι ο κλάδος δεν είναι ομοιογενής. Καταγράφει περισσότερες από 4.000 ναυτιλιακές εταιρείες, εκ των οποίων το 90% είναι μικρού μεγέθους, ενώ επισημαίνει τη διαφοροποίηση του στόλου και την ισχυρή παρουσία σε στρατηγικά segments, όπως τα containerships, όπου η ευρωπαϊκή συμμετοχή φτάνει έως και το 45% της παγκόσμιας χωρητικότητας . Παρ’ όλα αυτά, αποφεύγει να απαντήσει στο προφανές ερώτημα, ποια κράτη παράγουν αυτή την αξία και σε ποιο βαθμό.
Το έλλειμμα αυτό δεν είναι μια τεχνική λεπτομέρεια. Σε μια περίοδο όπου η Ευρωπαϊκή Ένωση διαμορφώνει πολιτικές για το ETS στη ναυτιλία, συζητά τη διάθεση των σχετικών εσόδων και επανακαθορίζει τη βιομηχανική της στρατηγική, η γεωγραφική κατανομή της αξίας αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Χωρίς αυτήν, δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική συζήτηση για την αναλογικότητα των επιβαρύνσεων, ούτε για το πώς θα κατευθυνθούν οι πόροι που προκύπτουν από τη ρύθμιση του κλάδου.
Η επιλογή της ECSA να παρουσιάσει ένα ενοποιημένο αφήγημα είναι κατανοητή. Ενισχύει τη συνοχή του κλάδου σε ευρωπαϊκό επίπεδο και διευκολύνει τη διαπραγματευτική του θέση απέναντι στους θεσμούς.
Όμως αυτή η προσέγγιση έχει και ένα σαφές όριο γιατί θολώνει τις εθνικές πραγματικότητες σε έναν κλάδο όπου η ιδιοκτησία, η διαχείριση και η οικονομική βάση παραμένουν σε μεγάλο βαθμό εθνικές.
Τελικά, η μελέτη απαντά με σαφήνεια στο ερώτημα «πόσο μεγάλη είναι η ευρωπαϊκή ναυτιλία», αλλά αφήνει αναπάντητο το ερώτημα «ποιος την κάνει μεγάλη». Και αυτό δεν είναι μια δευτερεύουσα παράλειψη. Είναι το σημείο στο οποίο κρίνεται πώς θα κατανεμηθεί, στην πράξη, το κόστος και το όφελος της επόμενης ημέρας για τη ναυτιλία στην Ευρώπη.
