Προτιμά να δίνει ενισχύσεις με επιδοματική μορφή, παρά να πραγματοποιήσει έστω και προσωρινές μειώσεις σε αυτούς τους έμμεσους φόρους, οι οποίοι όμως επιβαρύνουν υπερβολικά το πορτοφόλι των νοικοκυριών. Και το επιβαρύνουν ασύμμετρα, εις βάρος των πιο αδύναμων οικονομικά πολιτών, αφού με κάθε ποσό που αφαιρούν από το πορτοφόλι του, μειώνουν τη δυνατότητα του να αγοράσει τα απαραίτητα καθημερινά προιόντα. Η διατήρηση των έμμεσων φόρων σε αυτό το εξαιρετικά υψηλό επίπεδο έχει σαφέστατα πολιτικό αντίκτυπο στην κυβέρνηση.
Από την άλλη μεριά, ο Πρωθυπουργός δεν είναι διατεθειμένος να μειώσει τα φορολογικά έσοδα και τα πρωτογενή πλεονάσματα που δημιουργούν την πολύ καλή δημοσιονομική εικόνα της χώρας στο εξωτερικό.
Αν μείωνε τους έμμεσους φόρους, θα έπρεπε να αυξήσει κάποιους άλλους άμεσους φόρους ή να επιβάλει νέους και έκτακτες εισφορές για να καλύψει το κενό, εφόσον θέλει να διατηρήσει το ίδιο πλεόνασμα. Αυτό προφανώς θέλει να το αποφύγει και για αυτό δεν μειώνει τους έμμεσους φόρους.
Αυτό που η κυβέρνηση υποστηρίζει είναι πως δε μειώνουν τον ΦΠΑ επειδή οι έμποροι θα εκμεταλλευτούν τη μείωση και θα διατηρήσουν τις τιμές χωρίς να τις μειώσουν, για να αυξήσουν τα κέρδη τους. Αυτό, όμως, είναι μια ομολογία ανικανότητας από μεριάς της κυβέρνησης, διότι ο ΦΠΑ παγκοσμίως και ιστορικά αυξομειώνεται ανάλογα με τις ανάγκες των οικονομιών και η αισχροκέρδεια αντιμετωπίζεται μέσω πολύ συστηματικών ελέγχων και αυστηρών ποινών.
Η αλήθεια είναι ότι οι μηχανισμοί ελέγχου στην Ελλάδα είναι διαλυμένοι και η κυβέρνηση δυσκολεύεται ανεξήγητα πολύ να επιβάλει πρόστιμα και να τα εισπράξει, στους μεγάλους παίκτες της αγοράς. Υπό αυτές τις συνθήκες, ειλικρινώς η κυβέρνηση ομολογεί την ανικανότητα της να ελέγξει την αγορά και να διασφαλίσει συνθήκες υγιούς ανταγωνισμού.
Πέραν όμως του δυσβάσταχτου οικονομικού βάρους που επιφέρει ο υψηλός ΦΠΑ στους πολίτες και δυσανάλογα πολύ στους πιο αδύναμους οικονομικά, η διατήρηση του στο επίπεδο του 24% είναι επικίνδυνη και από απόψεως δημοσιονομικής πολιτικής. Και αυτό διότι ο ΦΠΑ αποτελεί ένα εργαλείο έκτακτης ανάγκης για περιόδους κρίσεως. Όταν μια οικονομία για οποιονδήποτε λόγο μπαίνει σε φάση ελλειμμάτων, το μέσο άμεσης διόρθωσης, πριν τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις που έχουν μεσομακροπρόθεσμο χαρακτήρα, είναι η αύξηση του ΦΠΑ, συνήθως κατά 2 μονάδες.
Για να είναι, όμως, αυτό εφικτό στις περιόδους ελλειμμάτων, πρέπει ο ΦΠΑ να έχει περιθώρια ανόδου, δηλαδή πρέπει να έχει μειωθεί σε περιόδους πλεονασμάτων σαν αυτή που διανύουμε σήμερα. Όταν ο ΦΠΑ παραμένει τόσο υψηλός σε περιόδους πλεονασμάτων, πόσο μπορεί να αυξηθεί αν έρθει - για οποιοδήποτε λόγο - η «στραβή»;
Στην περίπτωση μας ο ΦΠΑ στο 24% έχει αχρηστευτεί ως δημοσιονομικό εργαλείο, είναι ένας υπερβολικά βαρύς για την ελληνική αγοραστική δύναμη φόρος, ένας φόρος πολύ άδικος, μη ορθός πολιτικά και κοινωνικά.
Καθώς η ενεργειακή κρίση, λόγω πολέμων, θα συνεχίσει να αυξάνει διαρκώς το κόστος ζωής, ο ίδιος ο Πρωθυπουργός καλό θα είναι να επανεξετάσει τη στάση του, έστω έναντι ενός καλαθιού βασικών τροφίμων και ειδών καθημερινής χρήσης και να μειώσει τον ΦΠΑ σε αυτές τις κατηγορίες για να ανακουφίσει ελαφρώς τα αδύναμα νοικοκυριά· ακόμη κι αν διατηρήσει τον ψηλό ΦΠΑ στα υπόλοιπα είδη.
Εξάλλου, ο έλεγχος των τιμών σε ένα περιορισμένο καλάθι βασικών ειδών, είναι πιο εύκολος και μπορεί να γίνει αποτελεσματικά, υποβοηθούμενος και από τις συγκρίσεις τιμών online. Όχι για να ανακόψει την πτωτική πορεία της κυβέρνησης στις εκλογές, αλλά γιατί αυτό απαιτεί η κοινωνική και φορολογική δικαιοσύνη.
