Κύρια αιτήματα περιλαμβάνουν την έκτακτη χρηματοδότηση των δήμων για να καλυφθούν οι αυξημένες ανάγκες και αρμοδιότητές τους, τη βελτίωση της χρηματοδότησης των τοπικών υποδομών, καθώς και την ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού μέσω προσλήψεων και καλύτερου θεσμικού πλαισίου. Η ΚΕΔΕ ζητά την ενεργό συμμετοχή της στους νέους νόμους, την προστασία και διαχείριση των υδάτινων πόρων χωρίς υποχρεωτικές συγχωνεύσεις, καθώς και την κατάργηση του άδικου τέλους ταφής απορριμμάτων. Επιπλέον, προωθεί την ενεργειακή πολιτική με έμφαση στις ανανεώσιμες πηγές, την ενίσχυση των δημοτικών υπηρεσιών δόμησης, καθώς και τη στήριξη δράσεων για την κλιματική αλλαγή και την πολιτική προστασία. Στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής, τονίζεται η ανάγκη στήριξης παιδικών σταθμών, κοινωνικών δομών και δημοτικής υγείας, ενώ προτείνονται μέτρα για την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος. Επίσης, επισημαίνεται η γραφειοκρατία στις αθλητικές εγκαταστάσεις και προτείνεται παράταση αδειοδοτήσεων με παράλληλη χρηματοδότηση. Τέλος, για το προσφυγικό και μεταναστευτικό, υπογραμμίζεται η ανάγκη μακροπρόθεσμων πολιτικών ένταξης, ενίσχυσης των δήμων και ενημέρωσης των πολιτών. Συνολικά, η ΚΕΔΕ ζητά στενή συνεργασία με την Πολιτεία για μια ισχυρή, αποτελεσματική και βιώσιμη Τοπική Αυτοδιοίκηση που θα στηρίζει τον πολίτη.
«Οι δήμοι βρίσκονται στην πρώτη γραμμή κρίσεων και κοινωνικών αναγκών, αλλά χωρίς τα απαραίτητα μέσα. Ζητούμε ουσιαστική συνεργασία με την Πολιτεία, για μια ισχυρή Αυτοδιοίκηση που θα στηρίζει τον πολίτη», αναφέρει χαρακτηριστικά ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ, Λάζαρος Κυρίζογλου.
Το κείμενο, που εγκρίθηκε από το Διοικητικό Συμβούλιο της Ένωσης, υπό τον πρόεδρο κ. Λάζαρο Κυρίζογλου, καταγράφει 12 βασικούς άξονες στους οποίους οι δήμοι αντιμετωπίζουν άμεσα και δομικά προβλήματα. Πιο συγκεκριμένα:
1. Τα οικονομικά των Δήμων
Η ΚΕΔΕ ζητά έκτακτη χρηματοδότηση 468 εκατ. ευρώ (τρεις επιπλέον δόσεις ΚΑΠ) για να ισοσκελιστούν οι προϋπολογισμοί του 2025. Επικρίνει επίσης το «άδικο τέλος ταφής» και τονίζει την ανάγκη πλήρους εφαρμογής του άρθρου 259 του «Καλλικράτη», χωρίς πλαφόν στους πόρους.
Όπως τονίζει, τα οικονομικά των δήμων έχουν δεχθεί σοβαρή πίεση, ειδικά μετά τη δεκαετή κρίση που μείωσε τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους (ΚΑΠ) κατά περίπου 60%. Παρά τις αυξήσεις των ΚΑΠ τα τελευταία χρόνια, οι δήμοι αντιμετωπίζουν μεγάλα προβλήματα λόγω αυξημένων μισθολογικών δαπανών, ενεργειακού κόστους και αδικαιολόγητου τέλους ταφής που δεν αποδίδεται σε αυτούς. Παράλληλα, η Τοπική Αυτοδιοίκηση διαθέτει περισσότερους πόρους για έργα, όμως το λειτουργικό κόστος συνεχώς αυξάνεται, γεγονός που καθιστά αναγκαία την καταβολή επιπλέον 468 εκατ. ευρώ για το 2025, πέραν των τακτικών επιχορηγήσεων. Υπάρχει επίσης ανάγκη για πιστή εφαρμογή υφιστάμενων νομοθετικών διατάξεων που αφορούν την κατανομή των ΚΑΠ.
Επιπλέον, οι δήμοι έχουν επιφορτιστεί με νέες αρμοδιότητες σε τομείς όπως η πολιτική προστασία, η δημόσια υγεία, η πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, η διά βίου μάθηση, ο ψηφιακός μετασχηματισμός, οι υπηρεσίες δόμησης, η προστασία του περιβάλλοντος και άλλες, χωρίς όμως να διαθέτουν τους απαραίτητους πόρους και προσωπικό. Η υποστελέχωση και η έλλειψη χρηματοδότησης δυσχεραίνουν την εκπλήρωση των καθηκόντων τους και οδηγούν σε κριτική και ευθύνες προς τους αιρετούς. Η κατάσταση αυτή αναδεικνύει την ανάγκη ενίσχυσης των οικονομικών και οργανωτικών δυνατοτήτων των δήμων, ώστε να ανταποκριθούν στις αυξημένες απαιτήσεις τους.
2. Η χρηματοδότηση των τοπικών υποδομών
Δίνεται έμφαση στη χρηματοδότηση των τοπικών υποδομών, εστιάζοντας σε τρεις βασικούς άξονες: τη βελτίωση των σχολικών εγκαταστάσεων μέσω του προγράμματος «Μαριέττα Γιαννάκου», την ανάγκη αναθεώρησης και επιστροφής δημοτικών τελών στους ΟΤΑ (π.χ. τέλη παραλιών, ανθεκτικότητας, παρεπιδημούντων), καθώς και την ανάγκη δημιουργίας ενός νέου Εθνικού Αναπτυξιακού Προγράμματος για τη συντήρηση των τοπικών υποδομών (δρόμοι, αντιπυρικές ζώνες, αντισεισμική προστασία). Τονίζεται η ανάγκη ενεργής συμμετοχής των δήμων στον σχεδιασμό και την υλοποίηση των συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων.
3. Το ανθρώπινο δυναμικό
Η ΚΕΔΕ προτάσσει την ανάγκη ενίσχυσης του ανθρώπινου δυναμικού των δήμων και των νομικών τους προσώπων. Τονίζεται η σημασία προσλήψεων, ιδιαίτερα σε μικρούς δήμους και στις ανταποδοτικές υπηρεσίες (ύδρευση, απορρίμματα), η θετική συμβολή των προγραμμάτων απασχόλησης ανέργων άνω των 55 ετών, καθώς και η ανάγκη επίσπευσης των προσλήψεων στη δημοτική αστυνομία. Επιπλέον, υπογραμμίζεται η ανάγκη για βελτίωση του θεσμικού και οικονομικού καθεστώτος των αιρετών, με διασφάλιση αξιοπρεπών αποδοχών και σεβασμό στο τεκμήριο αθωότητας.4. Νέος
4. Ο νέος Κώδικας Δήμων και Περιφερειών
Η ΚΕΔΕ συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωση του νέου Κώδικα Δήμων και Περιφερειών, καταθέτοντας προτάσεις και παρατηρήσεις από τον Οκτώβριο του 2024. Βασικά σημεία της παρέμβασής της περιλαμβάνουν τη διασφάλιση πόρων κατά την απονομή αρμοδιοτήτων, τη στήριξη των μικρών ορεινών και νησιωτικών δήμων με ολοκληρωμένο νομοθετικό πλαίσιο και την πρόταση για αξιοποίηση των Συνδέσμων ΟΤΑ στη διοίκηση διαδημοτικών αρμοδιοτήτων σε μητροπολιτικές περιοχές. Η ΚΕΔΕ αναμένει το πλήρες σχέδιο του νέου Κώδικα για να υποβάλει τις τελικές της θέσεις.
5. Η λειψυδρία και η δημόσια πολιτική ύδρευσης - αποχέτευσης
Η ΚΕΔΕ στηρίζει την ανάγκη για έναν εθνικό, ολιστικό σχεδιασμό για τη διαχείριση της λειψυδρίας και της πολιτικής ύδρευσης–αποχέτευσης, τονίζοντας ότι το νερό πρέπει να παραμείνει δημόσιο αγαθό. Αντιτίθεται στις υποχρεωτικές συγχωνεύσεις των ΔΕΥΑ, προτείνοντας αντ’ αυτού τη συνεργασία και τον συντονισμό όλων των φορέων σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Υπογραμμίζει την ανάγκη συμμετοχής της στο σχεδιασμό και ζητά ενημέρωση για τις μελέτες και τα σενάρια διαχείρισης, προκειμένου να ενισχυθεί η τοπική ευαισθητοποίηση και η βιωσιμότητα της πολιτικής αυτής.
6. Η διαχείριση των στερεών αποβλήτων – Το τέλος ταφής
Η Ένωση αντιτίθεται στο τέλος ταφής αποβλήτων, το οποίο θεωρεί άδικο και ζητά την ακύρωσή του από το ΣτΕ. Παράλληλα, προτείνει την επιστροφή των εσόδων στους δήμους για ενίσχυση της ανακύκλωσης και του εξοπλισμού. Ζητά άμεση χρηματοδότηση των τοπικών και περιφερειακών σχεδίων διαχείρισης αποβλήτων, ενίσχυση των δημοτικών υπηρεσιών, καμπάνιες ευαισθητοποίησης και τεχνική υποστήριξη από τους ΦοΔΣΑ, ώστε να επιτευχθούν οι εθνικοί στόχοι. Επιπλέον, τονίζει την ανάγκη για άμεση επικαιροποίηση των ΠΕΣΔΑ.
7. Η ενεργειακή πολιτική και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας
Η ΚΕΔΕ προτείνει την ενεργότερη συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον σχεδιασμό και την εφαρμογή της δημόσιας ενεργειακής πολιτικής. Ζητά τη σύσταση ομάδας εργασίας στο ΥΠΕΝ με συμμετοχή της ΚΕΔΕ για τις ΑΠΕ, την ενίσχυση των Ενεργειακών Κοινοτήτων μέσω του προγράμματος ΑΠΟΛΛΩΝ, την αξιολόγηση της ηλεκτροκίνησης στους δήμους, καθώς και τη χρηματοδότηση ενεργειακών αναβαθμίσεων δημοτικών κτιρίων, με διεύρυνση κινήτρων και εργαλείων στήριξης.
8. Η πολεοδομική πολιτική και οι υπηρεσίες δόμησης (ΥΔΟΜ)
Η ΚΕΔΕ εκφράζει την κατηγορηματική αντίθεση της στη μεταφορά των Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ) εκτός των Δήμων, τονίζοντας τον θεσμικό και λειτουργικό τους ρόλο στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Ζητά την ενίσχυση, στελέχωση και ψηφιοποίηση των ΥΔΟΜ μέσω Εθνικού Επιχειρησιακού Σχεδίου σε συνεργασία με το ΥΠΕΝ. Προτείνει επίσης τη χρήση διαδημοτικών υπηρεσιών για μικρούς δήμους και τη δημιουργία Επιτροπής Παρακολούθησης με ΚΕΔΕ και ΤΕΕ για τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια, με στόχο την επιτάχυνση και βελτίωση της εφαρμογής τους.
9. Η κλιματική αλλαγή και η πολιτική προστασία
Η ΚΕΔΕ προτείνει την ενίσχυση των δήμων για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και της Πολιτικής Προστασίας μέσω χρηματοδότησης καινοτόμων έργων «πράσινων υποδομών» και δράσεων βασισμένων στη φύση. Ζητά νομοθετική κατοχύρωση δεσμευτικού ρόλου της ΚΕΔΕ στα Σχέδια Αστικής Ανθεκτικότητας, την εκπόνηση τριετούς Επιχειρησιακού Προγράμματος για την ενίσχυση δομών Πολιτικής Προστασίας, και την έγκαιρη αποζημίωση και αποκατάσταση ζημιών από φυσικές καταστροφές.
10. Η δημοτική κοινωνική πολιτική & το Δημογραφικό
Οι δήμοι παίζουν κρίσιμο ρόλο στην κοινωνική συνοχή και στήριξη των ευάλωτων ομάδων. Η ΚΕΔΕ ζητά ενίσχυση παιδικών σταθμών και ΚΔΑΠ με σταθερή χρηματοδότηση και προσωπικό, καλύτερη στελέχωση κοινωνικών δομών και νέα προγράμματα για νέους και ΑμεΑ, αναβάθμιση δημοτικών δομών υγείας και στήριξη πολιτικών ισότητας. Στο δημογραφικό, προτείνει κοινωνικές κατοικίες για νέους, καθολική πρόσβαση σε παιδικούς σταθμούς, μηνιαίο επίδομα για παιδιά έως 3 ετών, εξίσωση δικαιωμάτων τρίτεκνων με πολύτεκνους και φορολογικές ελαφρύνσεις για οικογένειες με παιδιά.
11. Η δημόσια πολιτική αθλητισμού - Αθλητικές εγκαταστάσεις
Η διαδικασία αδειοδότησης των τοπικών αθλητικών εγκαταστάσεων είναι πολύπλοκη, χρονοβόρα και γραφειοκρατική, θέτοντας σε κίνδυνο την έγκαιρη έναρξη των πρωταθλημάτων. Η ΚΕΔΕ ζητά παράταση της προθεσμίας για την έκδοση αδειών λειτουργίας και τη δημιουργία ειδικού προγράμματος χρηματοδότησης προς τους δήμους για την αδειοδότηση των εγκαταστάσεων. Επίσης, προτείνεται στενή συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Αθλητισμού για τον καθορισμό κριτηρίων και διαδικασιών χρηματοδότησης έργων συντήρησης και ανακατασκευής αθλητικών χώρων.
12. Οι προσφυγικές ροές και το μεταναστευτικό ζήτημα
Οι προσφυγικές και μεταναστευτικές ροές αποτελούν μακροχρόνιο και συστημικό πρόβλημα για τους δήμους, που απαιτεί μακροπρόθεσμες ενταξιακές πολιτικές σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Προτείνεται η εκπόνηση σχεδίων δράσης με τη συμμετοχή Υπουργείων και Τοπικής Αυτοδιοίκησης, η οικονομική και στελεχιακή ενίσχυση των δήμων που φιλοξενούν πρόσφυγες, η εκπαίδευση δημοτικών υπαλλήλων, η αναβάθμιση των Συμβουλίων ένταξης, η θέσπιση κριτηρίων και προγραμμάτων εργασιακής ένταξης με κίνητρα σε επιχειρήσεις, καθώς και η οργάνωση ενημερωτικών δράσεων για τους πολίτες.
