Η συνάντηση προέκυψε μετά την επίσκεψη του ειδικού απεσταλμένου του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, στη Μόσχα, όπου ο Πούτιν κατέθεσε μία νέα πρόταση για κατάπαυση του πυρός — προσφορά που περιλαμβάνει σημαντικές εδαφικές παραχωρήσεις από την Ουκρανία.
Το πιο αμφιλεγόμενο στοιχείο της επικείμενης συνάντησης είναι η πλήρης απουσία της Ουκρανίας από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Η αντίδραση του Κιέβου ήταν άμεση: «Καμία ειρήνη χωρίς την Ουκρανία» δήλωσε ο Ζελένσκι, χαρακτηρίζοντας αποφάσεις χωρίς τη χώρα του «νεκρές».
Η ΕΕ και αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις — Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Πολωνία, Φινλανδία — εξέδωσαν κοινή δήλωση υποστηρίζοντας τον Ζελένσκι: Η ειρήνη δεν μπορεί να αποφασιστεί χωρίς τη συμμετοχή της Ουκρανίας και χωρίς την αναγνώριση της εδαφικής της ακεραιότητας, σημειώνουν.
Επικρίσεις εκφράζονται και εντός των ΗΠΑ, όπου ο πρώην σύμβουλος εθνικής ασφάλειας της χώρας, Τζον Μπόλτον, κατήγγειλε ότι η συνάντηση παραχωρεί κύρος στον Πούτιν, σημειώνοντας ότι «η μόνη θέση καλύτερη για τον Πούτιν από την Αλάσκα θα ήταν η Μόσχα».
Παρασκήνιο
Η Αλάσκα δεν επιλέχθηκε τυχαία. Εκτός από γεωγραφικό σημείο “ενδιάμεσης γης” μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας, έχει και ισχυρό συμβολισμό: είναι έδαφος που αγοράστηκε από τη Ρωσία τον 19ο αιώνα, αλλά τώρα ως πολιτεία των ΗΠΑ, φιλοξενεί μια προσπάθεια επαναπροσέγγισης μεταξύ δύο υπερδυνάμεων που βρίσκονται σε ψυχροπολεμική αντιπαράθεση.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η πρόταση Πούτιν περιλαμβάνει εκεχειρία με όρους που ευνοούν ρωσικές εδαφικές αξιώσεις. Ο Τραμπ, που έχει δηλώσει πως μπορεί να «τερματίσει τον πόλεμο σε 24 ώρες», βλέπει την ευκαιρία να παρουσιάσει μια “νίκη” στο εσωτερικό του, εν όψει πολιτικών εξελίξεων.
Ρίσκα και Ρεαλισμός
Ορισμένοι αναλυτές προειδοποιούν: ακόμα κι αν επιτευχθεί κατάπαυση, χωρίς αξιόπιστα μέτρα ασφαλείας και εγγυήσεις, το προσωρινό στάτους κβο δεν θα επιφέρει σταθερή ειρήνη.
Παράλληλα, η επιμονή Πούτιν στις εδαφικές απαιτήσεις φαίνεται αμετακίνητη και πληροφορίες αναφέρουν ότι θέλει οπωσδήποτε να πάρει οριστικά την Κριμαία και το Ντονμπάς.
Νέα Γιάλτα
Η σύνοδος της Αλάσκας αναδεικνύεται σε απρόβλεπτο αλλά κρίσιμο διπλωματικό ορόσημο. Αν και υπόσχεται στροφή προς μια λύση, πολλοί φοβούνται πως μπορεί να μετατραπεί σε νέα Γιάλτα — χωρίς όμως να συμμετέχει η πλευρά αυτή που πλήττεται. Η αλήθεια θα φανεί νωρίς και εκτός ημερομηνίας — στις 15 Αυγούστου — όταν ο Τραμπ και ο Πούτιν θα κοιτάξουν ο ένας τον άλλον στα μάτια, με την τύχη της ειρήνης να κρέμεται από μια λεπτή κλωστή.
Η Διπλωματική Παρτίδα Πόκερ Τραμπ – Πούτιν
Η συνάντηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και του Ρώσου ομολόγου του, Βλαντίμιρ Πούτιν, στην Αλάσκα στις 15 Αυγούστου, μοιάζει περισσότερο με παρτίδα υψηλού ρίσκου παρά με τυπική διπλωματική αποστολή. Οι δύο ηγέτες, αμφιλεγόμενοι και απρόβλεπτοι, μπαίνουν σε μια διαπραγμάτευση που μπορεί να καθορίσει την πορεία της σύγκρουσης στην Ουκρανία — ή να την παγώσει επ’ αόριστον.
Το γεγονός ότι το Κίεβο δεν συμμετέχει επισήμως προκαλεί σφοδρές αντιδράσεις. Ευρωπαίοι ηγέτες μιλούν για επικίνδυνο προηγούμενο, καθώς μια συμφωνία “πάνω από τα κεφάλια” των Ουκρανών μπορεί να οδηγήσει σε μια “ειρήνη χωρίς δικαιοσύνη”. Για το λόγο αυτό γίνονται προσπάθειες να δεχθεί ο Πούτιν τον Ζελένσκι στην Αλάσκα και πληροφορίες αναφέρουν πως και οι ΗΠΑ πιέζουν προς αυτή την κατεύθυνση.
Το ερώτημα βέβαια είναι πού θα καταλήξει η συνάντηση Τραμπ - Πούτιν και τι αποτέλεσμα θα παράξει.
Με βάση όλα τα παραπάνω αναλυτές βλέπουν τρία βασικά σενάρια:
Συμβολική συμφωνία — Ανακοίνωση γενικών αρχών χωρίς ουσιαστική πρόοδο, ώστε να υπάρξει θετικό επικοινωνιακό αποτέλεσμα και για τις δύο πλευρές.
Παγωμένη σύγκρουση — Εκεχειρία με αναγνώριση de facto των υφιστάμενων εδαφικών κερδών της Ρωσίας, χωρίς πλήρη πολιτική λύση.
Διπλωματικό ναυάγιο — Καμία συμφωνία, με τις σχέσεις να οξύνονται και τον πόλεμο να συνεχίζεται.
Ο ρόλος της Κίνας
Στο περιθώριο της συνόδου, το Πεκίνο παρακολουθεί στενά. Ενδεχόμενη αμερικανορωσική προσέγγιση θα επηρεάσει τα κινεζικά στρατηγικά σχέδια στην Ασία και την Αρκτική, ενώ οι οικονομικές κυρώσεις προς τη Ρωσία είναι πεδίο διαπραγμάτευσης όπου η Κίνα έχει συμφέροντα.
Σε κάθε περίπτωση, η συνάντηση της Αλάσκας είναι μια διπλωματική στιγμή υψηλής έντασης, όπου οι ισορροπίες θα παιχτούν σε λεπτή γραμμή μεταξύ προσωπικών φιλοδοξιών, εθνικών στρατηγικών και παγκόσμιων συσχετισμών.
Είτε οδηγήσει σε ειρηνευτική πρόοδο είτε σε νέα ψυχροπολεμική ένταση, ένα είναι σίγουρο: το αποτέλεσμα θα συζητείται για χρόνια.
