«Οι αρχές της γερμανικής πολιτικής απέναντι στο Ισραήλ παραμένουν αμετάβλητες», δήλωσε ο Μερτς υπερασπιζόμενος την απόφασή του σε τηλεοπτική συνέντευξη στο ARD την Κυριακή (10/8). «Όμως, δεν μπορούμε να προμηθεύουμε όπλα σε μια σύγκρουση που επιχειρείται να λυθεί αποκλειστικά με στρατιωτικά μέσα, κάτι που θα μπορούσε να προκαλέσει εκατοντάδες χιλιάδες θύματα μεταξύ των αμάχων.»

Το μήνυμα του Μερτς στη συνέντευξη — για την οποία διέκοψε τις καλοκαιρινές του διακοπές — απευθυνόταν τόσο στο γερμανικό κοινό όσο και στους κόλπους του ίδιου του συντηρητικού μπλοκ του.

Η απόφαση του καγκελαρίου την Παρασκευή να αναστείλει τις εξαγωγές όπλων στο Ισραήλ που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν στη Λωρίδα της Γάζας ήρθε μετά από το σχέδιο της ισραηλινής κυβέρνησης να επεκτείνει τη στρατιωτική της επιχείρηση στη Γάζα, με σκοπό — όπως είπε ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου την περασμένη εβδομάδα — να «απελευθερώσει τους ομήρους μας» και να «εξουδετερώσει τη Χαμάς». Το σχέδιο του Νετανιάχου έχει δεχτεί ευρεία κριτική τόσο στο εσωτερικό του Ισραήλ όσο και στο εξωτερικό.

Θετική η αντίδραση του SPD

Η μερική αναστολή αποστολής όπλων από τον Μερτς έτυχε θετικής υποδοχής από τον μικρότερο κυβερνητικό εταίρο του, το κεντροαριστερό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD), με τον συμπρόεδρο του κόμματος και αντικαγκελάριο Λαρς Κλίνγκμπαϊλ να δηλώνει πως ο Μερτς πήρε «τη σωστή απόφαση». Το SPD ήταν από τα κόμματα που πίεζαν για πιο ουσιαστικά μέτρα εξαιτίας της ραγδαίας επιδείνωσης της ανθρωπιστικής κατάστασης στη Γάζα.

Ωστόσο, η απόφαση αιφνιδίασε πολλούς από τους συντηρητικούς συναδέλφους του. Κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, η ομάδα του Μερτς απέστειλε ενημερωτικό έγγραφο στα μέλη του συνασπισμού — το οποίο είδε το POLITICO — και διοργάνωσε τηλεδιάσκεψη μεταξύ των βουλευτών που ασχολούνται με θέματα εξωτερικής πολιτικής, σε μια κίνηση που θύμιζε εσωκομματική κρίση.

«Η γενική συναίνεση είναι ότι η επικοινωνία γύρω από την απόφαση του καγκελαρίου θα μπορούσε να έχει γίνει με καλύτερο τρόπο», δήλωσε στο POLITICO ο Γιούργκεν Χαρντ, ένας από τους κύριους βουλευτές εξωτερικής πολιτικής των συντηρητικών που συμμετείχαν στη σύσκεψη της Κυριακής. «Πρέπει να συμπεράνει κανείς ότι ορισμένα άτομα που θα ανέμενε να εμπλακούν, δεν συμμετείχαν συγκεκριμένα στη λήψη αυτής της απόφασης», πρόσθεσε, τονίζοντας πάντως ότι ανήκει στους συντηρητικούς που υποστηρίζουν την απόφαση του καγκελαρίου.

Αντιδρά το CSU

Ωστόσο, το αδελφό κόμμα του CDU στη Βαυαρία, η Χριστιανοκοινωνική Ένωση (CSU), και ο ισχυρός ηγέτης της, Μάρκους Ζέντερ, φαίνεται να ήταν μεταξύ αυτών που δεν είχαν ενημερωθεί.

«Η CSU δεν συμμετείχε στη λήψη αυτής της απόφασης και θεωρούμε αυτό το γεγονός αμφισβητήσιμο», δήλωσε ο κοινοβουλευτικός της εκπρόσωπος, Αλεξάντερ Χόφμαν, στην εφημερίδα Bild.

Η ασφάλεια του Ισραήλ αποτελεί "λόγο ύπαρξης" για τη Γερμανία

Άλλοι ερμήνευσαν την κίνηση ως ακόμη ένα παράδειγμα της τάσης του Μερτς να αλλάζει αιφνιδίως πορεία σε θεμελιώδη ζητήματα.

«Καταργήθηκε ο λόγος ύπαρξης; Μια ρήξη με τις αρχές της [συντηρητικής] πολιτικής», έγραψε στο Instagram η νεολαία των συντηρητικών.

Η ασφάλεια του Ισραήλ είχε χαρακτηριστεί «λόγος ύπαρξης» για τη Γερμανία σε ομιλία της καγκελαρίου Άνγκελα Μέρκελ το 2008, εξαιτίας της «ειδικής ιστορικής ευθύνης» της χώρας της, μετά το Ολοκαύτωμα, κατά το οποίο δολοφονήθηκαν 6 εκατομμύρια Εβραίοι από το ναζιστικό καθεστώς.

Πυρά του πρωθπουργού της Έσσης

«Η ασφάλεια του Ισραήλ είναι και παραμένει ζήτημα εθνικού συμφέροντος για τη Γερμανία», έγραψε στο Χ (πρώην Twitter) τη Δευτέρα ο Μπόρις Ράιν, πρωθυπουργός της Έσσης από το CDU. «Η Χαμάς μπορεί να ηττηθεί μόνο στο πεδίο της μάχης, όχι στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Πρέπει, λοιπόν, να συνεχίσουμε να εξοπλίζουμε το Ισραήλ ώστε να δώσει αυτή τη μάχη, να νικήσει τη Χαμάς και να τερματίσει την τρομοκρατία.»

Ο Μερτς, ωστόσο, βρίσκεται σε δύσκολη θέση τις τελευταίες εβδομάδες. Οι εξωτερικές πιέσεις αυξάνονται, με τις υπηρεσίες του ΟΗΕ να προειδοποιούν πως οι Παλαιστίνιοι στη Γάζα βρίσκονται αντιμέτωποι με λιμό. Οι δείκτες κατανάλωσης τροφίμων και διατροφής είναι στα χαμηλότερα επίπεδα από την έναρξη της σύγκρουσης και οι θάνατοι από την πείνα αυξάνονται.

Πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως και το SPD, είχαν ζητήσει από τον Μερτς να λάβει πιο ουσιαστικά μέτρα, όπως για παράδειγμα να άρει το γερμανικό βέτο στην αναστολή μέρους της συμφωνίας σύνδεσης της ΕΕ με το Ισραήλ, που περιλαμβάνει στενή συνεργασία σε τομείς όπως το εμπόριο.

Κι ενώ ο Μερτς είχε αφήσει να εννοηθεί πρόσφατα ότι τέτοια μέτρα ήταν «στο τραπέζι», φαίνεται πως έκανε πίσω μετά τη σφοδρή αντίδραση στο εσωτερικό του κόμματος το Σαββατοκύριακο.

«Δεν είμαστε διατεθειμένοι να παρέμβουμε στο εμπόριο του Ισραήλ ή στο εμπόριο με το Ισραήλ. Έχουμε ήδη αποκρούσει πολλές προσπάθειες προς αυτή την κατεύθυνση, και σε ευρωπαϊκό επίπεδο», δήλωσε στη συνέντευξη της Κυριακής ο Μερτς.