Σύμφωνα με πληροφορίες των Financial Times, αξιωματούχοι του Πενταγώνου ενημέρωσαν την περασμένη εβδομάδα Ευρωπαίους διπλωμάτες ότι οι ΗΠΑ δεν θα συνεχίσουν να χρηματοδοτούν προγράμματα εκπαίδευσης και εξοπλισμού στρατών σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, που θα βρίσκονταν στην πρώτη γραμμή σε περίπτωση σύγκρουσης με τη Ρωσία.
Το πρόγραμμα αυτό, που εντάσσεται στο άρθρο 333, απαιτεί έγκριση χρηματοδότησης από το Κογκρέσο. Ωστόσο, η κυβέρνηση Τραμπ δεν έχει ζητήσει νέα κονδύλια. Τα ήδη εγκεκριμένα κεφάλαια θα ισχύουν μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου 2026.
Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου εξήγησε ότι η απόφαση αυτή συνδέεται με την πολιτική του προέδρου Τραμπ να «επανεκτιμήσει και να αναπροσαρμόσει» την ξένη βοήθεια, όπως είχε ανακοινώσει με διάταγμα από την πρώτη ημέρα της θητείας του. Τόνισε ότι πρόκειται για μια κίνηση που ενθαρρύνει την Ευρώπη να αναλάβει περισσότερη ευθύνη για την άμυνά της.
Υπό την πίεση του Τραμπ, τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ είχαν συμφωνήσει τον Ιούνιο να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ. Οι περικοπές αυτές θα επηρεάσουν ένα παγκόσμιο πρόγραμμα άνω του 1 δισ. δολαρίων, περικόπτοντας εκατοντάδες εκατομμύρια που προορίζονταν για χώρες στα σύνορα με τη Ρωσία.
Το Πεντάγωνο δεν έχει δώσει ακόμη σαφείς λεπτομέρειες για το μέγεθος των περικοπών. Μεταξύ 2018 και 2022, το πρόγραμμα είχε διαθέσει 1,6 δισ. δολάρια στην Ευρώπη, περίπου το 29% των συνολικών του δαπανών. Οι βασικοί δικαιούχοι ήταν η Εσθονία, η Λετονία και η Λιθουανία.
Η ανακοίνωση έγινε σε συνάντηση με δεκάδες ευρωπαϊκές πρεσβείες στην Ουάσιγκτον, ακόμα και χωρών που δεν λάμβαναν άμεσα βοήθεια. Σύμφωνα με διπλωμάτες, ο στόχος φαινόταν να είναι η πίεση προς τις πιο εύπορες ευρωπαϊκές χώρες να συνεισφέρουν περισσότερα στην ασφάλεια των κρατών της Βαλτικής.
Η απόφαση αιφνιδίασε τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, που αναζητούν τώρα περισσότερες λεπτομέρειες από την Ουάσιγκτον. Διπλωμάτες τόνισαν ότι εξετάζουν εάν θα μπορέσουν να καλύψουν το κενό με εθνική χρηματοδότηση ή αν οι περικοπές θα έχουν σοβαρές επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Ένας διπλωμάτης προειδοποίησε: «Αν οι περικοπές είναι μεγάλες, θα υπάρξουν σημαντικές συνέπειες», ενώ άλλος τις χαρακτήρισε πηγή «ανησυχίας και αβεβαιότητας», θυμίζοντας την προηγούμενη απόφαση Τραμπ για μείωση της διεθνούς βοήθειας.
Η γερουσιαστής Τζιν Σαχίν, επικεφαλής των Δημοκρατικών στην επιτροπή εξωτερικών σχέσεων της Γερουσίας, κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι στέλνει «λάθος μήνυμα» την ώρα που η Δύση προσπαθεί να πιέσει τον Πούτιν σε διαπραγματεύσεις και να αποτρέψει τη ρωσική επιθετικότητα.
Σημειώνεται ότι το ξεχωριστό πρόγραμμα Ξένης Στρατιωτικής Χρηματοδότησης των ΗΠΑ, που χρηματοδοτεί αγορές όπλων υψηλού κόστους (μαχητικά, πλοία, άρματα), δεν επηρεάζεται.
Οι περικοπές γίνονται ενώ το Πεντάγωνο μεταφέρει πόρους στον Ινδο-Ειρηνικό, για να ενισχύσει την αποτροπή έναντι της Κίνας για την Ταϊβάν. Νωρίτερα μέσα στη χρονιά, η Ουάσιγκτον είχε παγώσει αποστολές όπλων στην Ουκρανία, αν και ο Τραμπ αργότερα διέταξε την επανεκκίνησή τους.
Το μέλλον της Πρωτοβουλίας για την Ασφάλεια της Βαλτικής, που ξεκίνησε το 2020, τίθεται επίσης σε κίνδυνο. Το 2023 το Κογκρέσο είχε εγκρίνει 288 εκατ. δολάρια για το πρόγραμμα, αλλά ο Λευκός Οίκος δεν έχει ζητήσει νέα κονδύλια για τον επόμενο προϋπολογισμό.
Η απώλεια της αμερικανικής βοήθειας θα ήταν «πολύ δύσκολη» για τα κράτη της Βαλτικής, δήλωσε ο απόστρατος ναύαρχος των ΗΠΑ Μαρκ Μοντγκόμερι, υπογραμμίζοντας ότι ο σκοπός των προγραμμάτων αυτών ήταν να καταστήσουν τις χώρες ικανές να αμυνθούν μόνες τους.
Τα τρία κράτη (Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία), που συνορεύουν χερσαία με τη Ρωσία, έχουν δεχθεί επιθέσεις που αποδίδονται στη Μόσχα, όπως χτυπήματα σε κρίσιμες υποδομές της Βαλτικής Θάλασσας, κυβερνοεπιθέσεις και δολιοφθορές.
Οι ΗΠΑ επανεξετάζουν συνολικά τις στρατιωτικές τους αναπτύξεις διεθνώς, με πρόθεση να περιορίσουν την παρουσία τους στην Ευρώπη.
Την Τετάρτη, ο Τραμπ συναντήθηκε με τον Πολωνό πρόεδρο Κάρολ Ναβρότσκι στον Λευκό Οίκο, δηλώνοντας ότι δεν σχεδιάζει απόσυρση στρατευμάτων από την Πολωνία.
Οι ΗΠΑ έχουν περίπου 10.000 προσωπικό που σταθμεύει στην Πολωνία εκ περιτροπής. «Θα τοποθετήσουμε περισσότερους αν το θέλουν», είπε χαρακτηριστικά ο Τραμπ.
