Ο ρόλος της Παλαιστινιακής Αρχής
Ο Μαχμούντ Αμπάς, επικεφαλής της Παλαιστινιακής Αρχής, μίλησε μέσω βιντεοκλήσης, χαρακτηρίζοντας τη στιγμή «ιστορική», καθώς δεν μπόρεσε να παραβρεθεί αυτοπροσώπως στη Νέα Υόρκη λόγω άρνησης εισόδου στις ΗΠΑ σε προηγούμενα έτη. Η Παλαιστινιακή Αρχή θεωρείται κρίσιμος παράγοντας για την ενδεχόμενη λειτουργία ενός ανεξάρτητου κράτους, δεδομένου ότι η Χαμάς, η οποία κυριαρχεί στη Γάζα από το 2006, θεωρείται μη αποδεκτή ηγεσία από τη διεθνή κοινότητα, ενώ και ο Αμπάς δήλωσε από το βήμα του ΟΗΕ ότι η Χαμάς δεν μπορεί να έχει λόγο στην επόμενη μέρα της Γάζας.
Υπενθυμίζεται ότι η Παλαιστινιακή Αρχή έχει τον έλεγχο κυρίως των περιοχών των ζωνών Α και Β της Δυτικής Όχθης, ενώ οι υπόλοιπες περιοχές (ζώνη C) παραμένουν υπό ισραηλινό έλεγχο. Οι δύο πλευρές συνεργάζονται αναγκαστικά, χωρίς να έχουν ουσιαστικά φιλικές σχέσεις. Σημαντικό προαπαιτούμενο για την ίδρυση ενός κράτους είναι η αναγνώριση της ύπαρξης του Ισραήλ, κάτι που μόνο η Παλαιστινιακή Αρχή μπορεί να διασφαλίσει στο πλαίσιο διεθνών συμφωνιών. Σήμερα, η πλειονότητα των αξιωματούχων της Παλαιστινιακής Αρχής προέρχεται από το κόμμα της Φατάχ.
Παράλληλα, η Αρχή αντιμετωπίζει σοβαρά ζητήματα νομιμοποίησης, καθώς οι τελευταίες εκλογές πραγματοποιήθηκαν πριν από σχεδόν είκοσι χρόνια, με το πρόσχημα ότι η παρουσία της Χαμάς στη Γάζα καθιστούσε αδύνατη τη διεξαγωγή νέων. Η διεξαγωγή νέων εκλογών, ενδεχομένως την επόμενη χρονιά, εγείρει ερωτήματα για το πώς θα πραγματοποιηθούν, αν θα περιοριστούν στη Δυτική Όχθη και αν θα είναι δυνατή η διεξαγωγή τους εν μέσω ισραηλινών στρατιωτικών επιχειρήσεων, τη στιγμή που ο πληθυσμός της Γάζας λιμοκτονεί.
Η Χαμάς θα επιθυμούσε να συμμετάσχει σε πιθανές εκλογές, όπως είχε γίνει το 2006, όταν επικράτησε πολιτικά, προκαλώντας αμηχανία σε όσους προωθούσαν λύση δύο κρατών στην περιοχή. Η συμμετοχή της τρομοκρατικής οργάνωσης θα σήμαινε πρακτικά αναγνώριση της ως πολιτικού φορέα, κάτι που συγκρούεται με τις διεθνείς προϋποθέσεις για κυβέρνηση Παλαιστινιακού κράτους. Οι Δυτικοί, και ιδιαίτερα η Γαλλία υπό τον Μακρόν, φέρεται να επιδιώκουν την ανανέωση της Παλαιστινιακής Αρχής με νέα ηγεσία, ικανή να διασφαλίσει δημοκρατική νομιμοποίηση και να διαχειριστεί τεχνοκρατικά ζητήματα. Παράλληλα, θα απαιτηθεί σημαντική οικονομική και υλική ενίσχυση για την ανοικοδόμηση της Γάζας.
Ο στόχος της αναγνώρισης του παλαιστινιακού κράτους
Το τελευταίο κύμα αναγνωρίσεων του παλαιστινιακού κράτους χρησιμοποιείται κυρίως ως εργαλείο πίεσης προς το Ισραήλ, το οποίο συνεχίζει στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα, προκαλώντας χιλιάδες νεκρούς. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Νετανιάχου απορρίπτει την ίδρυση παλαιστινιακού κράτους στη Δυτική Όχθη, υποστηρίζοντας ότι θα έχει «καθαρά τρομοκρατικό χαρακτήρα» και αρνούμενος διπλωματική λύση. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η έλλειψη προοπτικής για λύση δύο κρατών μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω ριζοσπαστικοποίηση.
Η αναγνώριση της Παλαιστίνης, αν και κυρίως συμβολική, στέλνει μήνυμα διεθνούς απομόνωσης προς το Ισραήλ. Παρατηρητές τονίζουν ότι η ουσιαστική πρόκληση είναι η επιβολή κυρώσεων, κάτι που θα πίεζε την κυβέρνηση Νετανιάχου να τερματίσει τις εχθροπραξίες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει προχωρήσει σε μαζικές κυρώσεις, κυρίως λόγω γερμανικών ενδοιασμών, αν και η γερμανική κυβέρνηση έχει ήδη περιορίσει μέρος των εξαγωγών όπλων προς το Ισραήλ, προκαλώντας εσωκομματική διαφωνία στον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς.
Ο ρόλος των Αμερικανών και η πρόταση των 21 σημείων
Από την πλευρά του, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ σχολίασε, στο ίδιο πνεύμα με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, ότι η αναγνώριση του παλαιστινιακού κράτος αποτελεί αναγνώριση της τρομοκρατίας και επιτέθηκε σε όσους προχώρησαν σε αυτήν την πράξη. Όπως μεταδίδουν διεθνή μέσα η αμερικανική κυβέρνηση εξετάζει σχέδιο «21 σημείων» για τη Γάζα το οποίο προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι:
(α) το Ισραήλ θα δεσμευτεί πως δεν θα επιτεθεί ποτέ ξανά στο Κατάρ
(β) δεν θα υπάρξει αναγκαστικός εκτοπισμός από τη Γάζα
(γ) η Χαμάς θα δεσμευτεί πως δεν θα διεκδικήσει ρόλο στη διοίκηση της Γάζας μεταπολεμικά
(δ) ο ΟΗΕ θα συμβάλλει στην παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας
Για τη διακυβέρνηση της περιοχής μετά την παύση της αιματοχυσίας, το σχέδιο προβλέπει – όπως είπε πηγή με καλή γνώση του θέματος που επικαλείται το αμερικανικό δίκτυο – τη σύσταση ενός διεθνούς οργάνου και μίας παλαιστινιακής επιτροπής. Στο σχέδιο δεν υπάρχει χρονοδιάγραμμα αποχώρησης ισραηλινών στρατευμάτων.
Συνολικά, η αναγνώριση του παλαιστινιακού κράτους έχει προς το παρόν συμβολική σημασία και χρησιμοποιείται κυρίως ως μήνυμα στο Ισραήλ. Η διακυβέρνηση ενός ανεξάρτητου Παλαιστινιακού κράτους παραμένει αβέβαιη. Η διεθνής κοινότητα επενδύει στην Παλαιστινιακή Αρχή και τη Φατάχ, θεωρώντας μη ρεαλιστική μια κυβέρνηση υπό τη Χαμάς, η οποία δεν θα αναγνώριζε το Ισραήλ. Μέχρι τότε, οι Παλαιστίνιοι συνεχίζουν να πληρώνουν το τίμημα της βίας, τόσο από ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις όσο και από την καταπίεση εντός της Γάζας.
