Το σχέδιο, που αποστάλθηκε στα κράτη μέλη στις 3 Σεπτεμβρίου, προβλέπει σαφείς μηχανισμούς αντίδρασης σε περίπτωση απρόβλεπτης αύξησης εισαγωγών ή αδικαιολόγητης πίεσης στις τιμές των ευρωπαϊκών προϊόντων, ζήτημα που έχει προκαλέσει αντιδράσεις ιδίως από Γαλλία και Πολωνία.

Η ΕΕ δείχνει αποφασισμένη να «παίξει άμυνα με ταχύτητα», προκειμένου να εξασφαλίσει ότι η συμφωνία με τη Mercosur θα αποτελέσει όχημα ανάπτυξης και όχι απειλή επιβίωσης για τους Ευρωπαίους αγρότες.

Διπλή ασπίδα προστασίας για τους αγρότες

Στην πράξη, η Κομισιόν προτείνει ένα σύστημα ταχείας ενεργοποίησης μέτρων όταν εντοπίζονται επιζήμιες επιπτώσεις από τις εισαγωγές της Mercosur. Εάν διαπιστωθεί ότι οι τιμές των εισαγόμενων προϊόντων είναι τουλάχιστον 10% χαμηλότερες από τις ευρωπαϊκές ή ότι υπάρχει άνω του 10% αύξηση εισαγωγών, τότε η Επιτροπή θα κινεί άμεση έρευνα.

Σε περίπτωση διαπιστωμένης ζημίας, η ΕΕ θα μπορεί να αναστείλει προσωρινά τα προτιμησιακά δασμολογικά καθεστώτα, προστατεύοντας ευαίσθητους τομείς όπως το βόειο κρέας, τα πουλερικά, το ρύζι, το μέλι, τα αυγά, το σκόρδο, η αιθανόλη και η ζάχαρη.

Σύμφωνα με το σχέδιο κανονισμού, η Κομισιόν δεσμεύεται να κινεί έρευνα χωρίς καθυστέρηση κατόπιν αιτήματος κράτους μέλους και να ενεργοποιεί προσωρινά μέτρα εντός 21 ημερών σε περιπτώσεις επείγουσας απειλής. Οι έρευνες θα πρέπει να ολοκληρώνονται σε μέγιστο διάστημα τεσσάρων μηνών, έναντι των 12 που προβλέπει η τυπική διαδικασία.

Η ταχύτητα και η ευελιξία της διαδικασίας αποτελούν τη βασική απάντηση της ΕΕ στις επικρίσεις ότι «αφήνει απροστάτευτους» τους παραγωγούς απέναντι στον φθηνό ανταγωνισμό της Λατινικής Αμερικής.

Ενισχυμένη παρακολούθηση & έκθεση κάθε έξι μήνες

Η Επιτροπή θα παρακολουθεί συστηματικά τις εισαγωγές ευαίσθητων αγροτικών προϊόντων, με τακτικές εκθέσεις προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο κάθε έξι μήνες.

Αυτές οι εκθέσεις θα εντοπίζουν ενδεχόμενους κινδύνους σε πρώιμο στάδιο, δίνοντας τη δυνατότητα άμεσης παρέμβασης σε εθνικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η μεγαλύτερη ζώνη ελεύθερου εμπορίου στον κόσμο

Η εμπορική συμφωνία ΕΕ – Mercosur, που διαπραγματευόταν επί 25 χρόνια, εκτιμάται ότι θα δημιουργήσει τη μεγαλύτερη ζώνη ελεύθερων συναλλαγών παγκοσμίως, καλύπτοντας μια αγορά 700 εκατομμυρίων καταναλωτών.

Η Κομισιόν υπολογίζει ότι η συμφωνία μπορεί να αυξήσει τις ετήσιες εξαγωγές της ΕΕ έως και 39% (49 δισ. ευρώ), ενισχύοντας πάνω από 440.000 θέσεις εργασίας σε ολόκληρη την Ευρώπη. Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις θα επωφεληθούν από μειώσεις δασμών έως και:

35% στα αυτοκίνητα,

20% στα μηχανήματα,

14% στα φαρμακευτικά προϊόντα.

Το στοίχημα της ισορροπίας

Παρά τα αισιόδοξα οικονομικά σενάρια, η Κομισιόν καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη φιλελεύθερη εμπορική πολιτική και στην προστασία της ευρωπαϊκής αγροτικής παραγωγής, έναν πυλώνα που συνδέεται άρρηκτα με την κοινωνική και πολιτική σταθερότητα της ΕΕ.