«Ίσως ήταν το τελευταίο ειρηνικό καλοκαίρι»
Σε συνέντευξή του στη Frankfurter Allgemeine Zeitung, ο Πιστόριους υπογράμμισε ότι οι νέες εκτιμήσεις των γερμανικών υπηρεσιών πληροφοριών δείχνουν πως το ενδεχόμενο ρωσικής επίθεσης μπορεί να έρθει νωρίτερα απ’ ό,τι αναμενόταν—ακόμη και πριν από το 2029.
Μέχρι πρόσφατα το Βερολίνο θεωρούσε ότι η Ρωσία θα χρειαστεί αρκετά χρόνια για να ανασυγκροτήσει τις δυνάμεις της, μετά τις βαρύτατες απώλειες στον πόλεμο της Ουκρανίας. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Πιστόριους, η ρωσική στρατιωτική μηχανή φαίνεται να ανακτά ρυθμό ταχύτερα από ό,τι υπολόγιζαν οι αναλυτές. «Ορισμένοι στρατιωτικοί ιστορικοί εκτιμούν ότι το φετινό καλοκαίρι ίσως ήταν το τελευταίο ειρηνικό στην Ευρώπη», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Παρά τον προβληματισμό, ο Γερμανός υπουργός επιχείρησε να διαβεβαιώσει ότι το ΝΑΤΟ παραμένει απολύτως ικανό να υπερασπιστεί τα κράτη-μέλη του. Με ισχυρή συμβατική ισχύ και πυρηνική αποτρεπτική δυνατότητα, η Συμμαχία δεν εμφανίζει κενά που θα επέτρεπαν μια ρωσική επίθεση χωρίς σφοδρή απάντηση. Ωστόσο, όπως είπε, η Ευρώπη χρειάζεται περαιτέρω ενίσχυση των αμυντικών της υποδομών.
Δεν είναι τυχαίο ότι η Γερμανία έχει ξεκινήσει μια συνολική αναβάθμιση του οπλοστασίου της, επενδύοντας τόσο σε νέα συστήματα αεράμυνας—όπως οι πρόσθετοι Patriot που θα παραδοθούν στην Ουκρανία—όσο και σε σύγχρονους αντιαεροπορικούς πυραύλους DefendAir. Η επιτάχυνση αυτής της στρατιωτικής ενίσχυσης εγγράφεται στη νέα ευρωπαϊκή πραγματικότητα, όπου η ασφάλεια και η αποτροπή έχουν επανέλθει στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας.
«Φιλοπόλεμη ρητορική» στην Ευρώπη
Η Μόσχα αντέδρασε έντονα στις δηλώσεις Πιστόριους. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, έκανε λόγο για «μυωπική φιλοπόλεμη ρητορική» στην Ευρώπη, υποστηρίζοντας ότι η Ρωσία δεν επιδιώκει αντιπαράθεση με το ΝΑΤΟ. Ακόμη πιο αιχμηρή ήταν η εκπρόσωπος του ρωσικού ΥΠΕΞ, Μαρία Ζαχάροβα, η οποία κατηγόρησε τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ότι «κατασκευάζουν απειλές» ενώ η ίδια η Δύση, όπως είπε, υπονομεύει τις οικονομίες της μέσω των κυρώσεων.
Οι εκατέρωθεν δηλώσεις ανεβάζουν το διπλωματικό θερμόμετρο σε μία περίοδο όπου το πλήρες μέτωπο της Ουκρανίας παραμένει ενεργό, οι σχέσεις Μόσχας-Δύσης βρίσκονται στο χειρότερο σημείο από το 1991 και η διεθνής σκηνή χαρακτηρίζεται από αστάθεια και αναδιάταξη ισχύος.
Οι δηλώσεις Πιστόριους εντάσσονται στο ευρύτερο πλαίσιο ανησυχίας που επικρατεί στη Δύση για τη στρατηγική της Μόσχας και την πορεία του πολέμου στην Ουκρανία, ενώ η Μόσχα απαντά με κατηγορίες περί «υστερίας» και προσπαθειών κατασκευής απειλής. Παράλληλα υπάρχουν αυξημένα φαινόμενα σαμποτάζ, με τους Ευρωπαίους να δείχνουν τη Μόσχα ως υπαίτια για αυτά. Το διπλωματικό θερμόμετρο ανεβαίνει, την ώρα που οι εκτιμήσεις για το μέλλον των σχέσεων ΝΑΤΟ–Ρωσίας εμφανίζονται ολοένα πιο δυσοίωνες.
Ο Πούτιν αναμένεται να «τεστάρει» τη νατοϊκή συνοχή
Από εκεί και πέρα το ζήτημα πιθανής απευθείας σύγκρουσης ΝΑΤΟ-Ρωσίας απασχολεί προφανώς τους Ευρωπαίους από τις αρχές της ρωσικής εισβολής του 2022 όταν και διαλύθηκαν οι γερμανικές κυρίως ψευδαισθήσεις για μία ειρηνική συνύπαρξη στην Ευρώπη με τη Ρωσία του Βλαντιμίρ Πούτιν μέσω εμπορικών συναλλαγών στην ενέργεια.
Στρατιωτικοί αναλυτές σχολιάζουν ότι ειδικά μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο οι Ρώσοι ενδέχεται να δοκιμάσουν τα όρια συνοχής του ΝΑΤΟ καθώς στο Κρεμλίνο φέρεται να εκτιμούν ότι το άρθρο 5 για την συμπαράσταση τρίζει, καθώς ο Τραμπ προωθεί μία πολιτική απομονωτισμού και ρίχνει το βάρος της ευρωπαϊκής άμυνας. Το πιθανότερο σενάριο σε αυτήν την περίπτωση δεν είναι να προκληθεί μία απευθείας στρατιωτική αντιπαράθεση αλλά να γίνει πρώτα κάποιο πιο μικρής έκτασης θερμό επεισόδιο ώστε να τεστάρει η Μόσχα την αντίδραση της Δύσης. Υπάρχουν αναφορές ότι σε περίπτωση που η Μόσχα σκοπεύει να εφαρμόσει κάποιο πλάνο γενικευμένης σύρραξης ενδέχεται να στοχοποιήσει σε πρώτη φάση τη Γερμανία, που αποτελεί λογιστικό κόμβο για τα νατοϊκά στρατεύματα και τη Δανία επειδή ελέγχει την είσοδο στη θάλασσα της Βαλτικής.
Η Ευρώπη τρέχει να… αναβαθμιστεί αμυντικά εν μέσω γαλλογερμανικής ακινησίας
Ενδέχεται κιόλας ο Πούτιν να θέλει να προλάβει την ουσιαστική αναβάθμιση της ευρωπαϊκής άμυνας και για αυτόν τον λόγο να εντείνει τη στρατιωτικοποίηση της χώρας του. Σημειώνεται ότι τα ευρωπαϊκά κράτη καλούνται να αυξήσουν τα έξοδα στην άμυνα μειώνοντας ταυτόχρονα το κοινωνικό κράτος, γεγονός που δημιουργεί περαιτέρω συνθήκες κοινωνικής αποσύνθεσης και ενίσχυση ακροδεξιών ρευμάτων, πολλές φορές και φιλοπουτινικής κατεύθυνσης. Ταυτόχρονα η ΕΕ δεν φαίνεται ικανή να ξεκολλήσει από τη γραφειοκρατία των Βρυξελλών. Παράλληλα η Γερμανία, που αποτελεί μάλλον τον κομβικότερο παράγοντα για την ευρωπαϊκή άμυνα, δυσκολεύεται υπό τον συνασπισμό του Μερτς μεταξύ Χριστιανοδημοκρατών και Σοσιαλδημοκρατών να συνεννοηθεί σε κομβικούς τομείς που αφορούν τόσο την άμυνα όσο και πεδία πέραν αυτών. Ο έτερος μεγάλος πόλος της Ευρώπης, η Γαλλία, είναι επίσης βυθισμένη στα εσωτερικά της προβλήματα με το χρέος.
Ο απρόβλεπτος παράγοντας Τραμπ και το χειρότερο σενάριο για τη Δύση
Πολλά θα εξαρτηθούν γενικότερα από τις διαθέσεις του Τραμπ, ο οποίος τελευταία έχει παγώσει τις φιλικές του σχέσεις με τον Πούτιν, επιβάλλοντας κυρώσεις σε δύο ισχυρές ρωσικές πετρελαϊκές και έχοντας ακυρώσει τη Σύνοδο Κορυφής στη Βουδαπέστη μετά την μάλλον ατυχή συνάντηση της Αλάσκας. Για την ώρα μένει να φανεί πότε και αν θα επιβάλει κυρώσεις και δασμούς 500% σε όσους εμπορεύονται με ρωσική ενέργεια (κυρίως Κίνα και Ινδία). Αναλυτές εκτιμούν πως το μέτρο θα μπορούσε να δημιουργήσει ηχηρή πίεση στο στρατιωτικό ταμείο του Κρεμλίνου. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος πάντως είναι σε μία πιθανή γενικευμένη σύγκρουση να εμπλακούν και η Κίνα από κοινού με τη Ρωσία καθώς αυτή η δυναμική θα ήταν δύσκολα διαχειρίσιμη και για τη Δύση.
Μπορεί ο Πούτιν να σταματήσει τον πόλεμο;
Ορισμένοι παρατηρητές εκτιμούν κιόλας πως ο Πούτιν δεν είναι πλέον σε θέση να δώσει τέλος στις εχθροπραξίες στην Ουκρανία και να επεκτείνει τον πόλεμο υπό τον φόβο ανατροπής του (η τελευταία προσπάθεια ήταν του Πριγκόζιν, αρχηγού των μισθοφόρων Βάγκνερ το 2023, που απέτυχε. Ο Πριγκόζιν σκοτώθηκε λίγους μήνες αργότερα σε αεροπορικό δυστύχημα).
Η κατάσταση πάντως είναι επικίνδυνη και μένει να φανεί σε πρώτη φάση πώς θα σταθεί η ουκρανική άμυνα εντός του χειμώνα, αν θα αναθερμανθούν οι σχέσεις Τραμπ-Πούτιν και αν η Ευρώπη καταφέρει να βρει διέξοδο στη συνεχόμενη εσωστρέφειά της.
