Στην ομιλία της, η φον ντερ Λάιεν επέλεξε να περιγράψει τα ευρήματα πρόσφατης δίκης διακινητή στην Ολλανδία, αναφερόμενη σε φρικαλεότητες όπως βασανιστήρια, βιασμούς και δολοφονίες. Όπως τόνισε, «πίσω από κάθε αριθμό υπάρχει μια ανθρώπινη ιστορία», υπογραμμίζοντας πως η ΕΕ στρέφεται απέναντι στο οικονομικό μοντέλο των διακινητών και όχι στους μετανάστες.

Η Παγκόσμια Συμμαχία, σημείωσε, αποτελεί το βασικό εργαλείο για μια συντονισμένη και πολυεπίπεδη διεθνή προσπάθεια.

Σύνδεση της εξωτερικής δράσης με τη μεταρρύθμιση στο μεταναστευτικό

Η πρόεδρος της Κομισιόν συνέδεσε ευθέως την προώθηση του νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο με την ανάγκη οι «27» να λειτουργήσουν ως ισχυρός και αξιόπιστος παράγοντας διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών. Υπενθύμισε ότι ήδη έχουν υιοθετηθεί κοινές προσεγγίσεις σε ζητήματα επιστροφών και αναγνώρισης «ασφαλών χωρών», με τα πρώτα βήματα ευρωπαϊκής αλληλεγγύης να βρίσκονται σε εξέλιξη.

Στο πολιτικό σκέλος, η φον ντερ Λάιεν χρησιμοποίησε τα τελευταία δεδομένα για να δείξει ότι η αυστηροποίηση της πολιτικής αποδίδει: «Από την αρχή της χρονιάς καταγράφεται μείωση 26% στις βασικές μεταναστευτικές διαδρομές, η οποία έρχεται να προστεθεί στη μείωση 37% που σημειώθηκε το 2024».

Τρία επίπεδα δράσης: πρόληψη, καταστολή, νόμιμες οδοί

Η πρόεδρος της Κομισιόν παρουσίασε λεπτομερώς τρεις πυλώνες πάνω στους οποίους θα κινηθεί η νέα στρατηγική της ΕΕ.

1. Πρόληψη – Αποθάρρυνση των επικίνδυνων διαδρομών

Η ΕΕ επενδύει πλέον σε «σύγχρονες εταιρικές σχέσεις» με χώρες προέλευσης και διέλευσης. Οι συνεργασίες αυτές συνδυάζουν:

• αναπτυξιακές επενδύσεις,
• δημιουργία θέσεων εργασίας,
• ενίσχυση ελέγχου συνόρων,
• στοχευμένες ενημερωτικές εκστρατείες κατά των παράτυπων ταξιδιών.

Στόχος είναι να μειωθούν τα κίνητρα που ωθούν ανθρώπους στα χέρια των διακινητών.

2. Καταστολή – Ενίσχυση των μηχανισμών ασφαλείας

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη δράση της Europol και στη λειτουργία του European Centre Against Migrant Smuggling. Παράλληλα, η Κομισιόν επιδιώκει:

• τριπλασιασμό της δύναμης του Frontex σε 30.000 στελέχη,
• αυστηρό καθεστώς κυρώσεων (δέσμευση περιουσίας, ταξιδιωτικές απαγορεύσεις),
• εντατικοποίηση των ψηφιακών ελέγχων σε συνεργασία με διαδικτυακές πλατφόρμες.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ίδιας, μόνο το 2024 κατασχέθηκαν στην ΕΕ παράνομα περιουσιακά στοιχεία αξίας άνω των 12 εκατ. ευρώ.

3. Δημιουργία ασφαλών και νόμιμων οδών κινητικότητας

Η φον ντερ Λάιεν έδωσε έμφαση στο θετικό σκέλος της στρατηγικής: την παροχή νόμιμων διαύλων μετανάστευσης, με στόχο να σπάσει η εξάρτηση από τα δίκτυα διακίνησης. Μεταξύ άλλων:

• ενίσχυση της πρωτοβουλίας Global Gateway,
• προγράμματα αναβάθμισης δεξιοτήτων,
• διμερείς συμφωνίες κινητικότητας,

«Ευρωπαϊκή Δεξαμενή Ταλέντων» για τη διασύνδεση εργοδοτών με υποψήφιους εργαζόμενους από τρίτες χώρες.

Αβέβαιο αν οι νόμιμες οδοί θα είναι επαρκείς

Παρά το φιλόδοξο πλαίσιο που παρουσίασε, παραμένει ερώτημα αν οι προβλεπόμενες νόμιμες διαδρομές μπορούν να αποτελέσουν πραγματική εναλλακτική απέναντι στη διακίνηση, ή αν περιορίζονται περισσότερο στην επικοινωνιακή προσπάθεια της ΕΕ να εμφανιστεί ως δύναμη «υπεύθυνης διαχείρισης».

Το βέβαιο είναι ότι η ομιλία της φον ντερ Λάιεν σηματοδοτεί μια ακόμη πιο σκληρή ευρωπαϊκή προσέγγιση απέναντι στα κυκλώματα που εκμεταλλεύονται ευάλωτους ανθρώπους, καθώς και μια απόπειρα να συνδεθεί η εξωτερική πολιτική της Ένωσης με τις εσωτερικές μεταναστευτικές της μεταρρυθμίσεις.