Οι προσπάθειες για τον τερματισμό του πολυετούς πολέμου έχουν επιταχυνθεί δραστικά τις τελευταίες εβδομάδες. Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Τετάρτη πως μια λύση μπορεί σύντομα να «βρεθεί», λέγοντας στους δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο ότι «πολλοί λένε πως είμαστε πιο κοντά από ποτέ».

Είπε ότι «συζήτησε το ζήτημα της Ουκρανίας με αρκετά έντονο τρόπο» με τους Βρετανούς, Γάλλους και Γερμανούς ομολόγους του, οι οποίοι, όπως ανέφερε, πρότειναν το ενδεχόμενο να πετάξει ο Τραμπ στην Ευρώπη για μια συνάντηση αυτό το Σαββατοκύριακο, μαζί με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

«Θα αποφασίσουμε ανάλογα με το τι θα μας πουν όταν επιστρέψουν», είπε ο Τραμπ. «Δεν θέλουμε να χάνουμε χρόνο».

Ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης περιέγραψε στο CNN επίσης ότι οι συνομιλίες προχωρούν με ταχύτητα, εν μέσω συνεχούς πίεσης και ανυπομονησίας από τον Αμερικανό πρόεδρο.

Ακολούθησε έντονη διπλωματική δραστηριότητα μετά την αποκάλυψη, πριν από λιγότερο από έναν μήνα, ενός αμερικανικού σχεδίου 28 σημείων —το οποίο είχε και τη σιωπηρή στήριξη της Ρωσίας— για τον τερματισμό του πολέμου.

Ύστερα από σειρά διαβουλεύσεων με το Κίεβο και συνάντηση στη Μόσχα, το σχέδιο των 28 σημείων περιορίστηκε σε 20, με στόχο να γίνει αποδεκτό και από τα δύο εμπλεκόμενα μέρη. Το κείμενο αυτό αποτελεί ένα από τα τρία έγγραφα που βρίσκονται υπό διαπραγμάτευση, μαζί με ένα για τις εγγυήσεις ασφαλείας και ένα ακόμη για την οικονομική ανάκαμψη. Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι είχε συνάντηση για το τελευταίο την Τετάρτη.

Τι γνωρίζουμε για το νέο σχέδιο

Οι συζητήσεις συνεχίζονται και δεν είναι σαφές ποιες αλλαγές, αν υπάρχουν, έκανε το Κίεβο στα έγγραφα στην τελευταία του απάντηση.

Ωστόσο, δύο Ευρωπαίοι διπλωμάτες που γνωρίζουν το περιεχόμενο του σχεδίου των 20 σημείων είπαν ότι προτείνει τη δημιουργία αποστρατιωτικοποιημένης ζώνης κατά μήκος της γραμμής επαφής.

Ζητά επίσης εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία σύμφωνα με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, το οποίο προβλέπει συλλογική άμυνα. Προτείνει ένταξη της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση έως το 2027.

Αφαιρεί τη διατύπωση που απαγόρευε στην Ουκρανία να ενταχθεί ποτέ στο ΝΑΤΟ· αντ’ αυτού, δεν γίνεται καμία αναφορά στο ενδεχόμενο μελλοντικής ένταξης στη Συμμαχία.

Επίσης καλεί σε διεξαγωγή εκλογών στην Ουκρανία – κάτι που τόσο ο Τραμπ όσο και το Κρεμλίνο έχουν θέσει στο τραπέζι. Ο Ζελένσκι έχει δηλώσει πως θα ήταν ανοιχτός στο να γίνουν εκλογές μέσα στις επόμενες 60 έως 90 ημέρες, εφόσον μπορούν να εξασφαλιστούν συνθήκες ασφαλείας.

Οι «ανατροπές»

Σύμφωνα με τους διπλωμάτες, το επικαιροποιημένο σχέδιο των 20 σημείων περιλαμβάνει στοιχεία από το αρχικό των 28 που πιθανόν να προκαλέσουν ανησυχία σε Ουκρανούς και Ευρωπαίους.

Μεταξύ αυτών είναι η επίσημη αναγνώριση από τις ΗΠΑ των εδαφών που κατέχει η Ρωσία. Αυτό θα αποτελούσε εντυπωσιακή ανατροπή της πάγιας πολιτικής των ΗΠΑ να αναγνωρίζουν την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας και να μη νομιμοποιούν δια της βίας αλλαγές στα σύνορα.

Η τελευταία αμερικανική πρόταση προβλέπει επίσης ανώτατο όριο 800.000 στο προσωπικό των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων — μικρή αύξηση σε σχέση με τον περιορισμό των 600.000 του αρχικού σχεδίου.

Περιγράφει ακόμη ότι οι ΗΠΑ και η Ρωσία θα αποφασίσουν για την τύχη των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων.

Οι συζητήσεις παραμένουν εύθραυστες

Ακόμα και καθώς συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις, υπάρχει αναγνώριση εντός της αμερικανικής κυβέρνησης και μεταξύ συμμάχων ότι οι συζητήσεις είναι εύθραυστες και ζητήματα όπως οι εδαφικές παραχωρήσεις μπορεί να εκτροχιάσουν τις προσπάθειες ειρήνης.

Δεν υπάρχουν ακόμη ενδείξεις ότι ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν επιθυμεί πραγματικά μια ειρηνευτική συμφωνία, όπως έχουν δηλώσει Ευρωπαίοι και αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ.

«Αν υπάρχει τρόπος να γεφυρωθεί το χάσμα μεταξύ των δύο πλευρών, είμαστε οι μόνοι στον κόσμο που μπορούν να το κάνουν, και αυτό προσπαθούμε να κάνουμε», δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. «Τελικά, θα εξαρτηθεί από αυτούς. Αν αποφασίσουν ότι δεν θέλουν να τερματίσουν τον πόλεμο, τότε ο πόλεμος θα συνεχιστεί».