Ενώ οι αγορές ανακουφίστηκαν και οι Ευρωπαίοι ηγέτες μίλησαν για αποκλιμάκωση, στη Γροιλανδία και στη Δανία επικρατεί βαθιά καχυποψία για το τι πραγματικά διαπραγματεύεται Ουάσιγκτον – και με ποιον, σύμφωνα με μετάδοση του Guardian.

Παρά την απουσία επίσημων λεπτομερειών, διπλωματικές και δημοσιογραφικές πηγές σκιαγραφούν τρία βασικά σενάρια για το πώς θα μπορούσε να διαμορφωθεί ένα deal με τη σφραγίδα του ΝΑΤΟ, χωρίς –τουλάχιστον τυπικά– αλλαγή κυριαρχίας.

1. Ενισχυμένη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ με «νησίδες κυριαρχίας»

Το πιο ρεαλιστικό σενάριο προβλέπει την παραχώρηση αυξημένων δικαιωμάτων στις ΗΠΑ σε υφιστάμενες ή νέες στρατιωτικές βάσεις στη Γροιλανδία. Σύμφωνα με διαρροές, εξετάζεται μοντέλο αντίστοιχο με τις βρετανικές βάσεις στην Κύπρο: περιοχές υπό de facto αμερικανική κυριαρχία, χωρίς τυπική αλλαγή συνόρων. Αυτό θα επέτρεπε στις ΗΠΑ να ενισχύσουν τη στρατηγική τους παρουσία στην Αρκτική και να φιλοξενήσουν τμήματα της αντιπυραυλικής τους ασπίδας. Σημειώνεται ωστόσο ότι δεν έχουν προκύψει σαφή στοιχεία ως προς την περιορισμένη παραχώρηση κυριαρχικών δικαιωμάτων της Δανίας στο νησί υπέρ των ΗΠΑ.

2. Ρόλος-κλειδί του ΝΑΤΟ ως «ομπρέλα ασφάλειας»

Αν και ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε διέψευσε ότι τέθηκε θέμα κυριαρχίας, το ΝΑΤΟ θα μπορούσε να λειτουργήσει ως θεσμικό άλλοθι: περισσότερες κοινές ασκήσεις, διευρυμένες αποστολές επιτήρησης και ενσωμάτωση της Γροιλανδίας στον ευρύτερο σχεδιασμό της Συμμαχίας για την Αρκτική. Ένα τέτοιο σχήμα θα ικανοποιούσε τις «ανησυχίες ασφαλείας» των ΗΠΑ, χωρίς ανοιχτή ρήξη με την Ευρώπη.

Σημειώνεται ότι, σε αυτό το σενάριο, η ενίσχυση της αμερικανικής παρουσίας στο μεγαλύτερο νησί του κόσμου δεν θα απαιτούσε κατ’ ανάγκη κάποιο νέο ή ριζικά διαφορετικό θεσμικό πλαίσιο. Αντιθέτως, θα μπορούσε να βασιστεί αποκλειστικά σε ήδη υφιστάμενες συμφωνίες.

Ήδη από το 1951, Ουάσινγκτον και Κοπεγχάγη έχουν συνάψει διμερή συμφωνία που ρυθμίζει τη στρατηγική και στρατιωτική χρήση της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ, ενώ το 2004 η σχετική δέσμευση ανανεώθηκε και επικαιροποιήθηκε. Παράλληλα, κινήσεις για αναβάθμιση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας θα μπορούσαν να υλοποιηθούν και εντός του πλαισίου του ΝΑΤΟ, χωρίς να τεθεί ζήτημα αλλαγής καθεστώτος ή κυριαρχίας.

Υπενθυμίζεται, τέλος, ότι τα τελευταία χρόνια οι ΗΠΑ είχαν περιορίσει σημαντικά το στρατιωτικό τους αποτύπωμα στη Γροιλανδία — με τις ευλογίες της ίδιας της κυβέρνησης Τραμπ. Σήμερα, στην περιοχή βρίσκονται περίπου 200 Αμερικανοί στρατιώτες και λειτουργεί μόλις μία στρατιωτική βάση, γεγονός που αφήνει περιθώρια για αναβάθμιση χωρίς θεσμικές ρήξεις.

3. Πρόσβαση σε κρίσιμους φυσικούς πόρους

Το πιο εκρηκτικό –και πολιτικά τοξικό– σενάριο αφορά τα σπάνια ορυκτά της Γροιλανδίας. Δημοσιεύματα αναφέρουν ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει δικαιώματα εξόρυξης χωρίς την έγκριση της Κοπεγχάγης. Για τη Γροιλανδία, αυτό αγγίζει κόκκινη γραμμή, καθώς συνδέεται άμεσα με το ζήτημα της αυτοδιάθεσης και του οικονομικού ελέγχου του νησιού.

Η οργή Γροιλανδών και Δανών πολιτικών εστιάζεται στο γεγονός ότι οι συζητήσεις έγιναν ερήμην της ίδιας της Γροιλανδίας. «Δεν μπορεί να υπάρξει συμφωνία χωρίς τη Γροιλανδία στο τραπέζι», προειδοποιούν βουλευτές, ενώ κάτοικοι στο Νουούκ μιλούν ανοιχτά για πολιτική εξαπάτηση.

Προς το παρόν, το «deal» του Τραμπ μοιάζει περισσότερο με στρατηγική ασάφεια: αρκετή για να καθησυχάσει τις αγορές και να παγώσει τους δασμούς, αλλά ανεπαρκής για να λύσει το θεμελιώδες ζήτημα – ποιος αποφασίζει τελικά για το μέλλον της Γροιλανδίας. Αν υπάρξει συμφωνία, αυτή δύσκολα θα περάσει χωρίς σφοδρές αντιδράσεις στον Αρκτικό Βορρά.

{https://exchange.glomex.com/video/v-dfuxnzigrb2x?integrationId=eexbs1jkg0kofln}

{https://exchange.glomex.com/video/v-dfv339oygnf5?integrationId=eexbs1jkg0kofln}