Η τοποθέτησή του έρχεται σε μια περίοδο αυξανόμενων γεωπολιτικών και οικονομικών προκλήσεων, με ανοιχτό το ζήτημα της χρηματοδότησης της Ουκρανίας και με φόντο τις συζητήσεις για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. Το Βερολίνο διαμηνύει ότι η δημοσιονομική πειθαρχία παραμένει αδιαπραγμάτευτη και ότι η αμοιβαιοποίηση του χρέους δεν αποτελεί λύση για τις επερχόμενες κρίσεις.

Μερτς: Το ευρωομόλογο θα αποδυνάμωνε την πιστοληπτική ικανότητα της Γερμανίας

«Έχουμε ήδη ένα κοινό ευρωπαϊκό χρέος μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας που συστάθηκε ως συνέπεια της Covid-19. Επιπλέον, πριν από τα Χριστούγεννα συμφωνήσαμε για κοινό δανεισμό 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, για τα οποία εγγυώνται 24 από τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ, με τα ρωσικά assets να λειτουργούν ως μαξιλάρι», δήλωσε ο Χριστιανοδημοκράτης καγκελάριος στο πλαίσιο συνέντευξής του στο podcast Machtwechsel.

Και συνέχισε: «Έχω ισχυρές αμφιβολίες για μία πρόσθετη ανάληψη κοινού χρέους από την ΕΕ. Θα πρέπει να βλέπουμε από κοινού την έκδοση χρέους και την επακόλουθη νομική ευθύνη. Η ΕΕ δεν είναι μία ενιαία κρατική οντότητα».

Ο Μερτς υιοθέτησε επίσης την άποψη ότι ένας κοινός ευρωπαϊκός δανεισμός θα λειτουργούσε εις βάρος των γερμανικών συμφερόντων:

«Θα αποδυναμώναμε την πιστοληπτική ικανότητα της Γερμανίας. Είμαστε η μόνη χώρα στην Ευρώπη με αξιολόγηση ΑΑΑ από τους οίκους αξιολόγησης. Αυτό δεν μου επιτρέπεται να το θέσω σε κίνδυνο. Επιχειρώ να πείσω τους ομολόγους μου στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ότι τα χρέη δεν είναι ο δρόμος για την έξοδο από την κρίση, αλλά ότι χρειάζονται νέες προτεραιότητες στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Κι αυτό σημαίνει πως για κάποια πράγματα η διασφάλιση χρηματοδότησης δεν θα γίνεται με τον ίδιο εύκολο τρόπο που γινόταν στο παρελθόν».

Παράλληλα, δήλωσε ότι θεωρεί δεδομένη την έλευση μιας νέας οικονομικής κρίσης, αν και τόνισε ότι δεν μπορεί να εκτιμήσει πότε και με ποιον τρόπο θα εκδηλωθεί. Υποστήριξε πως ένα υπέρμετρο χρέος θα μπορούσε να αποτελέσει επιβαρυντικό παράγοντα, παραπέμποντας στις συνθήκες που οδήγησαν στην παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008. Επισήμανε επίσης ότι το σημερινό χρέος κινείται σε υψηλότερα επίπεδα σε σύγκριση με τότε. Ταυτόχρονα, επανέλαβε τον διαχρονικό ισχυρισμό ότι οι πολίτες της Γερμανίας θα καλούνταν να αναλάβουν το χρέος άλλων κρατών.

Οι αντίθετες φωνές

Υπενθυμίζεται ότι την έκδοση κοινού ευρωπαϊκού χρέους ζήτησε την προηγούμενη εβδομάδα ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, του οποίου ωστόσο η επιρροή θεωρείται πλέον αποδυναμωμένη στα ευρωπαϊκά πράγματα, τόσο λόγω της εσωτερικής αστάθειας στη Γαλλία όσο και επειδή δεν μπορεί να διεκδικήσει τρίτη προεδρική θητεία.

Παρά ταύτα, υπάρχουν αναλυτές και πολιτικοί παράγοντες που αντιτάσσονται στην επιχειρηματολογία του Μερτς. Για παράδειγμα, γνωστός υπέρμαχος των ευρωομολόγων είναι ο πρώην πρωθυπουργός του Βελγίου και τέως επικεφαλής των Φιλελευθέρων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Γκι Φερχόφστατ, ο οποίος υποστηρίζει ότι ένα τέτοιο μέτρο θα ενίσχυε την ευρωπαϊκή συνοχή και θα αύξανε την εμπιστοσύνη των αγορών προς τα κράτη-μέλη.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης το γεγονός ότι δεν συμμερίζονται όλοι στο μπλοκ της Χριστιανικής Ένωσης στη Γερμανία τη θέση του Μερτς. Ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος και ευρωβουλευτής Μάνφρεντ Βέμπερ, ο οποίος προέρχεται από τους Χριστιανοκοινωνιστές της Βαυαρίας, δήλωσε πρόσφατα σε ραδιοφωνική του παρέμβαση ανοιχτός στο ενδεχόμενο να εξεταστεί η εφαρμογή ορισμένων παραμέτρων της έκθεσης Ντράγκι, την οποία ο Μερτς φρόντισε να μην αναφέρει καν στη συνέντευξή του.

Η Ουκρανία

Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα που πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι η χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης της Ουκρανίας, αλλά και το κόστος συντήρησης του στρατεύματός της ως εγγύηση ασφάλειας σε περίπτωση επίτευξης εκεχειρίας, καθώς το σενάριο ανάπτυξης ειρηνευτικών στρατευμάτων φαντάζει εξαιρετικά αβέβαιο υπό τις παρούσες συνθήκες. Από τη στιγμή μάλιστα που ο αμερικανικός παράγοντας επιθυμεί να αποσυρθεί σταδιακά από τα ευρωπαϊκά πράγματα το κόστος θα κληθεί να το αναλάβει πιθανότατα η Ευρωπαϊκή Ένωση. Ως εκ τούτου, δεν αποκλείεται να χρειαστεί η εισαγωγή ενός νέου χρηματοδοτικού εργαλείου για τη διασφάλιση της ρευστότητας σε μια μεταπολεμική Ουκρανία.

Το «μάθημα» της κρίσης του 2010

Τέλος, αρκετοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι με τις γνώσεις που αποκόμισε η Ευρωπαϊκή Ένωση από την κρίση χρέους της περιόδου 2010-2015, δεν θα εφάρμοζε σήμερα την ίδια πολιτική. Ωστόσο, οι συνθήκες δεν θεωρούνταν τότε ώριμες – ιδίως για τα βόρεια ευρωπαϊκά κράτη –ώστε να προχωρήσουν σε πιο ριζοσπαστικές και τολμηρές λύσεις, δεδομένων των λεπτών πολιτικών και νομικών ισορροπιών που όφειλαν να τηρήσουν στο εσωτερικό τους.