Η κίνηση αυτή, την οποία ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ παρουσίασε ως υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου, υπογραμμίζει την ολοένα και πιο διακριτή στάση της Ισπανίας στην εξωτερική πολιτική σε μια περίοδο κατά την οποία η διατλαντική ενότητα δοκιμάζεται. Για χρόνια αξιόπιστος – αν και κατά καιρούς διστακτικός – πυλώνας της νότιας πτέρυγας της Συμμαχίας, η Ισπανία κινδυνεύει τώρα να εμφανιστεί ως εξαίρεση, τη στιγμή που αρκετοί Ευρωπαίοι εταίροι υιοθετούν πιο προσεκτική γραμμή απέναντι στις ενέργειες της Ουάσιγκτον.

«Δεν πρόκειται να γίνουμε συνένοχοι σε κάτι που είναι κακό για τον κόσμο και αντίθετο προς τις αξίες και τα συμφέροντά μας, απλώς από φόβο αντιποίνων από κάποιους», δήλωσε ο Σάντσεθ σε ομιλία του την Τετάρτη (4/3).

Η Υπουργός Οικονομικών Μαρία Χεσούς Μοντέρο τόνισε επίσης ότι η Ισπανία δεν θα γίνει υποτελής των ΗΠΑ.

Η σημασία της βάσης στη Μορόν

Σύμφωνα με το Euractiv, για δεκαετίες, η ναυτική βάση στη Ρότα και η αεροπορική βάση στη Μορόν συμβολίζουν την ενσωμάτωση της Ισπανίας στη διατλαντική αρχιτεκτονική ασφάλειας. Η Ρότα φιλοξενεί περίπου 6.000 Αμερικανούς στρατιωτικούς και αρκετά αντιτορπιλικά Aegis, τα οποία αποτελούν κεντρικό στοιχείο του συστήματος αντιπυραυλικής άμυνας του ΝΑΤΟ. Μαζί, οι βάσεις λειτουργούν ως κρίσιμοι κόμβοι διέλευσης και ανεφοδιασμού για επιχειρήσεις στη Μεσόγειο, τον Κόλπο και πέραν αυτού.

Με την άρνηση να δώσει άδεια σε αμερικανικά ιπτάμενα τάνκερ να επιχειρούν από ισπανικό έδαφος για την τρέχουσα αποστολή – και χαρακτηρίζοντας τα πλήγματα «μονομερή» – ο Σάντσεθ ενέπλεξε άμεσα την Ισπανία σε μια ευρύτερη συζήτηση για τη νομιμότητα και τη θεμιτότητα της δυτικής στρατιωτικής δράσης στη Μέση Ανατολή.

Εντάσεις στις σχέσεις Τραμπ-Σάντσεθ

Οι διπλωματικές σχέσεις μεταξύ Μαδρίτης και Ουάσιγκτον είναι ήδη τεταμένες. Ο Σάντσεθ έχει αναδειχθεί σε έναν από τους πλέον έντονους επικριτές του Ντόναλντ Τραμπ στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καταδικάζοντας τις ενέργειες των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν και στη Βενεζουέλα ως παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου. Τον τελευταίο χρόνο, η κυβέρνησή του επέβαλε πλήρες εμπάργκο όπλων στο Ισραήλ, αντιστάθηκε στις εκκλήσεις για αύξηση των αμυντικών δαπανών στα επίπεδα-στόχους του ΝΑΤΟ και ενίσχυσε την εποπτεία των αμερικανικών δραστηριοτήτων στις νότιες βάσεις.

Το αν το επεισόδιο αυτό θα οδηγήσει σε μόνιμη ρήξη παραμένει ασαφές. Βάσει της διμερούς συμφωνίας του 1988 που διέπει τις εγκαταστάσεις – οι οποίες παραμένουν υπό ισπανική κυριαρχία – οποιαδήποτε χρήση πέραν των συνήθων δραστηριοτήτων απαιτεί προηγούμενη έγκριση της ισπανικής κυβέρνησης. Αναλυτές επισημαίνουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δύσκολα θα εγκαταλείψουν εγκαταστάσεις των οποίων η γεωγραφική θέση, στην πύλη της Μεσογείου, είναι δύσκολο να αντικατασταθεί.

Πολιτικά, ωστόσο, το μήνυμα είναι σαφές. Σε μια περίοδο κατά την οποία το ΝΑΤΟ επιδιώκει συνοχή εν μέσω πολλαπλών κρίσεων – από την Ουκρανία έως τον Κόλπο – η στάση της Ισπανίας ενισχύει την αντίληψη ότι ο Σάντσεθ δίνει προτεραιότητα στην εσωτερική πολιτική του εδραίωση έναντι της συμμαχικής αλληλεγγύης, γεγονός που ενδέχεται να περιπλέξει την επιρροή της Μαδρίτης στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας.

Τραμπ: Η Ισπανία δεν έχει καλή ηγεσία

Οι επιπτώσεις στις σχέσεις Ισπανίας–ΗΠΑ έγιναν εμφανείς αργά το βράδυ της Τρίτης στο Οβάλ Γραφείο, όπου ο Τραμπ δεν έκρυψε την ενόχλησή του για την κίνηση της Μαδρίτης, απειλώντας να διακόψει εμπορικούς δεσμούς με την Ισπανία.

«Η Ισπανία δεν έχει καλή ηγεσία», είπε. «Δεν θέλουμε καμία σχέση με την Ισπανία.»

Ο Αμερικανός πρόεδρος άφησε επίσης να εννοηθεί ότι, αν ήθελε να χρησιμοποιήσει τις ισπανικές βάσεις, θα το έκανε.

«Η Ισπανία είπε ότι δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τις βάσεις της… αλλά θα μπορούσαμε να τις χρησιμοποιήσουμε αν το θέλαμε», δήλωσε. «Μπορούμε να πετάξουμε και να τις χρησιμοποιήσουμε — κανείς δεν πρόκειται να μας πει ότι δεν μπορούμε.»

Ποιο το εδαφικό καθεστώς στη Μορόν

Σύμφωνα με τη συμφωνία του 1988, που διέπει τις βάσεις υπό ισπανική κυριαρχία, κάθε χρήση των βάσεων Ρότα και Μορόν πέραν των διμερών ασκήσεων ή δραστηριοτήτων συντήρησης απαιτεί προηγούμενη άδεια της ισπανικής κυβέρνησης.

Επί δεκαετίες, οι βάσεις λειτουργούν ως βασικοί αμερικανικοί κόμβοι διέλευσης στρατευμάτων, εξοπλισμού και καυσίμων με προορισμό τη Μέση Ανατολή και τον Κόλπο. Η Ρότα – περίπου 150 χιλιόμετρα από το Γιβραλτάρ – είναι η μεγαλύτερη αμερικανική ναυτική βάση στην Ευρώπη, φιλοξενώντας 6.000 άτομα προσωπικό και πέντε αντιτορπιλικά που αποτελούν κεντρικό πυλώνα της αντιπυραυλικής άμυνας του ΝΑΤΟ.

Η Ισπανία «ποτέ δεν παρακολουθούσε ή δεν επέβλεπε συστηματικά τη χρήση αυτών των στρατιωτικών βάσεων» όπως συμβαίνει τώρα επί κυβέρνησης Σάντσεθ, δήλωσε ο αναλυτής Φέλιξ Αρτεάγα από το Real Instituto Elcano.

Εσωτερικές πιέσεις

Στη Μαδρίτη, η στάση της εξωτερικής πολιτικής του Σάντσεθ ερμηνεύεται ευρέως μέσα από το πρίσμα της εσωτερικής πολιτικής. Ο Αρτεάγα υποστηρίζει ότι η απαγόρευση χρήσης των βάσεων εντάσσεται στη γενικότερη στρατηγική του Σοσιαλιστικού Κόμματος (PSOE) να παρουσιάσει τον πρωθυπουργό ως τον Ευρωπαίο ηγέτη που «αντιστέκεται στον Τραμπ».

Η σθεναρή αντίθεσή του στον Αμερικανό πρόεδρο τον βοηθά να συσπειρώσει ένα αριστερό εκλογικό ακροατήριο εντός του PSOE, το οποίο παραδοσιακά αντιτίθεται στην αμερικανική στρατιωτική παρουσία και στην αύξηση των αμυντικών δαπανών.

Η κυβέρνηση συνασπισμού υπό την ηγεσία του PSOE βρίσκεται υπό πίεση έπειτα από εκλογικές απώλειες σε περιφερειακές εκλογές και έρευνες για υποθέσεις διαφθοράς που αγγίζουν τον στενό κύκλο του πρωθυπουργού, ενώ οι εταίροι του από τα αριστερά, Podemos και Sumar, ζητούν σκληρότερη στάση απέναντι στην Ουάσιγκτον και το Ισραήλ.

Μετά το κοινό αμερικανοϊσραηλινό πλήγμα κατά της Τεχεράνης το περασμένο Σαββατοκύριακο, η ηγέτιδα των Podemos Ιόνε Μπελάρα ζήτησε διευκρινίσεις για τον ρόλο της Ρότα, ενώ η Λάρα Ερνάντεθ του Sumar χαρακτήρισε «ντροπιαστική» την αντίδραση της ΕΕ.

Την ίδια ώρα, το αντιπολιτευόμενο συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα κατηγόρησε τον Σάντσεθ για «απομονωτισμό». «Κάτι δεν πάει καλά όταν η Χαμάς, οι Χούθι ή το ιρανικό καθεστώς επικροτούν την κυβέρνηση Σάντσεθ», δήλωσε η εκπρόσωπος Κάρμεν Φούνεθ.

Ο Αρτεάγα προειδοποίησε ότι, αν και η στάση αυτή μπορεί να ενισχύσει την εσωτερική στήριξη ενόψει των πολυαναμενόμενων γενικών εκλογών του επόμενου έτους, ενέχει τον κίνδυνο να απομακρύνει την Ισπανία από την ευρωπαϊκή συναίνεση και να βαθύνει τη διεθνή της απομόνωση.

«Από την άποψη της εξωτερικής πολιτικής, η στάση του Σάντσεθ είναι καταστροφική, αλλά σε εσωτερικό επίπεδο τον ωφελεί περισσότερο», ανέφερε έμπειρος Ισπανός διπλωμάτης.

{https://exchange.glomex.com/video/v-dgtzq7ial54h?integrationId=eexbs1jkg0kofln}