Το ερώτημα είναι αν μπορεί να απεμπλακεί από τον πόλεμο με το Ιράν, ακόμη κι αν το επιθυμεί. Μετά από ημέρες αντιφατικών δηλώσεων, ο Τραμπ έδειξε τη Δευτέρα μια πρώτη τάση αποκλιμάκωσης, κάνοντας λόγο για 15 σημεία συμφωνίας σε συνομιλίες που χαρακτήρισε παραγωγικές. Η Τεχεράνη, ωστόσο, αρνήθηκε ότι υπήρξε οποιαδήποτε επικοινωνία.
Η πιο αισιόδοξη εκδοχή είναι ότι ΗΠΑ και Ιράν έχουν φτάσει σε ένα σημείο όπου το κόστος της περαιτέρω κλιμάκωσης θα ήταν τόσο καταστροφικό που και οι δύο πλευρές αναζητούν διέξοδο. Τέτοιες στιγμές συχνά σηματοδοτούν την αρχή του τέλους μιας σύγκρουσης.
Ο Τραμπ είχε οδηγήσει την κατάσταση στα άκρα, απειλώντας να βομβαρδίσει ενεργειακές εγκαταστάσεις αν το Ιράν δεν άνοιγε τα Στενά του Ορμούζ, έναν κρίσιμο κόμβο για τις εξαγωγές πετρελαίου. Η Τεχεράνη είχε απαντήσει ότι θα πλήξει κρίσιμες υποδομές συμμάχων των ΗΠΑ στον Κόλπο.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να προκαλέσει παγκόσμια ύφεση και να επιδεινώσει δραματικά τις ανθρωπιστικές συνθήκες για τους Ιρανούς πολίτες.
Γιατί υπάρχει σκεπτικισμός
Υπάρχουν, ωστόσο, πολλοί λόγοι αμφιβολίας για άμεση διπλωματική πρόοδο. Οι συνεχείς αντιφάσεις στις δηλώσεις του Τραμπ και η απουσία σαφούς στρατηγικής εξόδου μειώνουν την αξιοπιστία των αμερικανικών τοποθετήσεων.
Επιπλέον, το ιστορικό του προέδρου να λαμβάνει στρατιωτικές αποφάσεις ακόμη και εντός των δικών του προθεσμιών σημαίνει ότι κανείς δεν θα εκπλαγεί αν ανατρέψει και την πενθήμερη αναστολή επιθέσεων.
Ορισμένοι εκτιμούν επίσης ότι η παύση συνδέεται με τη λειτουργία των αγορών, καθώς συνέπεσε με εβδομάδα έντονης μεταβλητότητας. Και πράγματι, οι δηλώσεις του είχαν άμεσο αποτέλεσμα: τα αμερικανικά χρηματιστήρια ενισχύθηκαν, ενώ το πετρέλαιο υποχώρησε.
Γιατί ο Τραμπ χρειάζεται χρόνο
Ένας ακόμη λόγος για την αποκλιμάκωση ίσως είναι στρατιωτικός: οι αμερικανικές δυνάμεις δεν έχουν ακόμη πλήρως αναπτυχθεί στην περιοχή για επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας.
Παράλληλα, η υπερβολική ρητορική αποτελεί γνώριμο χαρακτηριστικό του Τραμπ, με αποτέλεσμα οι δηλώσεις περί προόδου στις διαπραγματεύσεις να αντιμετωπίζονται με επιφυλακτικότητα.
Η απρόβλεπτη στάση του, με εναλλαγές μεταξύ αποκλιμάκωσης και έντασης, μπορεί να λειτουργεί ως τακτική πίεσης, αλλά δυσκολεύει τη χάραξη σταθερής στρατηγικής.
Η θέση του Ιράν
Παρά τις απώλειες από τις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις, το Ιράν έχει δείξει ότι διατηρεί σημαντική επιρροή, ιδίως μέσω του ελέγχου των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου.
Η μέχρι τώρα εξέλιξη του πολέμου δεν δείχνει ότι η Τεχεράνη είναι διατεθειμένη να υποχωρήσει, ιδίως μετά τις επιθέσεις και τις απώλειες που έχει υποστεί.
Οι όροι που ενδέχεται να θέσει η Ουάσινγκτον —όπως η εγκατάλειψη του πυρηνικού προγράμματος— δύσκολα θα γίνουν αποδεκτοί.
Παράλληλα, η εσωτερική κατάσταση στο Ιράν, με απώλειες ηγετικών στελεχών και πιθανή ενίσχυση των πιο σκληροπυρηνικών κύκλων, καθιστά ακόμη πιο δύσκολη τη λήψη αποφάσεων για συμβιβασμό.
Καμία εύκολη επιλογή
Το μέλλον της σύγκρουσης παραμένει αβέβαιο. Ο Τραμπ θα μπορούσε να κλιμακώσει περαιτέρω τις επιθέσεις, αλλά χωρίς εγγύηση επιτυχίας. Θα μπορούσε επίσης να προχωρήσει σε χερσαία επέμβαση, κάτι που θα είχε τεράστιο πολιτικό κόστος.
Η επιλογή της αποχώρησης («TACO») ίσως φαίνεται ελκυστική, αλλά θα άφηνε εκτεθειμένους τους συμμάχους των ΗΠΑ και θα μπορούσε να επιτρέψει στο Ιράν να ενισχύσει τη στρατηγική του θέση, ακόμη και να επιταχύνει την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων.
Σε κάθε περίπτωση, ο Αμερικανός πρόεδρος βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα από τα πιο δύσκολα διλήμματα: μια κρίση χωρίς ξεκάθαρες ή ανώδυνες λύσεις και σε μεγάλο βαθμό, αποτέλεσμα των δικών του επιλογών.
