Ο Κόλινς, πρόεδρος του τομέα δημόσιου τομέα της Citi, έχει περάσει περισσότερες από τρεις δεκαετίες συμβουλεύοντας κυβερνητικούς αξιωματούχους σε περιόδους κρίσης και οικονομικής πίεσης.
Με την ΤΝ και τη ρομποτική, βλέπει μια πρόκληση για τον καπιταλισμό που οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και οι επιχειρηματικοί ηγέτες πρέπει να αντιμετωπίσουν κατά μέτωπο.
«Πρέπει να τον προσαρμόσουμε, να τον αναδιαμορφώσουμε, να τον ξαναχτίσουμε ώστε να ενσωματώσει αυτή την αλλαγή, όπως κάναμε κατά τη Βιομηχανική Επανάσταση», δήλωσε στο Business Insider. «Εκτός αν θέλουμε να πάμε σε ένα αυταρχικό καπιταλιστικό καθεστώς, πρέπει να βρούμε τρόπο να λειτουργήσει».
Ο Κόλινς μίλησε στο Business Insider στο πλαίσιο μιας ευρύτερης σειράς για το μέλλον του καπιταλισμού. Περιέγραψε τον αντίκτυπο της ρομποτικής στην εργασία, γιατί η μεσαία τάξη κινδυνεύει και πώς ένα «μέρισμα παραγωγικότητας» θα μπορούσε να αποτελέσει λύση.
Η συζήτηση πήγε κάπως έτσι:
Dan DeFrancesco: Πώς βλέπετε την ΤΝ να επηρεάζει τον καπιταλισμό, τώρα και στο μέλλον;
Jay Collins: Το πρώτο κύμα αλλαγών που φέρνει η AI αφορά γνωσιακά επαγγέλματα. Ξεκινά με τα «λευκά κολάρα», όχι τα χειρωνακτικά. Επηρεάζει φοιτητές που πίστευαν ότι το πτυχίο είναι το παν. Μεταπτυχιακούς που έλεγαν «αν μάθω προγραμματισμό, είμαι ασφαλής». Πλήττει λογισμικό, χρηματοοικονομικά, μέσα ενημέρωσης, συμβούλους, λογιστές και δικηγόρους.
Έχεις το μισό πληθυσμό στο κάτω μέρος. Και ένα 10% στην κορυφή, με καθαρή περιουσία άνω των 2 εκατομμυρίων δολαρίων.
Το μεσαίο τμήμα της έχει μείνει στάσιμο. Δεν έχει πληγεί ακόμα σημαντικά. Αλλά δεν διαθέτει περιουσιακά στοιχεία σε μετοχές. Τι συμβαίνει λοιπόν με τη δεύτερη φάση; Το ανώτερο 10% δεν έχει μόνο υψηλά εισοδήματα, αλλά συμμετέχει και περισσότερο στις αγορές μετοχών. Έτσι επωφελείται από τη δημιουργία πλούτου και απομακρύνεται όλο και περισσότερο από όσους δεν συμμετέχουν, συμπεριλαμβανομένης της μεσαίας τάξης.
Τι φέρνει το επόμενο κύμα;
Collins: Αν το δούμε σε τέσσερις φάσεις της ΤΝ: Πρώτα ήταν η προσμονή της γενετικής ΤΝ. Μετά ήρθε — αυτό είναι το πρώτο επίπεδο.
Η επόμενη φάση, στην οποία βρισκόμαστε τώρα, είναι η «agentic» ΤΝ — από την ανάλυση περνά στη δράση.
Έπειτα έρχεται η φυσική ΤΝ: τι συμβαίνει στη βιομηχανία όταν συνδυάζονται ΤΝ και ρομποτική σε μεγάλη κλίμακα.
Και τέλος, η πιο κρίσιμη φάση για τον καπιταλισμό: η υπερνοημοσύνη (AGI).
Ακόμα έχουμε εκατοντάδες χιλιάδες κενές θέσεις στη μεταποίηση, οπότε δεν βλέπουμε μεγάλη επίδραση στα χειρωνακτικά επαγγέλματα.
Ανάλογα με τις εκτιμήσεις, γύρω στο 2028–2029 θα δούμε το επόμενο μεγάλο κύμα απώλειας θέσεων εργασίας.
Πώς αντιδρούν οι κεντρικές τράπεζες;
Collins: Σε κάποιο σημείο, η κεντρική τράπεζα χάνει την αποτελεσματικότητά της. Αν απλώς ρίχνεις χρήμα στην οικονομία, δημιουργείς πληθωρισμό. Οι συνολικοί οικονομικοί δείκτες γίνονται λιγότερο χρήσιμοι — ίσως και παραπλανητικοί.
Η αξία της εργασίας θα πέσει. Αυτό σημαίνει ότι τα εργαλεία πολιτικής μετατοπίζονται προς τη φορολογία, την αναδιανομή πλούτου και τα κοινωνικά δίχτυα ασφαλείας.
Και ο ρόλος της Κίνας;
Collins: Πολλοί ηγέτες της τεχνολογίας θα ήθελαν να επιβραδύνουν την εξέλιξη, γιατί δεν είμαστε έτοιμοι. Αλλά λένε ότι δεν μπορούν — λόγω της γεωστρατηγικής αντιπαράθεσης, κυρίως με την Κίνα. Είναι ένας αγώνας που κανείς δεν μπορεί να επιβραδύνει.
Τι πολιτικές λύσεις υπάρχουν;
Collins: Το καθολικό βασικό εισόδημα (UBI) είναι αντιδημοφιλές, αλλά πολλοί το θεωρούν απαραίτητο.
Αν δεν υπάρξει καμία αντίδραση, μπορεί να δούμε ένα τραγικό τέλος του καπιταλισμού — ίσως και της δημοκρατίας.
Από την άλλη, οι επικριτές λένε ότι θα κοστίσει πολύ και θα αποδυναμώσει τα κίνητρα εργασίας.
Ποια είναι η λύση;
Collins: Ας το πούμε «μέρισμα παραγωγικότητας». Αντί για UBI, μπορείς να δίνεις ένα βασικό εισόδημα σε χαμηλά επίπεδα ώστε να μην καταστρέφεις το κίνητρο για εργασία.
Μπορείς να το εφαρμόσεις σταδιακά και να δεις πώς επηρεάζει τη συμπεριφορά. Να αντικαταστήσεις τα υπάρχοντα επιδόματα και να χτίσεις πάνω σε αυτό.
Δεν υπάρχει ακόμη συναίνεση για το πώς θα γίνει.
Το βασικό ερώτημα είναι: από πού θα βρεθούν τα χρήματα; Προτάσεις περιλαμβάνουν φόρους σε ρομπότ, στην ΤΝ, στα περιουσιακά στοιχεία ή στους δισεκατομμυριούχους.
Γιατί μπορεί να λειτουργήσει;
Collins: Θα μπορούσε να σημαίνει ευρύτερη συμμετοχή στον πλούτο — όχι μόνο μετρητά, αλλά και ιδιοκτησία.
Πιθανόν να χρειαστεί μια διακομματική επιτροπή που θα μελετήσει σε βάθος το θέμα και θα προτείνει λύσεις.
Ακόμα κι αν πάρει χρόνο, είναι απαραίτητο να ξεκινήσει τώρα.
