Η συνολική εικόνα
Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με δημοσίσευμα του Axios, οι ΗΠΑ αναμένουν απαντήσεις από το Ιράν σε αρκετά κρίσιμα ζητήματα μέσα στις επόμενες 48 ώρες. Όπως τονίζεται, δεν έχει επιτευχθεί ακόμη συμφωνία, ωστόσο οι πηγές αναφέρουν ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται πιο κοντά από ποτέ στην επίτευξή της από την έναρξη του πολέμου.
Μεταξύ άλλων, η συμφωνία θα προβλέπει τη δέσμευση του Ιράν για μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου, τη συμφωνία των ΗΠΑ να άρουν τις κυρώσεις και να αποδεσμεύσουν δισεκατομμύρια δολάρια από δεσμευμένα ιρανικά κεφάλαια, καθώς και την άρση περιορισμών από όλες τις πλευρές στη διέλευση μέσω του Στενού του Ορμούζ.
Επισημαίνεται επίσης ότι πολλοί από τους όρους του μνημονίου θα εξαρτώνται από την επίτευξη μιας τελικής συμφωνίας, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο είτε επανέναρξης του πολέμου, είτε μιας παρατεταμένης κατάστασης αβεβαιότητας, όπου οι εχθροπραξίες θα έχουν σταματήσει χωρίς όμως να έχει επιλυθεί ουσιαστικά η κρίση.
Από την πλευρά του, ο Λευκός Οίκος θεωρεί ότι η ιρανική ηγεσία είναι διχασμένη, γεγονός που ενδέχεται να δυσκολέψει τη διαμόρφωση συναίνεσης μεταξύ των διαφορετικών φατριών. Ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι παραμένουν επιφυλακτικοί ως προς το αν θα επιτευχθεί έστω και μια αρχική συμφωνία.
Υπενθυμίζεται δε ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν εκφράσει αισιοδοξία για συμφωνία και σε προηγούμενους γύρους διαπραγματεύσεων, καθώς και κατά τη διάρκεια του τρέχοντος πολέμου, χωρίς ωστόσο να έχει επιτευχθεί κάτι μέχρι σήμερα.
Ωστόσο, οι δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι η απόφαση του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να υποχωρήσει από τη νεοανακοινωθείσα επιχείρηση στο Στενό του Ορμούζ και να αποτρέψει την κατάρρευση της εύθραυστης εκεχειρίας βασίστηκε στην πρόοδο των συνομιλιών.
Το παρασκήνιο
Πιο αναλυτικά, το μονοσέλιδο μνημόνιο κατανόησης 14 σημείων βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση μεταξύ των απεσταλμένων του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, και Ιρανών αξιωματούχων, τόσο απευθείας όσο και μέσω διαμεσολαβητών.
Στην παρούσα μορφή του, το μνημόνιο θα κηρύσσει το τέλος του πολέμου στην περιοχή και την έναρξη μιας περιόδου 30 ημερών διαπραγματεύσεων για μια πιο λεπτομερή συμφωνία που θα αφορά το άνοιγμα του Στενού, τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και την άρση των αμερικανικών κυρώσεων.
Οι διαπραγματεύσεις αυτές ενδέχεται να πραγματοποιηθούν στο Ισλαμαμπάντ ή τη Γενεύη, σύμφωνα με δύο πηγές.
Οι περιορισμοί του Ιράν στη ναυσιπλοΐα μέσω του Στενού και ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ θα αρθούν σταδιακά κατά τη διάρκεια αυτής της 30ήμερης περιόδου, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο.
Εάν οι διαπραγματεύσεις καταρρεύσουν, οι αμερικανικές δυνάμεις θα μπορούν να επαναφέρουν τον αποκλεισμό ή να επαναλάβουν στρατιωτικές επιχειρήσεις, πρόσθεσε ο ίδιος.
Ειδικότερα, η διάρκεια του μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου αποτελεί αντικείμενο εντατικών διαπραγματεύσεων. Τρεις πηγές αναφέρουν ότι θα είναι τουλάχιστον 12 έτη, ενώ μία εκτιμά ότι πιθανό σημείο σύγκλισης είναι τα 15 έτη. Το Ιράν πρότεινε μορατόριουμ 5 ετών, ενώ οι ΗΠΑ ζητούν 20.
Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ επιδιώκουν την εισαγωγή ρήτρας σύμφωνα με την οποία οποιαδήποτε παραβίαση από το Ιράν θα οδηγεί σε παράταση του μορατόριουμ. Μετά τη λήξη του, το Ιράν θα μπορεί να εμπλουτίζει ουράνιο σε χαμηλό επίπεδο, έως 3,67%.
Από την άλλη πλευρά, το Ιράν θα δεσμεύεται επίσης στο μνημόνιο ότι δεν θα επιδιώξει ποτέ την απόκτηση πυρηνικού όπλου ούτε θα προβεί σε δραστηριότητες που σχετίζονται με την κατασκευή του. Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, εξετάζεται και ρήτρα που θα απαγορεύει στο Ιράν τη λειτουργία υπόγειων πυρηνικών εγκαταστάσεων.
Επιπλέον, το Ιράν θα δεχτεί ενισχυμένο καθεστώς επιθεωρήσεων, συμπεριλαμβανομένων αιφνιδιαστικών ελέγχων από επιθεωρητές του ΟΗΕ.
Δύο πηγές με γνώση των συζητήσεων ανέφεραν ότι το Ιράν ενδέχεται να συμφωνήσει στην απομάκρυνση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου από τη χώρα, κάτι που αποτελεί βασική προτεραιότητα των ΗΠΑ και μέχρι σήμερα απορριπτόταν από την Τεχεράνη. Να σημειωθεί εδώ δε, ότι μία από τις επιλογές που εξετάζονται είναι η μεταφορά του υλικού στις Ηνωμένες Πολιτείες.
