Δέκα χρόνια μετά την υπερψήφιση του Brexit, η Βρετανία εξακολουθεί να αναζητά πολιτική σταθερότητα, με τα πρόσωπα στην πρωθυπουργία να αλλάζουν πλέον με ρυθμό πολυβόλου. Το τιμόνι της χώρας αναμένεται να αναλάβει, πιθανότατα από τον Ιούλιο, ο μέχρι πρότινος δήμαρχος του Μάντσεστερ, Άντι Μπέρναμ, ο οποίος θα γίνει αισίως ο 7ος πρωθυπουργός που βλέπει η Downing Street την τελευταία δεκαετία.
Ποιες «αμαρτίες» έριξαν τον Στάρμερ
Ο Κιρ Στάρμερ κλήθηκε να αναλάβει ένα εξαιρετικά δύσκολο έργο: να δώσει ένα restart στο Ηνωμένο Βασίλειο και να το απεγκλωβίσει από τις συνέπειες του Brexit, αλλά και από τις επιπτώσεις των πολέμων, τον παράγοντα Τραμπ και τα προβλήματα που άφησε πίσω της η πανδημική κρίση.
Σε αυτά τα προβλήματα προστέθηκαν μεταξύ άλλων άλλου είδους «ατυχήματα» που τσαλάκωσαν το προφίλ του, με σοβαρότερο τον αμφιλεγόμενο διορισμό του Πίτερ Μάντελσον ως πρέσβη στις ΗΠΑ, ο οποίος φέρεται να συνδέεται με το σκάνδαλο Έπστιν. Παράλληλα, οι οικονομικές δυσκολίες και οι αποφάσεις για μέτρα λιτότητας που ανακοινώνονταν και στη συνέχεια ανακαλούνταν λόγω αντιδράσεων δημιούργησαν την εικόνα μιας κυβέρνησης με νευρικότητα και χωρίς προσανατολισμό. Η ήττα στις τοπικές εκλογές του Μαΐου και η ραγδαία άνοδος του Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ επιδείνωσαν ακόμη περισσότερο το κλίμα.
Πολλά στελέχη του κόμματος «φόρτωσαν» την ευθύνη προσωπικά στον Στάρμερ, ο οποίος είδε τη δημοτικότητά του να υποχωρεί αισθητά από τη στιγμή που ανέλαβε καθήκοντα. Εντούτοις, είναι αρκετά διαδεδομένη η εκτίμηση ότι εξελέγη με μεγάλη πλειοψηφία όχι λόγω προσωπικού χαρίσματος, αλλά κυρίως εξαιτίας της φθοράς των Tories.
Σχολιαστές σε βρετανικά και διεθνή μέσα αναφέρουν ότι το σχετικά άχρωμο προφίλ του τεχνοκράτη που προέβαλλε δεν ήταν αρκετά ελκυστικό για το βρετανικό κοινό και ότι ενδεχομένως ένα τέτοιο πολιτικό προφίλ να λειτουργούσε καλύτερα σε χώρες όπως η Γερμανία ή η Ολλανδία. Από μια ευρύτερη οπτική, πάντως, επιβεβαιώνεται για άλλη μια φορά ότι η πολιτική επικοινωνία έχει αλλάξει ριζικά χάρη στα social media. Όποιος πολιτικός θέλει να επιβιώσει μακροπρόθεσμα στην πολιτική αρένα οφείλει να προσαρμοστεί στις νέες απαιτήσεις.
Μόνιμος μπελάς οι συνέπειες του Brexit
Αξίζει να σταθεί κανείς παραπάνω στις συνέπειες του Brexit, με τις οποίες βρέθηκαν αντιμέτωποι και οι έξι πρωθυπουργοί της τελευταίας δεκαετίας. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του βρετανικού Γραφείου Προϋπολογισμού (OBR), η χώρα αναπτύσσεται με σαφώς χαμηλότερους ρυθμούς εξαιτίας της εξόδου από την Ευρωπαϊκή Ένωση, με το μακροπρόθεσμο κόστος να ανέρχεται στο 4% του ΑΕΠ.
Άλλες έρευνες εκτιμούν ότι το ΑΕΠ ανά κάτοικο μειώθηκε κατά 6%-8% έως το 2025, οι επενδύσεις ήταν μειωμένες κατά περίπου 12%-18%, ενώ πτώση της τάξης του 3%-4% καταγράφουν η απασχόληση και η παραγωγικότητα. Συνεπώς, το αφήγημα ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα επέστρεφε στις αυτοκρατορικές του δόξες εγκαταλείποντας την Ευρωπαϊκή Ένωση αποδείχθηκε μύθος. Ταυτόχρονα όμως δείχνει και το μέγεθος των προκλήσεων, τις βρίσκουν μπροστά τους όσοι ηγούνται της βρετανικής κυβέρνησης.
Πολλοί ήλπιζαν ότι ο Στάρμερ θα επανεκκινούσε τις συζητήσεις για επιστροφή στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ωστόσο αυτό δεν κατέστη δυνατό. Η ενίσχυση του Reform UK περιόρισε ακόμη περισσότερο τα πολιτικά περιθώρια για μια τέτοια συζήτηση, καθώς οι Εργατικοί έχαναν σταδιακά δυνάμεις.
Ποιος είναι ο Άντι Μπέρναμ
Υπό αυτό το πρίσμα, η επιλογή των Εργατικών στο πρόσωπο του πρώην δημάρχου του Μάντσεστερ, Άντι Μπέρναμ, μοιάζει ίσως η πιο ασφαλής. Ο Μπέρναμ παραιτήθηκε από τη θέση του δημάρχου του Μάντσεστερ, όπου είχε διακριθεί ιδιαίτερα (κάποιοι τον αποκαλούν «Βασιλιά του Βορρά», σε παραλληλισμό με τη δημοφιλή σειρά Game of Thrones) προκειμένου να διεκδικήσει βουλευτική έδρα στο Μάκερφιλντ, όπου βουλευτής των Εργατικών είχε νωρίτερα παραιτηθεί για να του κάνει «χώρο». Σημειώνεται ότι στη Βρετανία κανείς δεν μπορεί να γίνει πρωθυπουργός αν δεν είναι προηγουμένως βουλευτής. Τελικά, ο Μπέρναμ κατάφερε να συσπειρώσει τους ψηφοφόρους των Εγατικών και κέρδισε άνετα το 54,8% των ψήφων, αφήνοντας πίσω τους ακροδεξιούς.
Επιπλέον, ο Μπέρναμ θεωρείται επικοινωνιακά πιο χαρισματικός, αλλά και πιο αριστερόστροφος από τον κεντρώο Στάρμερ, ενώ εκτιμάται ότι μπορεί να συγκρατήσει διαρροές προς το Πράσινο Κόμμα, το οποίο έχει επίσης ενισχύσει τη δυναμική του το τελευταίο διάστημα.
Ο Μπέρναμ έχει μπροστά του ένα δύσκολο έργο. Οι προσδοκίες είναι υψηλές, αλλά οι βαθύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Ηνωμένο Βασίλειο παραμένουν. Θα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να φανεί πώς θα κινηθεί απέναντι στις διπλωματικές και γεωπολιτικές εξελίξεις, δεδομένου ότι δεν διαθέτει εμπειρία σε αυτά τα ζητήματα. Από τις δηλώσεις που έχει κάνει κατά καιρούς, πάντως, δεν προκύπτει κάποια ουσιαστική απόκλιση από τη γραμμή Στάρμερ.
