Όπως αναφέρει το euronews.com, το Chat Control 1.0, μια προσωρινή εξαίρεση από τους κανόνες προστασίας της ιδιωτικότητας στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες (ePrivacy), η οποία έχει σχεδιαστεί για τον εντοπισμό υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών στο διαδίκτυο, εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την Πέμπτη.
Ο κανονισμός θα παραμείνει σε ισχύ έως τις 3 Απριλίου 2028, παρέχοντας σημαντικό χρονικό περιθώριο στους νομοθέτες να καταλήξουν σε συμφωνία για το αναθεωρημένο πλαίσιο, γνωστό ως Chat Control 2.0.
Πώς επανήλθε το ζήτημα
Τον Μάρτιο, οι ευρωβουλευτές είχαν απορρίψει την παράταση του Chat Control 1.0, μετά την αποτυχία των μεταγενέστερων διαπραγματεύσεων.
Στα τέλη Ιουνίου, η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, επανέφερε τον φάκελο, στέλνοντάς τον στο Συμβούλιο της ΕΕ και προειδοποιώντας ότι η λήξη των υφιστάμενων κανόνων δημιουργούσε επικίνδυνο κενό στην προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο.
Στη συνέχεια, το Συμβούλιο επέστρεψε το θέμα στο Κοινοβούλιο στις αρχές της θερινής περιόδου, όταν ήταν δύσκολο να εξασφαλιστεί η απαιτούμενη πλειοψηφία για νέα απόρριψή του.
Τι συνέβη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Στην αρχική ψηφοφορία, μια απλή πλειοψηφία τάχθηκε υπέρ της απόρριψης της πρότασης, με:
- 314 ευρωβουλευτές υπέρ
- 276 κατά
- 17 αποχές
Ωστόσο, δεν συγκεντρώθηκε η απαιτούμενη απόλυτη πλειοψηφία (σήμερα απαιτούνταν 360 ψήφοι) για την απόρριψη της τροποποιημένης θέσης του Κοινοβουλίου.
Στη δεύτερη ανάγνωση:
- 276 ευρωβουλευτές ψήφισαν υπέρ
- 286 κατά
- 30 απείχαν
Καθώς δεν επιτεύχθηκε η απαιτούμενη πλειοψηφία, η διαδικασία δεύτερης ανάγνωσης ολοκληρώθηκε και το τροποποιημένο κείμενο διαβιβάστηκε πλέον στο Συμβούλιο, το οποίο έχει περιθώριο τριών μηνών για να το εγκρίνει.
Η τροπολογία για την κρυπτογράφηση
Η νέα θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου περιλαμβάνει μια θετική, αλλά –όπως χαρακτηρίζεται– περισσότερο συμβολική τροπολογία που προτάθηκε από τη φιλελεύθερη ομάδα Renew Europe.
Η τροπολογία προβλέπει ότι θα εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής του νόμου οι επικοινωνίες στις οποίες εφαρμόζεται, έχει εφαρμοστεί ή πρόκειται να εφαρμοστεί κρυπτογράφηση από άκρο σε άκρο (end-to-end encryption).
Ορισμένοι ευρωβουλευτές χαρακτήρισαν την εξέλιξη αυτή «μια αχτίδα ελπίδας», υποστηρίζοντας ότι αποτέλεσε έναν από τους λόγους για τους οποίους το συνολικό κείμενο δεν απορρίφθηκε στη δεύτερη ψηφοφορία.
Ωστόσο, παραμένει ασαφές πόσο εκτεταμένος θα είναι ο κατάλογος των υπηρεσιών επικοινωνίας που θα μπορούσαν να εξαιρεθούν.
Καθώς η τροπολογία ενδέχεται να έρχεται σε αντίθεση με την ίδια τη λογική της μαζικής σάρωσης ιδιωτικών επικοινωνιών, εκτιμάται ότι το Συμβούλιο πιθανότατα θα επιχειρήσει να την απορρίψει.
Ανησυχίες για την ιδιωτικότητα και την κυβερνοασφάλεια
Οι προηγούμενες θέσεις του Συμβουλίου για το Chat Control 2.0 περιλάμβαναν επίσης γενικές αναφορές στην προστασία της ιδιωτικότητας και της κρυπτογράφησης, χωρίς όμως να έχει πραγματοποιηθεί ουσιαστική τεχνική συζήτηση για το πώς μπορούν να συνδυαστούν στην πράξη η μαζική παρακολούθηση και η ασφαλής κρυπτογράφηση.
Παρά τις έντονες αντιδράσεις στα κοινωνικά δίκτυα για τις δύο προτάσεις, η συζήτηση σε επίπεδο κρατών-μελών παραμένει περιορισμένη.
Σε εθνικό επίπεδο, οι φάκελοι και των δύο προτάσεων συνήθως διαχειρίζονται εκπρόσωποι των υπουργείων Εσωτερικών.
Μέχρι στιγμής, μόνο ένας μικρός αριθμός χωρών έχει ξεκινήσει ενεργή συζήτηση για το ζήτημα, εξετάζοντας την πρόταση όχι μόνο από την πλευρά της επιβολής του νόμου, αλλά και υπό το πρίσμα της προστασίας δεδομένων, των ιδιωτικών επικοινωνιών και της κυβερνοασφάλειας.
Ευρεία αντίδραση από πολιτικούς και οργανώσεις
Οι δύο προτάσεις για τη μαζική σάρωση ιδιωτικών επικοινωνιών στην Ευρώπη έχουν προκαλέσει έντονη αντίδραση από ένα ευρύ πολιτικό φάσμα, που περιλαμβάνει αριστερούς, φιλελεύθερους και δεξιούς πολιτικούς, υπερασπιστές της ιδιωτικότητας, ειδικούς στην κυβερνοασφάλεια και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η πρόεδρος του κόμματος ALDE και Γερμανίδα ευρωβουλευτής Svenja Hahn, σχολιάζοντας την ψηφοφορία στο EUTechLoop, δήλωσε: «Είναι ντροπή το γεγονός ότι το εργαλείο Chat Control πέρασε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ανοίγει την πόρτα στη μαζική παρακολούθηση όλων των ιδιωτικών επικοινωνιών των Ευρωπαίων πολιτών, αντί για τη στοχευμένη καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, όπως είχε προτείνει το Κοινοβούλιο».
Και πρόσθεσε: «Η παρακολούθηση ιδιωτικών συνομιλιών που προωθούν τα κράτη της ΕΕ αποτελεί απειλή για την ελευθερία και τη δημοκρατία μας. Πρέπει να συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε κατά του Chat Control».
Η πρόεδρος του Open Dialogue Foundation, Λιουντμίλα Κοζλόφσκα, υποστήριξε ότι η ψηφοφορία πρέπει να εξεταστεί μέσα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο σταδιακής υποχώρησης της προστασίας της ιδιωτικότητας στην ΕΕ.
Όπως δήλωσε: «Η ψηφοφορία αυτή θα πρέπει να ανησυχήσει όλους όσοι ενδιαφέρονται για τον τρόπο λειτουργίας της δημοκρατίας στην ΕΕ, όχι μόνο για την ιδιωτικότητα».
Σύμφωνα με την ίδια: «Είναι η ίδια προσέγγιση στην κανονικοποίηση της διάβρωσης της ιδιωτικότητας που έχουμε δει και στο παρελθόν: πρώτα με τα οικονομικά δεδομένα, μετά με τα δεδομένα ταξιδιωτών και τώρα με τις επικοινωνίες μας. Μια ευρεία εξουσία που δικαιολογείται από έναν επείγοντα σκοπό και στη συνέχεια γίνεται σταδιακά κανονικότητα».
Κατέληξε λέγοντας ότι: «Η πραγματική μάχη για την κρυπτογράφηση και την ιδιωτικότητα των επικοινωνιών θα δοθεί τον Σεπτέμβριο, με το Chat Control 2.0. Μέχρι τότε, η αντίσταση πρέπει να είναι αρκετά ισχυρή ώστε κανένα διαδικαστικό τέχνασμα να μην μπορεί να το περάσει».
