Το ερώτημα είναι αν οι εταίροι του στον Κόλπο μπορούν να σημειώσουν επαρκή πρόοδο τις επόμενες ημέρες στις διαπραγματεύσεις, ώστε να ανοίξει ξανά –έστω και προσωρινά– το Στενό του Ορμούζ για τη ναυσιπλοΐα και να τεθούν οι βάσεις για την επανέναρξη των συνομιλιών σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Οι προηγούμενες προσπάθειες και στα δύο μέτωπα απέτυχαν, αν και την Κυριακή εμφανίστηκαν τα πρώτα σημάδια προόδου όσον αφορά την επαναλειτουργία του θαλάσσιου περάσματος. Το Ομάν και το Ιράν ανέφεραν ότι καταγράφεται πρόοδος.

Ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους την Κυριακή ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα ξεκινήσουν συνομιλίες τη Δευτέρα το απόγευμα. Είπε ότι ήταν έτοιμος να εξαπολύσει τη μεγαλύτερη στρατιωτική επίθεση από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά συμμάχοι των ΗΠΑ τον έπεισαν να μην προχωρήσει.

«Ήμασταν έτοιμοι να προχωρήσουμε, αλλά όταν οι σύμμαχοι ζήτησαν να το ακυρώσουμε, πρέπει κάπως να πεις: "Ας δούμε τι θα γίνει"», ανέφερε.

Ωστόσο, αν οι συνομιλίες αποτύχουν, όπως έχει συμβεί και στο παρελθόν, ο Τραμπ ενδέχεται να επιστρέψει στον γνώριμο κύκλο της αναβίωσης των στρατιωτικών απειλών λίγο αφότου τις έχει αποσύρει.

«Τώρα δοκιμάζει τη διπλωματική οδό για να αποφύγει τη στρατιωτική κλιμάκωση. Όμως δεν υπάρχει σαφής δρόμος, ούτε διπλωματικά ούτε στρατιωτικά, που να οδηγεί τον Τραμπ σε μια θέση όπου θα μπορεί να δηλώσει ότι νίκησε», δήλωσε ο Βάλι Νασρ, ειδικός στο Ιράν στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins.

Αυτός ο κύκλος, όπως σημειώνει η Wall Street Journal, έχει αποσταθεροποιήσει τη Μέση Ανατολή και έχει περιπλέξει την εσωτερική ατζέντα της κυβέρνησης Τραμπ. Τις τελευταίες εβδομάδες το Ιράν πραγματοποίησε επιθέσεις εναντίον αρκετών συμμάχων των ΗΠΑ στην περιοχή, μεταξύ των οποίων η Ιορδανία, το Μπαχρέιν και το Κουβέιτ, ενώ φιλοϊρανικές ένοπλες ομάδες στο Ιράκ εξαπέλυσαν επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη κατά της Σαουδικής Αραβίας.

Η δυνατότητα του Ιράν να διακόψει ουσιαστικά τη διέλευση από το Στενό του Ορμούζ οδήγησε σε αύξηση των τιμών των καυσίμων και ανάγκασε τις ΗΠΑ και άλλες χώρες να χρησιμοποιήσουν μέρος των στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου τους. Παράλληλα, Ρεπουμπλικανοί στο Κογκρέσο, μόλις τρεις μήνες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές, πίεσαν τον Λευκό Οίκο να εξηγήσει με μεγαλύτερη σαφήνεια τους στόχους του πολέμου με το Ιράν και πώς σκοπεύει να τον τερματίσει.

Η ανησυχία αυτή εντάθηκε όταν τρεις Αμερικανοί στρατιώτες σκοτώθηκαν σε ιρανική πυραυλική επίθεση κατά της βάσης τους στην Ιορδανία, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό των Αμερικανών στρατιωτικών που έχουν σκοτωθεί σε επιχειρήσεις από τον Φεβρουάριο στους 18.

Όταν ο Τραμπ διέταξε επιθέσεις κατά του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, ξεκίνησε τον πόλεμο με περιορισμένη διεθνή υποστήριξη και με δημοσκοπήσεις που έδειχναν ότι πολλοί Αμερικανοί δεν είχαν πειστεί πως η Τεχεράνη αποτελούσε άμεση πυρηνική απειλή.

Επιχείρησε να καθησυχάσει την κοινή γνώμη ότι η αύξηση των τιμών της βενζίνης θα ήταν προσωρινή, εκτιμώντας πως η σύγκρουση θα μπορούσε να λήξει μέσα σε τέσσερις έως έξι εβδομάδες. Ωστόσο, καθώς ο πόλεμος μπήκε στον έκτο μήνα του, η στήριξη τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό μειώθηκε.

Οι υποστηρικτές του Τραμπ υποστηρίζουν ότι οι συνεχείς απειλές και η εμφανής ανυπομονησία του προκάλεσαν έντονη διπλωματική κινητικότητα, η οποία ίσως οδηγήσει τελικά σε μια πολυαναμενόμενη συμφωνία που θα βάλει τέλος στον πόλεμο.

Ο Τραμπ έγραψε το Σάββατο το βράδυ σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι το Ιράν και άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής τον παρακαλούσαν να ακυρώσει την επίθεση, επειδή «οι βασικές παράμετροι μιας συμφωνίας» είχαν ήδη διαμορφωθεί.

Το μήνυμα αυτό διατυπώθηκε μετά από συνομιλία του με τον πρίγκιπα διάδοχο της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν.

Ωστόσο, ο Τραμπ δεν επικοινώνησε με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, τον στενό του σύμμαχο με τον οποίο ξεκίνησε τον πόλεμο και ο οποίος εξακολουθεί να είναι ο ισχυρότερος υποστηρικτής περαιτέρω στρατιωτικής δράσης.

Την Κυριακή υπήρξαν οι πρώτες ενδείξεις διπλωματικής προόδου.

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι οι συνομιλίες με το Ομάν για τον μηχανισμό ασφαλούς διέλευσης των πλοίων από το Στενό του Ορμούζ βρίσκονται «κοντά στην ολοκλήρωσή τους και στο τελικό στάδιο», σύμφωνα με τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης. Δεν διευκρίνισε, ωστόσο, αν η Τεχεράνη είναι διατεθειμένη να εγκαταλείψει οριστικά την απαίτησή της να επιβάλλει τέλη διέλευσης στα εμπορικά πλοία ούτε αν οι συνομιλίες θα οδηγήσουν στην πλήρη επαναλειτουργία του περάσματος.

Ο Αραγτσί επικοινώνησε επίσης με τον Σαουδάραβα ομόλογό του, πρίγκιπα Φαϊζάλ μπιν Φαρχάν, για να συζητήσουν περαιτέρω μέτρα αποκλιμάκωσης, σύμφωνα με ανακοίνωση του Ριάντ.

Οι επικριτές του Τραμπ υποστηρίζουν ότι οι απότομες αλλαγές στάσης αντανακλούν τη δυσαρέσκειά του για τις περιορισμένες στρατιωτικές και διπλωματικές επιλογές που του απομένουν και όχι μια προσεκτικά σχεδιασμένη στρατηγική.

«Οι παλινωδίες του αποτελούν σοβαρό πλήγμα για την αποτρεπτική ισχύ των Ηνωμένων Πολιτειών», δήλωσε ο Ντάνιελ Σαπίρο, πρώην ανώτερος αξιωματούχος του Πενταγώνου επί προεδρίας Μπάιντεν και πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στο Ισραήλ επί προεδρίας Ομπάμα. «Κανείς δεν πιστεύει πλέον όσα λέει – ούτε οι σύμμαχοι ούτε, ασφαλώς, οι Ιρανοί αντίπαλοί μας.»

Η διπλωματική οδός προστατεύει προς το παρόν τον Τραμπ από τους κινδύνους μιας μεγάλης στρατιωτικής επιχείρησης. Ωστόσο, η διπλωματία έχει τους δικούς της κινδύνους, καθώς το Ιράν ενδέχεται να θεωρήσει τις διακυμάνσεις της στάσης του Τραμπ ως ευκαιρία να ενισχύσει τη διαπραγματευτική του θέση.

«Η διαπραγμάτευση μιας συμφωνίας που θα διασφαλίζει την ελευθερία της ναυσιπλοΐας δεν θα είναι ούτε γρήγορη ούτε εύκολη», δήλωσε η Σούζαν Μαλόνεϊ, αντιπρόεδρος για θέματα εξωτερικής πολιτικής και ειδική στο Ιράν στο Brookings Institution. «Δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι αυτή η κυβέρνηση διαθέτει ούτε τον χρόνο ούτε την απαιτούμενη προσήλωση για να το πετύχει.»