Από τη Βόρεια και Νότια Αμερική μέχρι την Ευρώπη και την Ασία οργανωμένες εγκληματικές ομάδες στρέφονται ολοένα και περισσότερο στην κλοπή χάλκινων καλωδίων. Η παγκόσμια έξαρση των περιστατικών αποτελεί, σύμφωνα με την αμερικανική εφημερίδα, έναν από τους παράγοντες που συμβάλλουν στη διατήρηση των τιμών του χαλκού σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Η άνοδος της αξίας του μετάλλου λειτουργεί ταυτόχρονα ως συνέπεια αλλά και ως κίνητρο για νέες κλοπές, με σοβαρές επιπτώσεις σε κρίσιμες υποδομές, όπως τα δίκτυα ηλεκτροδότησης, τηλεπικοινωνιών και σιδηροδρόμων.
Οι έρευνες των αρχών στη Χιλή έδειξαν ότι ο παράνομα αποκτημένος χαλκός εξαγόταν από τη χώρα – τον μεγαλύτερο παραγωγό χαλκού στον κόσμο – με τελικό προορισμό κυρίως την Κίνα, η οποία αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους καταναλωτές και βασικό κέντρο επεξεργασίας του μετάλλου.
Η ζήτηση για χαλκό ενισχύεται διαρκώς, καθώς χρησιμοποιείται ευρέως στους τομείς της ενέργειας, της τεχνολογίας και των κέντρων δεδομένων που αναπτύσσονται διεθνώς χάρη στην τεχνητή νοημοσύνη. Μετά τα προβλήματα που σημειώθηκαν σε μεγάλα ορυχεία, η τιμή του μετάλλου αυξήθηκε πάνω από 40% το προηγούμενο έτος, παραμένοντας και φέτος κοντά στα ιστορικά υψηλά της.
Οι υποδομές στο στόχαστρο
Κύριοι στόχοι των κυκλωμάτων είναι τα χάλκινα καλώδια ηλεκτροδότησης και τηλεπικοινωνιών, ιδίως σε σιδηροδρομικά δίκτυα, σταθμούς φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, καθώς και σε αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα.
Στον Καναδά, ο τηλεπικοινωνιακός όμιλος Bell ανακοίνωσε ότι οι κλοπές χαλκού στο δίκτυό του έχουν αυξηθεί περισσότερο από 700% από το 2022. Μόνο φέτος έχουν καταγραφεί 918 περιστατικά, δηλαδή περίπου πέντε κλοπές ημερησίως.
Στη Χιλή, η εταιρεία ηλεκτρισμού CGE κατέγραψε το 2025 συνολικά 1.426 περιστατικά, αριθμό διπλάσιο σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Οι δράστες αφαίρεσαν συνολικά 420 χιλιόμετρα καλωδίων, προκαλώντας διακοπές ηλεκτροδότησης σε περίπου 260.000 καταναλωτές. Στις βόρειες περιοχές της χώρας, συμμορίες φέρονται πλέον να αφαιρούν χαλκό απευθείας από ορυχεία ή να πλήττουν αποθήκες και οχήματα μεταφοράς.
Ανάλογη εικόνα παρουσιάζεται και σε άλλες χώρες, όπου οργανωμένες ομάδες βάζουν στο στόχαστρο εγκαταστάσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, εκμεταλλευόμενες το γεγονός ότι βρίσκονται συνήθως σε απομονωμένες περιοχές με περιορισμένη φύλαξη.
Στη Βραζιλία, σύμφωνα με τις αστυνομικές αρχές του Ρίο ντε Τζανέιρο, οι κλοπές χαλκού έχουν εξελιχθεί σε ιδιαίτερα οργανωμένες επιχειρήσεις, με διασυνδέσεις ακόμη και με καρτέλ ναρκωτικών. Οι εγκληματικές ομάδες χρησιμοποιούν εξειδικευμένο εξοπλισμό και έχουν μεταφέρει πολλές παράνομες μάντρες σκραπ (απόβλητα της βιομηχανικής παραγωγής και της κατανάλωσης) μέσα σε φαβέλες που ελέγχονται από συμμορίες.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι κλοπές χαλκού από φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα αυξήθηκαν το 2025 κατά περισσότερο από 140% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, εξέλιξη που οι αρχές αποδίδουν κυρίως στη δράση δύο οργανωμένων εγκληματικών δικτύων.
Αστυνομικές αρχές και στελέχη της αγοράς επισημαίνουν ότι ο εντοπισμός του κλεμμένου χαλκού είναι ιδιαίτερα δύσκολος, καθώς τα καλώδια τεμαχίζονται και καταλήγουν σε εμπόρους σκραπ, χάνοντας κάθε δυνατότητα ταυτοποίησης.
Στην Ισπανία, το υπουργείο Εσωτερικών κατέγραψε πέρυσι περισσότερα από 65.000 μέτρα κλεμμένων χάλκινων καλωδίων, τα οποία είχαν μεταφερθεί σε εγκαταστάσεις ανακύκλωσης στη Μαδρίτη.
Αντίστοιχα προβλήματα αντιμετωπίζει και η Γαλλία, όπου οι κλοπές έχουν επηρεάσει τόσο τα τηλεπικοινωνιακά δίκτυα όσο και τη σιδηροδρομική γραμμή υψηλής ταχύτητας Eurostar που συνδέει το Παρίσι με το Λονδίνο.
Τα μέτρα αντιμετώπισης
Πέρα από την ενίσχυση της φύλαξης κρίσιμων υποδομών και τη σταδιακή αντικατάσταση των χάλκινων καλωδίων με οπτικές ίνες στα τηλεπικοινωνιακά δίκτυα, ειδικοί θεωρούν καθοριστικής σημασίας την αυστηρότερη εποπτεία της αγοράς ανακύκλωσης μετάλλων.
Στη Βρετανία, η νομοθεσία του 2013 απαγόρευσε τις συναλλαγές με μετρητά στις επιχειρήσεις σκραπ και επέβαλε υποχρεωτική αδειοδότηση των εμπόρων από τις τοπικές αρχές. Έκτοτε, τα επίσημα στοιχεία δείχνουν αισθητή μείωση των κλοπών μετάλλων, αν και ειδικοί εκτιμούν ότι αρκετά περιστατικά εξακολουθούν να μην καταγράφονται.
Η Βραζιλία προχώρησε πέρυσι στην αυστηροποίηση των ποινών για τις κλοπές καλωδίων ηλεκτρικής ενέργειας και τηλεπικοινωνιών, ενώ η εταιρεία Equatorial Energia εφαρμόζει πλέον τεχνολογία χημικής σήμανσης στα χάλκινα καλώδια, ώστε να είναι δυνατή η ταυτοποίησή τους ακόμη και μετά την τήξη τους.
Στην περίπτωση της Χιλής, οι Financial Times εκτιμούν ότι η αποτελεσματική αντιμετώπιση των κυκλωμάτων θα απαιτήσει στενότερη συνεργασία μεταξύ των εγχώριων αρχών και των διεθνών υπηρεσιών επιβολής του νόμου.
