Κεντρικό στοιχείο της πρότασης είναι η δημιουργία μιας πανευρωπαϊκής «Digital Marketplace», μιας ενιαίας ψηφιακής αγοράς που θα διασυνδέει τις εθνικές και τοπικές ηλεκτρονικές πλατφόρμες δημοσίων συμβάσεων.
Μέσω του νέου συστήματος, οι επιχειρήσεις θα μπορούν να εντοπίζουν και να συμμετέχουν ευκολότερα σε διαγωνισμούς σε ολόκληρη την ΕΕ, ενώ τα βασικά στοιχεία και δικαιολογητικά τους θα υποβάλλονται μία μόνο φορά, βάσει της αρχής «μόνον άπαξ» (once-only).
Η Κομισιόν εκτιμά ότι η διασύνδεση των πλατφορμών θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό και θα διευρύνει τις ευκαιρίες για τις επιχειρήσεις στην ενιαία αγορά. Παράλληλα, οι δημόσιες αρχές θα μπορούν να πραγματοποιούν αυτοματοποιημένους ελέγχους επιλεξιμότητας και να αξιοποιούν ενιαία δεδομένα, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τη λογοδοσία και περιορίζοντας τους κινδύνους απάτης.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, η ψηφιακή αγορά θα μπορούσε να οδηγήσει σε επαναλαμβανόμενη ετήσια εξοικονόμηση περίπου 220 εκατ. ευρώ για τους δημόσιους αγοραστές.
Συνολική εξοικονόμηση 650 εκατ. ευρώ
Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε ευρύτερη πρόταση για την αναθεώρηση και απλούστευση του ευρωπαϊκού πλαισίου δημοσίων συμβάσεων.
Οι δημόσιες συμβάσεις στην ΕΕ έχουν ετήσια αξία περίπου 2,5 τρισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 15% του ΑΕΠ της Ένωσης.
Η Επιτροπή εκτιμά ότι οι προτεινόμενες αλλαγές θα μπορούσαν να αποφέρουν συνολική καθαρή ετήσια εξοικονόμηση περίπου 650 εκατ. ευρώ. Από το ποσό αυτό, περίπου 570 εκατ. ευρώ εκτιμάται ότι θα αφορούν τις επιχειρήσεις και 80 εκατ. ευρώ τους δημόσιους αγοραστές.
Στο επίκεντρο οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη διευκόλυνση της συμμετοχής των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στους δημόσιους διαγωνισμούς.
Στο πλαίσιο αυτό, οι δημόσιες αρχές θα καλούνται να εξετάζουν ενεργά τη δυνατότητα διάσπασης των συμβάσεων σε μικρότερα τμήματα, ώστε να μπορούν να συμμετέχουν και επιχειρήσεις μικρότερου μεγέθους.
Παράλληλα, προβλέπονται διευκολύνσεις για τη δημιουργία κοινοπραξιών και ομάδων επιχειρήσεων, καθώς και μέτρα για την έγκαιρη εξόφληση των υποχρεώσεων σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού.
Από τη χαμηλότερη τιμή στη σχέση ποιότητας και κόστους
Μία ακόμη σημαντική αλλαγή αφορά τον τρόπο αξιολόγησης των προσφορών.
Η Επιτροπή προτείνει η βέλτιστη σχέση τιμής-ποιότητας (Best Price-Quality Ratio) να αποτελέσει τον γενικό κανόνα στις δημόσιες συμβάσεις, ώστε η επιλογή να μην εξαρτάται αποκλειστικά από τη χαμηλότερη οικονομική προσφορά.
Τα ποιοτικά κριτήρια θα πρέπει, ως γενικός κανόνας, να έχουν ελάχιστη βαρύτητα 30%, ενώ το ποσοστό θα αυξάνεται στο 50% για συμβάσεις εντάσεως εργασίας.
Στα κριτήρια αξιολόγησης θα μπορούν να περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, περιβαλλοντικές και κοινωνικές παράμετροι, η καινοτομία, η ασφάλεια και η ανθεκτικότητα.
Οι δημόσιες αρχές θα διατηρούν τη δυνατότητα να καθορίζουν τα καταλληλότερα κριτήρια για κάθε διαγωνισμό και, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να επιλέγουν προσφορές αποκλειστικά βάσει τιμής, εφόσον η απαιτούμενη ποιότητα διασφαλίζεται μέσω των τεχνικών προδιαγραφών ή των όρων εκτέλεσης.
«Ευρωπαϊκή προτίμηση» και ασφάλεια εφοδιασμού
Η πρόταση συνδέει παράλληλα τις δημόσιες συμβάσεις με τη στρατηγική αυτονομία και την οικονομική ασφάλεια της ΕΕ.
Οι δημόσιες αρχές θα μπορούν να λαμβάνουν υπόψη κινδύνους που σχετίζονται με την ασφάλεια, την κυβερνοασφάλεια, την προστασία ευαίσθητων πληροφοριών και την πιθανή αθέμιτη επιρροή τρίτων χωρών.
Παράλληλα, προβλέπεται ένα οριζόντιο πλαίσιο «ευρωπαϊκής προτίμησης», μέσω του οποίου η Επιτροπή θα μπορεί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να περιορίζει την πρόσβαση φορέων ή προϊόντων από τρίτες χώρες, όταν δεν διασφαλίζεται αντίστοιχη πρόσβαση για τους ευρωπαϊκούς φορείς ή όταν απαιτείται για την προστασία της ασφάλειας εφοδιασμού και των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης.
Ο Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος της Επιτροπής για την Ευημερία και τη Βιομηχανική Στρατηγική, Στεφάν Σεζουρνέ, υπογράμμισε ότι οι δημόσιες δαπάνες θα πρέπει να αξιοποιούνται περισσότερο προς όφελος της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Όπως ανέφερε, η μεταρρύθμιση αποσκοπεί στη μείωση της γραφειοκρατίας, στην παροχή μεγαλύτερης ευελιξίας στους δημόσιους αγοραστές και στη διευκόλυνση της συμμετοχής των ευρωπαϊκών ΜμΕ στην ενιαία αγορά.
Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα ακολουθήσει πλέον τη συνήθη νομοθετική διαδικασία, καθώς θα αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της ΕΕ, πριν από την τελική έγκριση και την έναρξη ισχύος του νέου πλαισίου.
