Παράλληλα, σύμφωνα με το Reuters, αυξάνονται οι πιέσεις προς τις κυβερνήσεις της Ουάσινγκτον και του Καράκας να δημοσιοποιήσουν το πλήρες συμβατικό πλαίσιο της συμφωνίας.

Η πρωτοφανής συμφωνία ανακοινώθηκε την Παρασκευή από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και επιβεβαιώθηκε από την προσωρινή πρόεδρο της Βενεζουέλας, Ντέλσι Ροντρίγκες.

Με βάση τη συμφωνία, περίπου 65 δισ. βαρέλια ανακτήσιμου πετρελαίου περνούν υπό τον έλεγχο της Ουάσινγκτον — ποσότητα μεγαλύτερη από το σύνολο των αποδεδειγμένων αποθεμάτων πετρελαίου των ίδιων των Ηνωμένων Πολιτειών, τα οποία ανέρχονται σε περίπου 46 δισ. βαρέλια.

Μια συμφωνία χωρίς διαγωνισμό και με ελάχιστη διαφάνεια

Ένα από τα βασικά σημεία που προκαλούν προβληματισμό είναι ότι η συμφωνία δεν προέκυψε από ανταγωνιστική διαδικασία.

Οι διαπραγματεύσεις παρέμειναν μυστικές μέχρι την περασμένη εβδομάδα, την ώρα που η Βενεζουέλα βρίσκεται ήδη σε διαδικασία εκτεταμένης μεταρρύθμισης της βασικής νομοθεσίας της για τους υδρογονάνθρακες και επαναδιαπραγμάτευσης δεκάδων κοινοπραξιών και συμβάσεων.

Οι αρχές και οι πετρελαϊκές εταιρείες δεν έχουν ακόμη ολοκληρώσει τη μετάβαση των υφιστάμενων συμφωνιών στο νέο καθεστώς.

Ο Τραμπ ανέφερε σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι η συμφωνία θα περιλαμβάνει «συνεργασία με ιδιωτικές επιχειρήσεις». Ωστόσο, η αμερικανική κυβέρνηση δεν έχει αποκαλύψει ποιες εταιρείες πρόκειται να αναλάβουν την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων για λογαριασμό των ΗΠΑ.

Η North American Blue Energy Partners (NABEP), εταιρεία υπό την ηγεσία του αμφιλεγόμενου Βενεζουελάνου επενδυτή Αλεχάντρο Μπετανκούρτ, η οποία έχει λειτουργήσει ως δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ Καράκας και Ουάσινγκτον, δήλωσε στους New York Times ότι προσβλέπει σε συνεργασία με τις ΗΠΑ, εν μέσω δημοσιευμάτων που τη θέλουν να συμμετέχει στη συμφωνία.

«Μπορεί να αυξήσει, αντί να μειώσει, τον επενδυτικό κίνδυνο»

Η συμφωνία προκαλεί ανησυχίες ακριβώς επειδή παρουσιάζεται ως ένας τρόπος να περιοριστεί ο κίνδυνος για τις αμερικανικές επενδύσεις στη Βενεζουέλα.

«Αν ο στόχος ήταν να μειωθεί ο κίνδυνος επενδύσεων στη Βενεζουέλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να κάνουν ακριβώς το αντίθετο με αυτή τη συναλλαγή», δήλωσε η Λουίζα Παλάσιος, ανώτερη ερευνήτρια στο Center on Global Energy Policy του Columbia University.

Όπως εξήγησε, η συμφωνία ενδέχεται να αποδυναμώνει ακόμη περισσότερο το ήδη εύθραυστο θεσμικό πλαίσιο της χώρας.

Σύμφωνα με την προσωρινή πρόεδρο της Βενεζουέλας, η συμφωνία θα έχει διάρκεια τουλάχιστον 25 ετών, σύμφωνα με τον νόμο περί υδρογονανθράκων της χώρας.

Προβλέπει επενδύσεις ύψους 100 δισ. δολαρίων, ενώ τα έσοδα από δικαιώματα εκμετάλλευσης και φόρους υπολογίζονται σε 209,3 δισ. δολάρια.

Με βάση τις συγκεκριμένες εκτιμήσεις, περίπου 19 δολάρια από κάθε παραγόμενο βαρέλι θα καταλήγουν στα ταμεία της Βενεζουέλας.

Ερωτήματα για τη νομιμότητα

Οι νομικές αμφιβολίες είναι ιδιαίτερα έντονες, κυρίως επειδή σύμφωνα με τους όρους που έχουν γίνει γνωστοί, οι ΗΠΑ θα έχουν τον καθοριστικό ρόλο στην επιλογή του μοντέλου εκμετάλλευσης και των εταιρειών που θα αναλάβουν τα κοιτάσματα.

Ο Χουάν Κάρλος Άπιτς, επικεφαλής της Νομικής Σχολής του Central University of Venezuela, προειδοποίησε ότι, παρά το γεγονός πως η συμφωνία έχει αναγνωριστεί επισήμως από τις ΗΠΑ, θα μπορούσε να προσβληθεί δικαστικά στο μέλλον.

«Παρά την επίσημη αναγνώρισή της από τις ΗΠΑ, η συμφωνία μπορεί να οδηγηθεί στα δικαστήρια στο μέλλον», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η αμερικανική κυβέρνηση παρέπεμψε τα ερωτήματα στο υπουργείο Ενέργειας, το οποίο δεν απάντησε στο αίτημα για σχολιασμό.

Ούτε το υπουργείο Πετρελαίου της Βενεζουέλας ούτε η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία PDVSA απάντησαν σε σχετικά αιτήματα.

Ακόμη ένα ερώτημα: παίρνει αρκετά η Βενεζουέλα;

Πέρα από τη νομική διάσταση, αμφισβητείται και το κατά πόσο τα φορολογικά έσοδα που προβλέπονται για τη Βενεζουέλα ανταποκρίνονται σε όσα επιτάσσει η ίδια η νομοθεσία της χώρας.

«Οι φόροι που πρόκειται να εισπραχθούν, σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε η προσωρινή κυβέρνηση, είναι απίστευτα χαμηλοί», σχολίασε ο Φρανσίσκο Μονάλντι του Baker Institute του Rice University.

Ο ίδιος επέκρινε την έλλειψη διαφάνειας που χαρακτηρίζει, όπως υποστηρίζει, την πετρελαϊκή πολιτική της Βενεζουέλας, η οποία βρίσκεται υπό αμερικανική εποπτεία από τότε που οι ΗΠΑ συνέλαβαν τον πρόεδρο Νικολάς Μαδούρο τον Ιανουάριο.

Τι μπορεί πραγματικά να αξιοποιήσει η Αμερική;

Τα 65 δισ. βαρέλια προέρχονται από 17 πετρελαϊκά κοιτάσματα.

Τα περισσότερα αποθέματα βρίσκονται σε οκτώ μεγάλες περιοχές της τεράστιας ζώνης του Ορινόκο, η οποία αποτελεί την κυριότερη πετρελαιοπαραγωγό περιοχή της Βενεζουέλας. Τα υπόλοιπα βρίσκονται στην περιοχή της λίμνης Μαρακαΐμπο, έναν παλαιότερο πετρελαϊκό κόμβο που χρειάζεται σημαντικές επενδύσεις.

Ανάλυση της συμβουλευτικής εταιρείας Gas Energy Latin America, με έδρα το Καράκας, εκτιμά ότι τα κοιτάσματα διαθέτουν 63,7 δισ. βαρέλια αποδεδειγμένων αποθεμάτων, με βάση έναν τεχνικά εφικτό —αλλά μέχρι σήμερα μη επιτευχθέντα— συντελεστή ανάκτησης 20%.

Η πλήρης αξιοποίηση των ανακτήσιμων αποθεμάτων αναμένεται να απαιτήσει περισσότερα από 25 χρόνια.

Το πλεονέκτημα για τις ΗΠΑ είναι ότι τα κοιτάσματα περιλαμβάνουν τόσο ήδη ανεπτυγμένες πετρελαϊκές εγκαταστάσεις όσο και περιοχές που δεν έχουν ακόμη αξιοποιηθεί.

Έτσι, ο αμερικανικός ανάδοχος μπορεί να ξεκινήσει από μια βάση παραγωγής που είναι ήδη διαθέσιμη για εξαγωγές και στη συνέχεια να αυξήσει την παραγωγή καθώς αποκαθίστανται οι υποδομές στη λίμνη Μαρακαΐμπο και προχωρά η ανάπτυξη της ζώνης του Ορινόκο, όπου κυριαρχεί ιδιαίτερα βαρύ αργό πετρέλαιο.

Το 55% και ο στόχος του Τραμπ για τα αμερικανικά αποθέματα

Η προβλεπόμενη συμμετοχή των ΗΠΑ, ύψους 55%, θα μπορούσε να αυξήσει περαιτέρω τις ποσότητες πετρελαίου της Βενεζουέλας που κατευθύνονται προς την αμερικανική αγορά.

Ήδη περίπου 60% των συνολικών εξαγωγών πετρελαίου της Βενεζουέλας κατευθύνονται στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η συμφωνία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω των πιέσεων που δέχεται ο Τραμπ από την άνοδο των τιμών της βενζίνης, σε μια περίοδο κατά την οποία συνεχίζεται η σύγκρουση με το Ιράν.

Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε την Κυριακή ότι οι νέες ποσότητες πετρελαίου από τη Βενεζουέλα θα βοηθήσουν στην αναπλήρωση των στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου των ΗΠΑ, τα οποία αυτόν τον μήνα υποχώρησαν στα 290 εκατ. βαρέλια — επίπεδο που βρίσκεται κοντά σε χαμηλό 44 ετών.

Το μεγάλο στοίχημα

Η συμφωνία ΗΠΑ–Βενεζουέλας δεν είναι απλώς μια μεγάλη πετρελαϊκή επένδυση. Εφόσον υλοποιηθεί όπως έχει ανακοινωθεί, μπορεί να αναδιαμορφώσει την αμερικανική παρουσία στη μεγαλύτερη πετρελαϊκή βάση της Βενεζουέλας και να επηρεάσει τις ροές αργού προς την αμερικανική αγορά για δεκαετίες.

Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, παραμένει: θα μπορέσει μια συμφωνία που διαπραγματεύτηκε μυστικά, χωρίς ανταγωνιστική διαδικασία και με αμφισβητούμενους νομικούς και οικονομικούς όρους, να εφαρμοστεί χωρίς να προκαλέσει νέες συγκρούσεις στο ήδη εύθραυστο θεσμικό και πολιτικό περιβάλλον της Βενεζουέλας;