Η οδηγία CSRD τέθηκε επίσημα σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2023 και αφορά αρχικά τις μεγάλες εισηγμένες επιχειρήσεις με προσωπικό άνω των 500 ατόμων (το λεγόμενο «Κύμα 1»). Αυτές οι εταιρείες έχουν ήδη ξεκινήσει τη δημοσίευση Εκθέσεων Βιωσιμότητας για τα οικονομικά έτη που ξεκινούν από την 1η Ιανουαρίου 2024, ακολουθώντας τα Ευρωπαϊκά Πρότυπα Αναφοράς για τη Βιωσιμότητα (ESRS), όπως ορίζονται από τον φορέα EFRAG.
Ωστόσο, η νέα ρύθμιση έχει δημιουργήσει έντονες συζητήσεις σε πολλές χώρες της ΕΕ, κυρίως στη Γερμανία και τη Γαλλία, με επιχειρήσεις και φορείς να εκφράζουν ανησυχίες για τον όγκο των υποχρεώσεων που προκύπτουν από την οδηγία. Ως αποτέλεσμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επενέβη με την πρόταση Omnibus, η οποία εγκρίθηκε με ταχύτατες διαδικασίες από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την άνοιξη του 2025.
Η πρόταση «stop-the-clock» που προέκυψε από αυτή την παρέμβαση προβλέπει διετή αναστολή της εφαρμογής των απαιτήσεων για τις επιχειρήσεις που εντάσσονται στο «Κύμα 2» (μεγάλες μη εισηγμένες εταιρείες) και στο «Κύμα 3» (μεσαίες και μικρές επιχειρήσεις), μεταθέτοντας την έναρξη συμμόρφωσης για τα έτη 2027 ή 2028, ανάλογα με την αρχική ημερομηνία εφαρμογής.
Όμως, η οδηγία «stop-the-clock» δεν κάλυπτε τις εταιρείες του «Κύματος 1», δηλαδή εκείνες που ήδη ξεκίνησαν την υποβολή Εκθέσεων Βιωσιμότητας από το 2024. Για να διορθωθεί αυτό το κενό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε στις 11 Ιουλίου 2025 μια νέα, ειδική κατ’ εξουσιοδότηση πράξη με την ονομασία «quick-fix».
Τι αλλάζει με την οδηγία «quick-fix»
Η «γρήγορη επιδιόρθωση» που προβλέπει η οδηγία quick-fix έρχεται να ελαφρύνει τις υποχρεώσεις των εταιρειών του πρώτου κύματος. Ειδικότερα, παρέχεται η δυνατότητα να παραλείψουν συγκεκριμένες πληροφορίες για τα οικονομικά έτη 2025 και 2026, ακριβώς όπως ίσχυσε και για το 2024. Αυτό αφορά, μεταξύ άλλων, τις αναμενόμενες οικονομικές επιπτώσεις από κινδύνους βιωσιμότητας – μια από τις πιο απαιτητικές και σύνθετες πτυχές των εκθέσεων.
Επιπλέον, προβλέπεται ότι για τα ίδια έτη, ακόμη και οι εταιρείες με περισσότερους από 750 εργαζομένους θα μπορούν να επωφεληθούν από τις ίδιες ρυθμίσεις σταδιακής συμμόρφωσης που ισχύουν για τις μικρότερες οντότητες.
Η πρόνοια αυτή κρίθηκε απαραίτητη, καθώς οι επιχειρήσεις του πρώτου κύματος δεν είχαν τύχει αντίστοιχης μεταβατικής περιόδου με τις υπόλοιπες, γεγονός που δημιουργούσε ασυμμετρία στις υποχρεώσεις.
Νέα φάση αναθεώρησης των προτύπων ESRS
Την ίδια ώρα, η ΕΕ έχει δρομολογήσει μια ευρύτερη αναθεώρηση των Προτύπων Υποβολής Εκθέσεων Βιωσιμότητας (ESRS), με στόχο τη μείωση της πολυπλοκότητας και του φόρτου συμμόρφωσης. Σύμφωνα με την Κατερίνα Κατσούλη, Principal ESG & Sustainability Services της Grant Thornton, ο στόχος είναι να περιοριστεί ο αριθμός των απαιτήσεων, να αποσαφηνιστούν ασαφείς διατάξεις και να υπάρξει καλύτερη εναρμόνιση με τις υπόλοιπες κανονιστικές υποχρεώσεις των εταιρειών. Η διαδικασία αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2026.
Επιπτώσεις και στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, η εφαρμογή της CSRD ενσωματώθηκε με τον Νόμο 5164/2024, ο οποίος προβλέπει την υποχρέωση δημοσίευσης εκθέσεων βιωσιμότητας για τις ελληνικές εταιρείες που εμπίπτουν στα ευρωπαϊκά κριτήρια. Οι περισσότερες από τις μεγάλες εισηγμένες έχουν ήδη ξεκινήσει τη σχετική προετοιμασία και δημοσιοποίηση.
Η ευρύτερη φιλοσοφία της CSRD είναι η ενίσχυση της διαφάνειας και της υπευθυνότητας των επιχειρήσεων ως προς τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές τους επιπτώσεις, προσφέροντας στους επενδυτές και τα ενδιαφερόμενα μέρη πληρέστερη εικόνα για τη στρατηγική βιωσιμότητας κάθε οργανισμού.
Όπως σημειώνει η κ. Κατσούλη, η συμμόρφωση με την CSRD δεν είναι απλώς ζήτημα κανονιστικής υποχρέωσης, αλλά βασικός μοχλός για την ανθεκτικότητα, την αξιοπιστία και τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη των επιχειρήσεων. Οι εκθέσεις βιωσιμότητας, όταν γίνονται με σοβαρότητα και στρατηγικό σχεδιασμό, ενισχύουν την οικονομική απόδοση και ενδυναμώνουν τη θέση των εταιρειών σε ένα μεταβαλλόμενο επιχειρηματικό περιβάλλον.
