Η μελέτη, στην οποία συμμετείχαν και Έλληνες επιστήμονες, δημοσιεύτηκε στο κορυφαίο επιστημονικό περιοδικό Science και αποδίδει το φαινόμενο σε μια τεράστια μαγματική διείσδυση στα ενδότερα του γήινου φλοιού.
Μια υπόγεια «γλώσσα» μάγματος μήκους 20 χιλιομέτρων
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ομάδας, η έξαρση της σεισμικότητας δεν ήταν τυχαία, ούτε προϊόν μιας απλής τεκτονικής μετατόπισης. Αντίθετα, προκλήθηκε από την κίνηση ενός κατακόρυφου μαγματικού σώματος, το οποίο εισχώρησε σε βάθος άνω των 10 χιλιομέτρων κάτω από τον βυθό και εκτεινόταν για περισσότερα από 20 χιλιόμετρα.
Το μέγεθος του μάγματος είναι εντυπωσιακό: η ποσότητα που ανιχνεύθηκε αντιστοιχεί σε υλικό αρκετό να γεμίσει 200.000 ολυμπιακές πισίνες, ή να καλύψει ολόκληρο το Μανχάταν με στρώμα πάχους 9 μέτρων.
Η Σαντορίνη και τα γύρω νησιά βίωσαν τότε μια από τις πιο πυκνές σεισμικές ακολουθίες που έχουν καταγραφεί παγκοσμίως σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα. Εκατοντάδες σεισμοί ήταν αισθητοί, πολλοί άνω των 5 Ρίχτερ, προκαλώντας ανησυχία, κλείσιμο σχολείων και μέτρα έκτακτης ανάγκης.
Η επιστημονική αβεβαιότητα εκείνων των ημερών ήταν μεγάλη: Ήταν πρόδρομοι μιας ηφαιστειακής έκρηξης; Ή μήπως ενδεικτικό ενός μεγαλύτερου σεισμού, όπως εκείνου των 7,7 Ρίχτερ το 1956;
Η νέα μελέτη απαντά με σαφήνεια: η ακολουθία ήταν καθαρά ηφαιστειακής προέλευσης, αποτέλεσμα μαγματικής διείσδυσης, όχι ενεργοποίησης ρηγμάτων.
Η τεχνητή νοημοσύνη «ξεκλειδώνει» τα μυστικά της Γης
Για να καταλήξει σε αυτά τα συμπεράσματα, η ερευνητική ομάδα ανέλυσε πάνω από 25.000 σεισμικά γεγονότα με προηγμένες τεχνικές μηχανικής μάθησης. Οι σεισμοί λειτουργούσαν ουσιαστικά σαν «αισθητήρες πέδησης» σε μεγάλα βάθη, επιτρέποντας στους επιστήμονες να χαρτογραφήσουν τον τρόπο με τον οποίο το μάγμα κινήθηκε στο υπέδαφος.
Η ανάλυση έδειξε ότι η μαγματική διείσδυση δεν υπήρξε ομαλή. Αντίθετα, εξελίχθηκε κατά κύματα: άνοιγε νέες ρωγμές, έκλεινε παλαιότερες, δημιουργούσε παλμικές αυξομειώσεις πίεσης.
Αυτοί οι απότομοι παλμοί προκάλεσαν τον «καταρράκτη» σεισμών μέσα σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα.
Ένα φαινόμενο παγκόσμιας σημασίας
Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι η διαδικασία αυτή δεν αφορά μόνο τη Σαντορίνη, αλλά πιθανότατα αποτελεί βασικό τρόπο μεταφοράς μάγματος σε ηφαίστεια παγκοσμίως. Επιπλέον, οι νέες τεχνικές που αναπτύχθηκαν προσφέρουν ένα πολύτιμο εργαλείο παρακολούθησης παρόμοιων κρίσεων σε σχεδόν πραγματικό χρόνο — ιδιαίτερα σε περιοχές όπου η δραστηριότητα εκδηλώνεται κάτω από τον ωκεανό ή βαθιά στη γη, μακριά από συμβατικούς αισθητήρες.
Η Σαντορίνη σε διαρκή επιφυλακή
Το ελληνικό νησί, με το βεβαρημένο ηφαιστειακό παρελθόν και την ιστορικά καταστροφική μινωική έκρηξη γύρω στο 1620 π.Χ., παραμένει μια από τις πιο παρακολουθούμενες ηφαιστειακές περιοχές του πλανήτη. Η κρίση του 2025, αν και δεν κατέληξε σε έκρηξη, υπενθυμίζει τη σημασία της συνεχούς, υψηλής ανάλυσης γεωφυσικής επιτήρησης.
Όπως καταλήγει η ερευνητική ομάδα, η υπόθεση της Σαντορίνης αποτελεί «ένα εξαιρετικό φυσικό εργαστήριο» που βοηθά τους επιστήμονες να κατανοήσουν πώς λειτουργούν τα ηφαίστεια και να προετοιμαστούν για όσα μπορεί να ακολουθήσουν.
