Παρά τα γεωγραφικά πλεονεκτήματα της χώρας και το εκτεταμένο δίκτυο περιφερειακών αεροδρομίων, η Ελλάδα δεν έχει καταφέρει μέχρι σήμερα να αναπτύξει ένα ανταγωνιστικό προϊόν αεροπορικού τουρισμού. Γραφειοκρατικές διαδικασίες, υψηλό λειτουργικό κόστος, ελλείψεις στις υποδομές και ένα κατακερματισμένο θεσμικό πλαίσιο λειτουργούν αποτρεπτικά για την προσέλκυση ιδιωτικών αεροσκαφών και των επιβατών τους.

Αυτή τη χαμένη ευκαιρία επιχείρησαν να αναδείξουν, σε συνέντευξη τύπου το πρωί της Τρίτης 14/7, η Εθνική Ελληνική Επιτροπή του Διεθνούς Εμπορικού Επιμελητηρίου (ICC Ελλάς), μέσω του νεοσύστατου Τομέα Αεροπορικής Ανάπτυξης, και η Πανελλήνια Ένωση Πιλότων, με αφορμή την επικείμενη παραχώρηση των 22 περιφερειακών αεροδρομίων.

Η παραχώρηση των 22 αεροδρομίων ως αφετηρία μιας νέας στρατηγικής

Η συγκυρία δεν θεωρείται τυχαία. Όπως αναφέρεται, η διαγωνιστική διαδικασία για την αξιοποίηση των 22 περιφερειακών αεροδρομίων, που σήμερα διαχειρίζεται η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας, δημιουργεί –σύμφωνα με τους εκπροσώπους του κλάδου– μια μοναδική ευκαιρία να ενσωματωθούν στις συμβάσεις παραχώρησης προβλέψεις που θα επιτρέψουν την ανάπτυξη της Γενικής Αεροπορίας.

Όπως επισημαίνουν, κάτι αντίστοιχο δεν είχε προβλεφθεί κατά την πρώτη παραχώρηση των 14 περιφερειακών αεροδρομίων, με αποτέλεσμα οι ανάγκες της Γενικής και Επιχειρηματικής Αεροπορίας να παραμείνουν στο περιθώριο.

Οι επενδύσεις που αναμένεται να συνοδεύσουν τη νέα παραχώρηση εκτιμώνται μεταξύ 200 και 300 εκατ. ευρώ, ενώ η διάρκεια των συμβάσεων αναμένεται να φθάσει τα 40 χρόνια. Ωστόσο, οι φορείς υποστηρίζουν ότι η επιτυχία του εγχειρήματος δεν θα εξαρτηθεί μόνο από την αναβάθμιση των υποδομών, αλλά κυρίως από τη δημιουργία ενός λειτουργικού πλαισίου που θα επιτρέψει την αξιοποίηση των αεροδρομίων πέρα από τις συμβατικές εμπορικές πτήσεις.

Ένας κλάδος με σημαντικό οικονομικό αποτύπωμα

Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε η Ελληνική Ένωση Πιλότων, η Γενική Αεροπορία στην Ευρώπη αριθμεί περίπου 100.000 αεροσκάφη και περισσότερους από 150.000 χειριστές, οι οποίοι πραγματοποιούν συνεχείς διασυνοριακές μετακινήσεις.

Πρόκειται για μία αγορά που απευθύνεται κυρίως σε ταξιδιώτες με υψηλή αγοραστική δύναμη, οι οποίοι πραγματοποιούν σημαντικές δαπάνες σε διαμονή, εστίαση, υπηρεσίες και τοπικές δραστηριότητες, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη περιοχών που δεν αποτελούν απαραίτητα προορισμούς μαζικού τουρισμού.

«Δεν μπορούμε να μιλάμε για μια χώρα που πρωταγωνιστεί στον παγκόσμιο τουρισμό και να μην έχει δημιουργήσει ακόμη το απαραίτητο πλαίσιο για τον αεροπορικό τουρισμό», ήταν το μήνυμα που έστειλαν οι εκπρόσωποι του ICC Ελλάς.

Οι χρόνιες δυσλειτουργίες που αποθαρρύνουν τις επενδύσεις

Παρότι από το 2018 ο αεροπορικός τουρισμός έχει ενταχθεί θεσμικά στις μορφές εναλλακτικού τουρισμού, η εφαρμογή του παραμένει ουσιαστικά ανενεργή.

Οι επιτροπές που συγκροτήθηκαν τα επόμενα χρόνια είτε δεν συνεδρίασαν είτε δεν παρήγαγαν ουσιαστικό έργο, ενώ τα προβλήματα στα αεροδρόμια εξακολουθούν να αποτελούν βασικό αντικίνητρο για την ανάπτυξη του κλάδου.

Οι φορείς επισημαίνουν ως σημαντικότερα εμπόδια τις υψηλές χρεώσεις, την έλλειψη θέσεων στάθμευσης, τις δυσκολίες στον ανεφοδιασμό καυσίμων, τις περιορισμένες ώρες λειτουργίας μικρών αεροδρομίων, καθώς και διαδικασίες τελωνειακών και συνοριακών ελέγχων που παραμένουν αυστηρότερες σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ιταλία, η οποία διαθέτει εκατοντάδες αεροδρόμια και πεδία προσγείωσης για αεροσκάφη Γενικής Αεροπορίας και έχει καταφέρει να αναπτύξει μια ιδιαίτερα ανταγωνιστική αγορά.

Τα 22 αεροδρόμια μπορούν να αποκτήσουν νέο ρόλο

Οι εκπρόσωποι του κλάδου τονίζουν ότι τα 22 περιφερειακά αεροδρόμια δεν θα πρέπει να αντιμετωπιστούν αποκλειστικά ως υποδομές εξυπηρέτησης εμπορικών πτήσεων.

Πολλά από αυτά μπορούν να λειτουργήσουν ως βάσεις Γενικής και Επιχειρηματικής Αεροπορίας, κέντρα αεροπορικής εκπαίδευσης, υποδομές πολιτικής προστασίας ή ακόμη και κόμβοι για υπηρεσίες αεροδιακομιδών και ειδικών αεροπορικών αποστολών.

Η διαφοροποίηση αυτή θεωρείται κρίσιμη, καθώς τα συγκεκριμένα αεροδρόμια εξυπηρετούν κυρίως νησιωτικές και ακριτικές περιοχές με διαφορετικά αναπτυξιακά χαρακτηριστικά από εκείνα των μεγάλων τουριστικών αεροδρομίων.

Οι παρεμβάσεις που προτείνει το ICC Ελλάς

Με αφορμή τη δεύτερη φάση του διαγωνισμού, το ICC Ελλάς προτείνει να υπάρξει σαφής διάκριση ανάμεσα στις συμβατικές υποχρεώσεις του παραχωρησιούχου και στις θεσμικές παρεμβάσεις που οφείλει να υλοποιήσει η Πολιτεία.

Στις βασικές προτάσεις περιλαμβάνονται η εξασφάλιση επαρκών θέσεων στάθμευσης για αεροσκάφη Γενικής Αεροπορίας, η διαθεσιμότητα καυσίμων, η εφαρμογή διαφανών και αναλογικών χρεώσεων, η βελτίωση της επίγειας εξυπηρέτησης και η καθιέρωση συγκεκριμένων δεικτών ποιότητας για τις παρεχόμενες υπηρεσίες.

Παράλληλα, ζητείται η δημιουργία κατάλληλων συνθηκών για την ανάπτυξη της αεροπορικής εκπαίδευσης, η αξιοποίηση ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων για την ανανέωση του εκπαιδευτικού στόλου και η αναθεώρηση διαδικασιών που εξακολουθούν να δημιουργούν περιττές καθυστερήσεις στις ενδοευρωπαϊκές πτήσεις.

Το ζητούμενο: ένα νέο τουριστικό προϊόν

Οι φορείς του κλάδου υποστηρίζουν ότι η αναβάθμιση των περιφερειακών αεροδρομίων δεν πρέπει να περιοριστεί σε κτιριακές παρεμβάσεις ή στην αύξηση της επιβατικής κίνησης.

Η πραγματική υπεραξία, όπως σημειώνουν, θα προκύψει εφόσον η Ελλάδα αποκτήσει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για την ανάπτυξη του αεροπορικού τουρισμού και της Γενικής Αεροπορίας. Πρόκειται για έναν τομέα που μπορεί να προσελκύσει επισκέπτες υψηλής δαπάνης, να ενισχύσει τις τοπικές οικονομίες, να επεκτείνει την τουριστική περίοδο και να προσδώσει νέα αναπτυξιακή διάσταση σε περιοχές που σήμερα παραμένουν εκτός των κυρίαρχων τουριστικών ροών.