Η απόφαση αφορά τη Heineken και την ελληνική θυγατρική της, Αθηναϊκή Ζυθοποιία (“ΑΖ”), οι οποίες κρίθηκαν από κοινού υπεύθυνες για την αποκατάσταση της ζημίας που προκλήθηκε από την παράβαση της ελληνικής νομοθεσίας περί ανταγωνισμού. Στο χαρτοφυλάκιο της Αθηναϊκής Ζυθοποιίας περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, οι μπίρες Άλφα, Μάμος, Νύμφη, Noctua και Fischer, όπως και τις Amstel και Heineken.
Ο Δημήτρης Κρις, Διευθυντής Εταιρικής Ανάπτυξης της ΖΜΘ, δήλωσε επ’ αυτής:
«Για σχεδόν τρεις δεκαετίες, η Heineken έκανε ό,τι μπορούσε για να αποφύγει τις ευθύνες της για την τεράστια ζημία που προκάλεσαν οι πρακτικές της ΑΖ στη ΖΜΘ και τους Έλληνες καταναλωτές μέχρι και το 2014.
Η σημερινή απόφαση του Πρωτοδικείου του Άμστερνταμ αποτελεί ένα πολύ σημαντικό βήμα προς την αποκατάσταση αυτής της ζημίας, και αναμφισβήτητα αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους σταθμούς στην ιστορία της ΖΜΘ.
Συν τοις άλλοις αποδεικνύει ότι η σκληρή δουλειά, ο σωστός σχεδιασμός και η αποφασιστικότητα μπορούν να φέρουν τη δικαίωση, ακόμη κι όταν έχεις απέναντι σου σε έναν πολυεθνικό κολοσσό σαν την Heineken.
Η απόφαση αυτή είναι μόνο η αρχή. Ο αγώνας μας συνεχίζεται».
Απόφαση-σταθμός μετά από τρεις δεκαετίες καταχρηστικών συμπεριφορών
Η σημερινή απόφαση αποτελεί την κορύφωση μιας μακράς δικαστικής διαδικασίας που ξεκίνησε το 2017, όταν η ΖΜΘ προσέφυγε κατά της Heineken ενώπιον του Πρωτοδικείου του Άμστερνταμ.
Η αγωγή ακολούθησε την απόφαση της Ελληνικής Επιτροπής Ανταγωνισμού που είχε εκδοθεί τον Δεκέμβριο του 2015, με την οποία διαπιστώθηκε ότι η τοπική θυγατρική της Heineken (Αθηναϊκή Ζυθοποιία) είχε καταχραστεί τη δεσπόζουσα θέση της επί τουλάχιστον 16 χρόνια, με πρακτικές που είχαν ως αποτέλεσμα τον αποκλεισμό των ανταγωνιστών της στην ελληνική αγορά μπύρας.
Η απόφαση αυτή είχε ως αποτέλεσμα την επιβολή του υψηλότερου προστίμου στην ιστορία της ανεξάρτητης αρχής μέχρι τότε στην ελληνική θυγατρική της Heineken.
Η σοβαρότητα των πρακτικών αυτών αποτυπώνεται και στο γεγονός ότι οι τότε διευθύνοντες σύμβουλοι της Αθηναϊκής Ζυθοποιίας καταδικάστηκαν αμετάκλητα από τα ελληνικά δικαστήρια για τη σχετική υπόθεση.
Σημαντικό σταθμό στην αγωγή της ΖΜΘ υπήρξε η ενδιάμεση απόφαση που εξέδωσε τον Οκτώβριο του 2024 το Πρωτοδικείο του Άμστερνταμ, όπου έκρινε ότι η Heineken και η Αθηναϊκή Ζυθοποιία αποτελούν ενιαία οικονομική οντότητα και, κατά συνέπεια, ευθύνονται από κοινού για τη ζημία που προκλήθηκε από τις παράνομες πρακτικές της Αθηναϊκής Ζυθοποιίας.
Παράλληλα, η προσπάθεια της Heineken να αμφισβητήσει τη δικαιοδοσία των ολλανδικών δικαστηρίων να δικάσει την υπόθεση απορρίφθηκε τελεσίδικα από το Ανώτατο Δικαστήριο της Ολλανδίας τον περασμένο Ιούνιο, μετά και την σχετική εισήγηση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης τον Φεβρουάριο του 2025.
Το ολλανδικό δικαστήριο υιοθέτησε το οικονομικό μοντέλο της ΖΜΘ
Για τον υπολογισμό της αποζημίωσης, το δικαστήριο υιοθέτησε το οικονομικό μοντέλο που συνέταξε η Oxera, οικονομικός σύμβουλος της ΖΜΘ, απορρίπτοντας εν γένει τα επιχειρήματα της Heineken και του οικονομικού της συμβούλου, CRA.
Κατά την αξιολόγηση της ζημίας, το δικαστήριο έλαβε υπόψη τα πολύ σημαντικά και εμπεριστατωμένα ευρήματα της Ελληνικής Επιτροπής Ανταγωνισμού (“ΕπΑντ”) σχετικά με τη φύση, την χρονική διάρκεια και την έκταση των καταχρηστικών πρακτικών της ΑΖ στην ελληνική αγορά μπίρας.
Σημαντικές οι συνέπειες της απόφασης για τις πολυεθνικές στην ΕΕ
Η σημασία της απόφασης ξεπερνά τα ελληνικά σύνορα, αφού επιβεβαιώνει ότι στην Ευρωπαϊκή Ένωση μια μητρική εταιρεία μπορεί να βρεθεί υπόλογη για τις παρανομίες μιας θυγατρικής της. Στην περίπτωση της Heineken, η συμμετοχή της στην Αθηναϊκή Ζυθοποιία ανέρχεται σε 98,8% και ο οικονομικός έλεγχος της εν λόγω θυγατρικής είναι αδιαμφισβήτητος.
Η εξέλιξη αυτή έχει ευρύτερη σημασία για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, καθώς δημιουργεί νομικό προηγούμενο διεκδίκησης αποζημιώσεων από πολυεθνικούς ομίλους στην έδρα τους, όταν οι θυγατρικές τους κρίνονται ένοχες για παραβάσεις της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού σε άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ.
Εκτός Ελλάδος, διάφορες θυγατρικές της Heineken έχουν βρεθεί υπόλογες ενώπιον των τοπικών αρχών ανταγωνισμού. Στην Αυστρία, για παράδειγμα, η Ομοσπονδιακή Αρχή Ανταγωνισμού έχει κινήσει διαδικασία κατά της Heineken και της θυγατρικής της Brau Union ενώπιον του Δικαστηρίου Καρτέλ της Βιέννης, για πρακτικές που παρουσιάζουν πολλές ομοιότητες με αυτές που διαπιστώθηκαν στην Ελλάδα.
Υπό εξέλιξη νέα έρευνα της ΕπΑντ στην ελληνική αγορά μπίρας
Στην Ελλάδα, η Επιτροπή Ανταγωνισμού έχει ξεκινήσει νέα έρευνα σχετικά με καταγγελλόμενες καταχρηστικές πρακτικές στην αγορά μπίρας μετά την έκδοση της αρχικής της απόφασης το 2015.
Σε περίπτωση που η έρευνα καταλήξει σε νέα ευρήματα κατά της ΑΖ, το δεδικασμένο που δημιούργησε η επιτυχημένη αγωγή της ΖΜΘ θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για νέες αξιώσεις από επιχειρήσεις που έχουν υποστεί ζημία.
Η Μαρίνα Κουτσογιάννη, Υπεύθυνη Επικοινωνίας της ΖΜΘ, δήλωσε:
«Η Heineken βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με το πραγματικό κόστος των καταχρηστικών πρακτικών της Αθηναϊκής Ζυθοποιίας στην ελληνική αγορά μπίρας. Η σημερινή απόφαση, σε συνδυασμό με ευρήματα των αρχών ανταγωνισμού στην Ελλάδα, την Ολλανδία, την Αυστρία, την Ουγγαρία και τις ΗΠΑ, αναδεικνύει τη σοβαρότητα και το εύρος της παραβατικότητας του εν λόγω ομίλου.
Πέραν όλων των άλλων, η απόφαση του ολλανδικού Πρωτοδικείου αποτελεί σταθμό για τις απαιτήσεις ιδιωτών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων που έχουν ζημιωθεί από αντιανταγωνιστικές πρακτικές πολυεθνικών ομίλων στην ΕΕ».
