Οι πολεμικές επιχειρήσεις έχουν εισέλθει στην πέμπτη ημέρα, με την αγορά να προεξοφλεί κλιμάκωση και ενδεχόμενες διαταραχές μεγάλης κλίμακας στις ροές υδρογονανθράκων. Τα Στενά του Ορμούζ —κομβικό πέρασμα για περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου— παραμένουν κλειστά, εντείνοντας τους φόβους για περιορισμό της προσφοράς.
Είναι χαρακτηριστικό ότι με βάση τη βρετανική ναυλομεσιτική εταιρεία Clarksons περίπου 3.200 κάθε τύπου πλοία είναι εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 4% του παγκόσμιου στόλου. Όπως αναφέρει, οι αφίξεις πλοίων στο στενό μειώθηκαν κατά 80% τις τελευταίες ημέρες, σε σχέση με τα κανονικά επίπεδα, προ της έναρξης της πολεμικής σύγκρουσης.
Μεταξύ αυτών που έχουν εγκλωβιστεί, βρίσκονται 112 δεξαμενόπλοια μεταφοράς αργού πετρελαίου, εκ των οποίων 70 είναι VLCC (Very Large Crude Carriers), αντιπροσωπεύοντας το 8% του παγκόσμιου στόλου τους. Παράλληλα, 195 δεξαμενόπλοια μεταφοράς προϊόντων, 241 πλοία μεταφοράς χύδην ξηρού φορτίου και 114 πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων παραμένουν ακινητοποιημένα. Επιπλέον, 21 μεγάλα πλοία μεταφοράς υγραερίου (VLGC) βρίσκονται στην αντίθετη πλευρά του στενού, ενώ περίπου 500 πλοία αναμένουν έξω από τον Κόλπο, σε λιμάνια των Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και του Ομάν.
Συσκέψεις και συναγερμός
Υπό το βάρος των εξελίξεων, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου συγκάλεσε δύο διαδοχικές συσκέψεις με τη συμμετοχή του υφυπουργού Νίκου Τσάφου και κορυφαίων παραγόντων της αγοράς. Στην πρώτη, με τη ΡΑΑΕΥ, τη HelleniQ Energy και τη Motor Oil, εξετάστηκαν τα στρατηγικά αποθέματα και η πορεία των διεθνών τιμών. Στη δεύτερη, με τη συμμετοχή ΡΑΑΕΥ, ΔΕΔΔΗΕ, ΑΔΜΗΕ, ΔΕΣΦΑ, Gastrade και των εταιρειών ΔΕΗ, Metlen, Motor Oil, Energean και ΗΡΩΝ, το επίκεντρο μετατοπίστηκε στην επάρκεια φυσικού αερίου και στη θωράκιση της ηλεκτροπαραγωγής.
Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, τα πετρελαϊκά αποθέματα υπερβαίνουν το όριο ασφαλείας των 90 ημερών, ενώ οι προγραμματισμένες αφίξεις φορτίων LNG —στην πλειονότητά τους εκτός χωρών του Κόλπου— κρίνονται επαρκείς για την παρούσα συγκυρία. Επιπλέον, συνεχίζεται η τροφοδοσία μέσω αγωγών, με δυνατότητα αύξησης ποσοτήτων εφόσον απαιτηθεί. Ωστόσο, αρμόδιες πηγές αναγνωρίζουν ότι η διάρκεια της κρίσης θα αποτελέσει τον καθοριστικό παράγοντα για την ανθεκτικότητα του συστήματος.
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι η χώρα διαθέτει επάρκεια εφοδιασμού και ότι η διαφοροποίηση του ενεργειακού μείγματος ενισχύει την ανθεκτικότητα της οικονομίας, τονίζοντας πως «η ενεργειακή ασφάλεια αποτελεί ζήτημα εθνικής ασφάλειας». Παράλληλα, έκανε λόγο για συνεχή επικοινωνία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τους αρμόδιους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ενεργοποιήθηκε η Ομάδα Συντονισμού Φυσικού Αερίου της ΕΕ, καθώς αυξάνεται η ανησυχία για τα επίπεδα αποθήκευσης ενόψει του επόμενου χειμώνα. Οι αποθήκες φυσικού αερίου στην Ευρώπη εμφανίζουν πληρότητα περίπου 31%, σημαντικά χαμηλότερη από το 40% που καταγραφόταν στις αρχές Μαρτίου 2025. Η συγκυρία αυτή εντείνει τους φόβους για νέα ενεργειακή πίεση σε περίπτωση παρατεταμένης γεωπολιτικής αστάθειας.
Οι αγορές ήδη αντιδρούν με σφοδρότητα. Τα συμβόλαια φυσικού αερίου TTF στο Άμστερνταμ έκλεισαν στα 53,605 ευρώ/MWh, με ημερήσια άνοδο άνω του 20%, ενώ ενδοσυνεδριακά άγγιξαν τα 65,415 ευρώ/MWh — επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από το 2023. Σε διάστημα λίγων ημερών, η αύξηση προσεγγίζει σωρευτικά το 40%, αποτυπώνοντας τον έντονο νευρικό χαρακτήρα της αγοράς.
Αντίστοιχη εικόνα και στο πετρέλαιο Brent, το οποίο ξεπέρασε τα 83 δολάρια ανά βαρέλι, σημειώνοντας άνοδο σχεδόν 8% σε μία συνεδρίαση και άνω του 15% από τα επίπεδα της Παρασκευής. Οι αναλυτές δεν αποκλείουν κίνηση προς τα 90 δολάρια, εφόσον παραταθεί το μπλοκάρισμα των Στενών.
Το Ιράκ ανακοίνωσε τη διακοπή παραγωγής σε δύο μεγάλα κοιτάσματα, αφαιρώντας από την αγορά συνολικά πάνω από 1,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως, λόγω αδυναμίας εξαγωγών. Ως ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός του ΟΠΕΚ, ενδέχεται να προχωρήσει σε ακόμη βαθύτερες περικοπές που θα μπορούσαν να υπερβούν τα 3 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Παρόμοιες κινήσεις εξετάζουν και άλλες χώρες του Κόλπου, εξέλιξη που θα μπορούσε να περιορίσει περαιτέρω την παγκόσμια προσφορά.
Η Ελλάδα εμφανίζεται —προς το παρόν— θωρακισμένη. Ωστόσο, το βασικό ερώτημα παραμένει η διάρκεια και η ένταση της κρίσης. Εάν η γεωπολιτική αναταραχή μετατραπεί σε παρατεταμένη αποσταθεροποίηση των ενεργειακών ροών, οι πιέσεις στις τιμές και στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας ενδέχεται να αποκτήσουν μόνιμα χαρακτηριστικά, με άμεσο αντίκτυπο σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Τα τρία βασικά σενάρια
Στο μεταξύ με βάση αναλυτές καταγράφονται τρία εναλλακτικά σενάρια:
1. Σενάριο αποκλιμάκωσης (Best Case)
Επαναλειτουργία των Στενών σε σύντομο χρονικό διάστημα
Σταδιακή αποκλιμάκωση τιμών
Περιορισμένες επιπτώσεις στη χονδρεμπορική αγορά ρεύματος
Σε αυτή την περίπτωση, οι αυξήσεις θα είναι προσωρινές. Οι τιμές καυσίμων στην αντλία μπορεί να καταγράψουν μικρή άνοδο, αλλά χωρίς να δημιουργηθεί νέος κύκλος πληθωριστικών πιέσεων.
2. Σενάριο παρατεταμένης έντασης (Βασικό σενάριο)
Διατήρηση περιορισμών στις εξαγωγές
Brent κοντά ή πάνω από 90 δολάρια
Φυσικό αέριο σταθερά πάνω από 55–60 €/MWh
Σε αυτό το σενάριο:
Η χονδρεμπορική τιμή ρεύματος στην Ελλάδα θα ακολουθήσει ανοδική πορεία, λόγω της συμμετοχής του φυσικού αερίου στο ενεργειακό μείγμα.
Τα τιμολόγια ρεύματος ενδέχεται να πιεστούν τους επόμενους μήνες, εφόσον οι τιμές διατηρηθούν.
Στα καύσιμα κίνησης, μια άνοδος 10 δολαρίων στο Brent μεταφράζεται συνήθως σε αύξηση αρκετών λεπτών ανά λίτρο στην αντλία.
3. Σενάριο γενικευμένης αποσταθεροποίησης (Worst Case)
Παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών
Μαζικές περικοπές παραγωγής από χώρες του Κόλπου
Brent πάνω από 100 δολάρια
Νέα εκτίναξη TTF
Σε αυτή την περίπτωση:
Θα δημιουργηθεί σοβαρό σοκ στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας.
Η Ελλάδα, παρότι διαθέτει διαφοροποιημένες πηγές (LNG, αγωγούς, ΑΠΕ), δεν θα μείνει ανεπηρέαστη.
Οι τιμές ρεύματος και καυσίμων θα κινηθούν ανοδικά με ταχύτητα, με άμεσο αντίκτυπο σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Δεν αποκλείεται η ανάγκη για νέα μέτρα στήριξης ή παρεμβάσεις στην αγορά.
Πού βρίσκεται η Ελλάδα σήμερα
Η χώρα διαθέτει:
Επαρκή στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου
Συμβολαιοποιημένα φορτία LNG, κυρίως εκτός Κόλπου
Δυνατότητα αύξησης ροών από αγωγούς
Υψηλή συμμετοχή ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή
Το διαφοροποιημένο ενεργειακό μείγμα λειτουργεί ως «μαξιλάρι». Ωστόσο, η Ελλάδα παραμένει συνδεδεμένη με τις διεθνείς τιμές καυσίμων και φυσικού αερίου — και άρα εκτεθειμένη σε παρατεταμένη αναταραχή.
Το κρίσιμο ερώτημα
Η αγορά δεν ανησυχεί μόνο για την επάρκεια — ανησυχεί για τη διάρκεια. Εάν η κρίση αποδειχθεί βραχύβια, οι πιέσεις θα εκτονωθούν. Αν όμως μετατραπεί σε παρατεταμένη γεωπολιτική σύγκρουση με δομικές επιπτώσεις στις ενεργειακές ροές, η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί ξανά αντιμέτωπη με έναν νέο κύκλο ενεργειακής αστάθειας.
Και τότε, το ζήτημα δεν θα είναι μόνο η επάρκεια. Θα είναι το κόστος.
