Στον κλάδο δραστηριοποιούνται 110 περίπου εταιρείες, εκ των οποίων μικρός αριθμός είναι μεγάλου μεγέθους. Οι περισσότερες από αυτές είναι οργανωμένες σε 4 επιχειρηματικά σχήματα (ΝΗΡΕΑΣ, ΣΕΛΟΝΤΑ, ΔΙΑΣ, ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΙΧΘΥΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ) που καθορίζουν τις εξελίξεις στην εγχώρια αγορά. Σημειώνεται ότι η τελευταία έχει υπαχθεί στο άρθρο 99 του Νόμου 3588/2007.
Οι μεγάλες εταιρείες του κλάδου είναι καθετοποιημένες και διακινούν τα προϊόντα τους κυρίως στο εξωτερικό, καθώς και στην εγχώρια αγορά μέσω των super-market. Οι μικρότερες επιχειρήσεις προμηθεύονται γόνο από τις μεγάλες και στοχεύουν περισσότερο στην εγχώρια κατανάλωση. Επίσης, διαθέτουν τα ψάρια τους στις μεγαλύτερες προκειμένου να τα προωθήσουν αυτές στις διεθνείς αγορές.
Κύριο χαρακτηριστικό του κλάδου αποτελεί ο έντονος εξαγωγικός προσανατολισμός, με το 75% περίπου να προωθείται σε αγορές του εξωτερικού. Η αξία των εξαγωγών για το 2008 προσέγγισε τα 500 εκ. ευρώ, με αποτέλεσμα οι ιχθυοκαλλιέργειες να αποτελούν τον κορυφαίο εξαγωγικό κλάδο της χώρας στα τρόφιμα και ποτά. Το 2008 επικράτησαν πολύ χαμηλές τιμές διάθεσης των ψαριών (3,5 ευρώ / κιλό για την τσιπούρα και 4,6 ευρώ / κιλό για το λαβράκι κατά μέσο όρο), καθώς κορυφώθηκε η κρίση των τιμών που είχε ξεκινήσει από τα μέσα του 2007, ασκώντας πίεση στις πωλήσεις των εταιρειών και στα περιθώρια κερδοφορίας.
Προβλήματα
Σύμφωνα με εκπρόσωπους των επιχειρήσεων του κλάδου με τους οποίους συνεργάστηκε η Hellastat για την εκπόνηση της μελέτης, το σημαντικότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν αφορά στην έλλειψη ειδικού πλαι-σίου χωροταξικού σχεδιασμού, με συνέπεια να δραστηριοποιούνται υπό καθεστώς αβεβαιότητας σχετικά με τη συνέχιση της λειτουργίας των μονάδων παραγωγής.
Επιπλέον, παρατηρούνται φαινόμενα αθέμιτου ανταγωνισμού (π.χ. μεγαλύτερη παραγωγή από αυτή που ορίζουν οι άδειες, καλλιέργεια τσιπούρας και λαβρακίου σε εγκαταστάσεις αδειοδοτημένες για νέα είδη κ.ά.) και ελλιπείς έλεγχοι που προκαλούν ανισορ-ροπία στον κλάδο λόγω υπερπροσφοράς και κατ' επέκταση πτώση τιμών. Τέλος, λόγω των υψηλών αναγκών σε κεφάλαια κίνησης, καθώς ο παραγωγικός κύκλος είναι ιδιαίτερα εκτεταμένος (12-20 μήνες), οι επιχειρήσεις του κλάδου στρέφονται σε τραπεζικό δανεισμό, με συνέπεια να έχουν υψηλό βαθμό εξάρτησης από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
Προοπτικές
Οι χαμηλές τιμές πώλησης των ιχθύων, κυρίως της τσιπούρας, έχουν οδηγήσει τις ηγέτιδες εταιρείες σε μικρότερες τοποθετήσεις γόνου, με στόχο τον περιορισμό της παραγωγής και την εξισορρόπηση μεταξύ προσφοράς και ζήτησης. Σύμφωνα με εκτιμήσεις των εταιρειών του κλάδου, προκύπτει ότι το 2010 η εγχώρια παραγωγή θα είναι μειωμένη κατά 30% περίπου, συμβάλλοντας στην επίτευξη ικανοποιητικών τιμών διάθεσης των προϊόντων και βελτιωμένων αποτελεσμάτων. Η συγκέντρωση που χαρακτηρίζει τον κλάδο τα τελευταία έτη αναμένεται να συνεχιστεί, καθώς αρκετές εταιρείες αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα, με συνέπεια να οδηγηθούν σε έξοδο από αυτόν.
Κύρια επιδίωξη των εταιρειών του κλάδου είναι ο περιορισμός του κόστους. Είναι χαρακτηριστικό ότι προς την κατεύθυνση αυτή κινούνται οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις, με στοχευμένες ενέργειες που αφορούν στην παραγωγή (π.χ. ιχθυοτροφές, διαχείριση παραγωγικών εγκαταστάσεων), στα δίκτυα διανομής, στην έρευνα και ανάπτυξη κ.ά.
Χρηματοοικονομική ανάλυση του κλάδου
Στη μελέτη της Hellastat αναλύονται οι οικονομικές καταστάσεις 122 επιχειρήσεων.
Τα βασικά συμπεράσματα της μελέτης συνοψίζονται στα εξής:
Ο Κύκλος Εργασιών του δείγματος ανήλθε σε 680,9 εκ. ευρώ το 2008, παρουσιάζοντας μείωση κατά 4% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, οπότε είχε διαμορφωθεί σε 709,1 εκ. ευρώ, γεγονός που οφείλεται κυρίως στις χαμ
