Η συζήτηση άνοιξε μετά τη διαταραχή που προκάλεσε η γρήγορη μεταφορά της κρίσης των Στενών του Ορμούζ στη ναυσιπλοΐα, όπου φάνηκε αμέσως το πόσο ευάλωτη είναι η αλυσίδα ασφάλισης και αντασφάλισης όταν αυξάνεται απότομα ο γεωπολιτικός κίνδυνος.
Στις 2 Μαρτίου 2026, ναυτασφαλιστές προχώρησαν σε ακυρώσεις καλύψεων πολεμικού κινδύνου για πλοία που δραστηριοποιούνταν στην περιοχή, ενώ η αγορά προεξοφλούσε νέα άνοδο στο κόστος μεταφοράς πετρελαίου.
Στις 6 Μαρτίου τα premiums πολεμικού κινδύνου για διελεύσεις συνδεδεμένες με το Στενό του Ορμούζ είχαν εκτιναχθεί από περίπου 0,25% της αξίας του πλοίου σε περίπου 3%, μια μεταβολή που για τα μεγάλα δεξαμενόπλοια σήμαινε επιβάρυνση εκατομμυρίων δολαρίων ανά ταξίδι.
Η διάσταση του προβλήματος αποτυπώθηκε και θεσμικά στις 20 Μαρτίου 2026, όταν κατατέθηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο η ερώτηση με τίτλο Maritime war risk insurance and European energy security από τον Ολλανδό ευρωβουλευτή Bart Groothuis της Renew Europe.
Στην ερώτηση επισημαίνεται ότι στις αρχές Μαρτίου αρκετά μέλη του International Group of P&I Clubs απέσυραν την κάλυψη πολεμικού κινδύνου για πλοία στον Περσικό Κόλπο και στα παρακείμενα ύδατα.
Στη συνέχεια ακυρώθηκαν και σχετικές αντασφαλιστικές επεκτάσεις, ενώ τα ασφάλιστρα για transits δεξαμενόπλοιων αυξήθηκαν σε τέτοιο βαθμό ώστε η εμπορική κίνηση σχεδόν ακινητοποιήθηκε.
Ο Ολλανδός ευρωβουλευτής καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει αν η εξέλιξη αυτή συνιστά πρόβλημα για την ενεργειακή ασφάλεια της Ένωσης και αν απαιτείται ευρωπαϊκή πρωτοβουλία ή ακόμη και μηχανισμός στήριξης, διότι όπως τονίζει το μείζον ζήτημα για την ΕΕ δεν είναι ασφαλιστικό, αλλά συνδέεται πρωτίστως με την ενεργειακή εξάρτηση της από εξωγενείς παράγοντες που δεν ελέγχει.
Η εικόνα της αγοράς γίνεται σαφέστερη και μέσα από τα ίδια τα έγγραφα των ναυτασφαλιστών. Η Britannia P&I, σε explanatory note που δημοσιεύθηκε στις 17 Μαρτίου 2026, ανέφερε ότι οι αντασφαλιστές της εξέδωσαν Notice of Cancellation για war risks στην καθορισμένη ζώνη του Arabian/Persian Gulf, με ισχύ από τις 5 Μαρτίου 2026 και ώρα 00:00 UTC.
Η ίδια εταιρεία γνωστοποίησε επίσης ότι ενεργοποιήθηκε μηχανισμός buy-back για περιορισμένη και βραχυχρόνια κάλυψη έως 500 εκατ. δολάρια.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή δείχνει ότι η πίεση δεν αφορούσε μόνο την τιμή της κάλυψης. Αφορούσε και τη διαθεσιμότητα ασφαλιστικής χωρητικότητας, τη στιγμή που οι αντασφαλιστές άρχισαν να περιορίζουν την έκθεσή τους.
Εκεί ακριβώς αναδείχθηκε και η αμερικανική παρέμβαση η οποία εκδηλώθηκε μερικές μέρες πριν και συγκεκριμένα στις 11 Μαρτίου 2026, όταν η U.S. International Development Finance Corporation (DFC), μετά από απόφαση του Προέδρου Τράμπ, ανακοίνωσε ότι το reinsurance facility που οργανώνει θα μπορεί να καλύπτει ζημίες έως περίπου 20 δισ. δολάρια σε κυλιόμενη βάση. Η κάλυψη θα ξεκινούσε με Hull & Machinery και Cargo, με τη Chubb σε ρόλο lead underwriter.
Λίγες ημέρες αργότερα, στις 20 Μαρτίου 2026, η Chubb ανακοίνωσε τη δομή της Gulf Maritime Insurance Facility, μιας δημόσιας-ιδιωτικής σύμπραξης με τη DFC και άλλους αμερικανικούς αντασφαλιστές, η οποία θα παρέχει war hull risk, war P&I και war cargo insurance για επιλέξιμα πλοία που διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ.
Η σημασία αυτής της πρωτοβουλίας είναι προφανής. Η Ουάσιγκτον δεν αντιμετώπισε το ασφαλιστικό κενό ως μια απλή διαταραχή της αγοράς του Λονδίνου. Το αντιμετώπισε ως ζήτημα συνέχειας των θαλάσσιων μεταφορών και των ενεργειακών ροών. Δηλαδή ως πρόβλημα στρατηγικής ανθεκτικότητας.
Αυτό ακριβώς είναι και το ζήτημα που αρχίζει να απασχολεί πιο έντονα τις Βρυξέλλες. Η Ευρώπη εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τις θαλάσσιες μεταφορές για την τροφοδοσία της, αλλά δεν διαθέτει ανάλογο βαθμό ελέγχου πάνω στη ναυτασφαλιστική και αντασφαλιστική δομή που καλύπτει τους κινδύνους πολέμου.
Το Λονδίνο παραμένει ο βασικός κόμβος της διεθνούς ναυτασφαλιστικής αγοράς. Σε περιόδους ομαλότητας αυτό θεωρείται λειτουργικό. Σε περίοδο κρίσης όμως, το ίδιο μοντέλο δείχνει τα όριά του, καθώς γίνεται σαφές ότι η ΕΕ έχει περιορισμένη δυνατότητα παρέμβασης σε έναν κρίσιμο κρίκο της εφοδιαστικής της αλυσίδας.
Το στίγμα αυτής της ανησυχίας το έδωσε και η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στις 31 Μαρτίου 2026 κάλεσε τα κράτη-μέλη να συντονιστούν προκειμένου να διασφαλιστεί η προμήθεια πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων εν μέσω της αναταραχής στη Μέση Ανατολή και του κλεισίματος του Στενού του Ορμούζ.
Η παρέμβαση αυτή έχει βαρύτητα, επειδή η Επιτροπή δεν μίλησε απλώς για πίεση στις τιμές ή για αυξημένο κίνδυνο στις αγορές. Μίλησε επί της ουσίας για ασφάλεια εφοδιασμού. Και αυτό σημαίνει ότι η ασφάλιση πολεμικού κινδύνου παύει να αντιμετωπίζεται μόνο ως τεχνική παράμετρος της ναυτασφάλισης. Αναδεικνύεται σε στοιχείο της ενεργειακής ανθεκτικότητας της Ένωσης.
