Στη ζώνη του ευρώ, λίγο πάνω από τις μισές συναλλαγές (52%) πραγματοποιήθηκαν με μετρητά το 2024, σύμφωνα με έρευνα της ΕΚΤ σε 40.000 συμμετέχοντες. Ωστόσο, το ποσοστό αυτό είναι χαμηλότερο σε αξία — μόλις 39% των συνολικών συναλλαγών.
Σε 14 από τις 20 χώρες της ευρωζώνης, τα μετρητά παραμένουν το πιο συχνά χρησιμοποιούμενο μέσο πληρωμής, αποτελώντας μεταξύ 45% και 55% των συναλλαγών περίπου στις μισές χώρες. Συγκρίνοντας τα κράτη της ευρωζώνης, η χρήση μετρητών κυμαίνεται από 22% στην Ολλανδία έως 67% στη Μάλτα.
Οι χώρες της Νότιας και Ανατολικής Ευρώπης παραμένουν ιδιαίτερα εξαρτημένες από τα μετρητά, με την Ιταλία να φτάνει στο 61%, την Ισπανία στο 57% και τη Σλοβενία στο 64%.
Νότος και Ανατολή: κυριαρχία των μετρητών - Βορράς και Δύση: ψηφιακή πρωτοπορία
Η Βόρεια και Δυτική Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων της Ολλανδίας (22%), της Φινλανδίας (27%), του Λουξεμβούργου (37%), του Βελγίου (39%) και της Γαλλίας (43%), εμφανίζουν σαφή προτίμηση στις ψηφιακές πληρωμές, με τα μετρητά να έχουν περιθωριοποιηθεί σε αρκετές χώρες.
Ανάμεσα στις τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες της ΕΕ, η Γαλλία είναι η μόνη χώρα κάτω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης (52%), ενώ η Γερμανία βρίσκεται ελαφρώς πάνω, στο 53%.
Εκπρόσωπος της Κεντρικής Τράπεζας της Ολλανδίας δήλωσε στο Euronews Business ότι στη χώρα υπάρχει πολύ υψηλή υιοθέτηση ψηφιακών μεθόδων πληρωμής, όπως οι ανέπαφες πληρωμές με κάρτα ή κινητό, τις οποίες οι καταναλωτές θεωρούν πιο γρήγορες και βολικές από τα μετρητά.
Πρόσθεσε επίσης ότι οι έμποροι δέχονται ευρέως τόσο μετρητά όσο και κάρτες, χάρη στα χαμηλά κόστη συναλλαγών και σε τραπεζικές καμπάνιες που προωθούν τις ψηφιακές πληρωμές ακόμη και για μικρά ποσά.
Μετρητά ως προς την αξία των πληρωμών
Σε όρους αξίας, τα μετρητά αντιστοιχούν στο 39% των πληρωμών στη ζώνη του ευρώ, με τα ποσοστά να κυμαίνονται από 17% στην Ολλανδία έως 59% στη Λιθουανία.
Υψηλή εξάρτηση από τα μετρητά - πάνω από 50% της συνολικής δαπάνης - παρατηρείται σε χώρες όπως η Λιθουανία (59%), η Σλοβακία (56%), η Σλοβενία (56%), η Αυστρία (56%), η Μάλτα (54%) και η Κροατία (51%).
Η Ιταλία (49%), η Πορτογαλία (47%), η Ισπανία (45%), η Ιρλανδία (44%), η Κύπρος (43%) και η Ελλάδα (42%) βρίσκονται στη μεσαία κατηγορία χρήσης μετρητών ως προς την αξία.
Σε έξι χώρες, το ποσοστό πέφτει κάτω από 35%: Ολλανδία (17%), Φινλανδία (28%), Λουξεμβούργο (29%), Γερμανία (30%), Γαλλία (34%) και Βέλγιο (35%).
Αν και η Λιθουανία καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό, η Λετονία βρίσκεται μόλις στο 36%, δείχνοντας τις μεγάλες αποκλίσεις ακόμη και μεταξύ γειτονικών χωρών.
Οι κάρτες κυριαρχούν στις πληρωμές άνω των 50 ευρώ
Η Γερμανία διαφέρει αισθητά από την Αυστρία ως προς τη χρήση μετρητών, παρά τις πολιτισμικές ομοιότητες. Τα χαρτονομίσματα παραμένουν δημοφιλή στην Αυστρία, ενώ η Γερμανία αρχίζει να υιοθετεί περισσότερο τις ψηφιακές πληρωμές.
Συνολικά, σε όρους αξίας, τα μετρητά εξακολουθούν να είναι σημαντικά στην Κεντρική, Ανατολική και Νότια Ευρώπη, ενώ η Βόρεια και Δυτική Ευρώπη στηρίζεται πολύ περισσότερο στις ψηφιακές συναλλαγές.
Η ΕΚΤ διαπίστωσε επίσης ότι τα μετρητά χρησιμοποιούνται κυρίως για μικρές αγορές, ενώ οι κάρτες προτιμώνται για πληρωμές άνω των 50 ευρώ.
Γιατί προτιμούν οι πολίτες τα μετρητά;
Όταν ρωτήθηκαν για τα πλεονεκτήματα των μετρητών έναντι των καρτών, οι συμμετέχοντες ανέφεραν κυρίως:
- Τα μετρητά είναι ανώνυμα και προστατεύουν την ιδιωτικότητα (41%)
- Με τα μετρητά βοηθούν να ελέγχω καλύτερα τα έξοδά μου (35%)
- Οι συναλλαγές με μετρητά ολοκληρώνονται άμεσα (30%)
- Ένα ακόμη 28% δήλωσε ότι χρησιμοποιεί μετρητά επειδή γίνονται δεκτά σε περισσότερες περιπτώσεις, ενώ ένας στους πέντε τα θεωρεί πιο εύκολα ή πιο γρήγορα. Μόλις 18% πιστεύουν ότι τα μετρητά είναι πιο ασφαλή.
Ηλικιακές διαφορές στη χρήση
Παρατηρούνται επίσης σαφείς ηλικιακές διαφορές: οι νεότεροι είναι πολύ πιο εξοικειωμένοι με τις ψηφιακές πληρωμές, ενώ οι μεγαλύτεροι δείχνουν προσήλωση στα μετρητά.
Οι καταναλωτές κάτω των 40 ετών χρησιμοποιούν μετρητά σε λιγότερο από 50% των συναλλαγών τους, ενώ όσοι είναι 65 ετών και άνω πληρώνουν με μετρητά στο 57% των περιπτώσεων.
