Πιο αναλυτικά, όπως σημειώνεται στο «7 Ημέρες Οικονομία» της ελληνικής τράπεζας, ο ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου αυξήθηκε με πραγματικό ρυθμό 8,9% (10,4% σε τρέχουσες τιμές) συνεισφέροντας 1,5 ποσοστιαίες μονάδες (π.μ.) στη μεγέθυνση της ελληνικής οικονομίας.

Να σημειωθεί πως οι επενδύσεις παγίων συνιστούν συσσώρευση κεφαλαιουχικού εξοπλισμού, οδηγώντας στη διεύρυνση των παραγωγικών δυνατοτήτων της οικονομίας. Επιπρόσθετα, ενσωματώνουν νέες τεχνολογίες, οι οποίες συμβάλλουν καθοριστικά στην αύξηση της συνολικής παραγωγικότητας.

Τα τελευταία έξι χρόνια (2020-2025) το μερίδιο των επενδύσεων παγίων στο ελληνικό Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) παρουσιάζει ανάκαμψη. Συγκεκριμένα, από το 11,0% του ονομαστικού ΑΕΠ το 2019, αυξήθηκε στο 16,9% το 2025, συρρικνώνοντας το επενδυτικό κενό έναντι της Ευρωζώνης στις 4,3 π.μ. του ΑΕΠ, από 8,8 π.μ. κατά μέσο όρο την εξαετία 2014-2019. Ωστόσο, η εθνική αποταμίευση δεν ακολούθησε αντίστοιχη πορεία, εξέλιξη που αντανακλάται στη διεύρυνση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών στο -5,7% του ΑΕΠ το 2025, από -2,1% το 2019.

Πού οφείλεται η ανάκαμψη των επενδύσεων παγίων

Σύμφωνα με την ανάλυση της Eurobank, οι ανάκαμψη των επενδύσεων παγίων οφείλεται σε μία σειρά από παράγοντες, όπως είναι:

• Η εμπέδωση κλίματος δημοσιονομικής πειθαρχίας και χρηματοπιστωτικής σταθερότητας,
• η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας,
• τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ),
• η πιστωτική επέκταση των εγχώριων Νομισματικών και Χρηματοπιστωτικών Ιδρυμάτων (ΝΧΙ),
• οι ανάγκες που δημιούργησε η πολυετής κρίση χρέους για αντικατάσταση του φθαρμένου και τεχνολογικά απαρχαιωμένου κεφαλαιουχικού εξοπλισμού.

Εντούτοις, για να καλυφθεί η απώλεια του κεφαλαιουχικού εξοπλισμού της προηγούμενης δεκαετίας (–€88,7 δισεκ. σε τρέχουσες τιμές τη δωδεκαετία 2010-2021), το μερίδιο των επενδύσεων παγίων στο ΑΕΠ της ελληνικής οικονομίας θα πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω, ξεπερνώντας για κάποια χρόνια το αντίστοιχο της Ευρωζώνης.

Συνεισφορά κατασκευαστικού κλάδου

Την εξαετία 2020-2025, οι κατοικίες είχαν την υψηλότερη συνεισφορά με 28,3% (€6,1 δισεκ.) στην αύξηση των επενδύσεων παγίων κατά €21,6 δισεκ. σε τρέχουσες τιμές.

Ακολούθησαν οι άλλες κατασκευές με 24,7% (€5,3 δισεκ.), ο μηχανολογικός εξοπλισμός και οπλικά συστήματα με 20,4% (€4,4 δισεκ.), τα άλλα προϊόντα (προϊόντα διανοητικής ιδιοκτησίας όπως έρευνα και ανάπτυξη, λογισμικό και βάσεις δεδομένων, πνευματικά έργα, δικαιώματα εκμετάλλευσης κ.α.) με 13,5% (€2,9 δισεκ.), ο μεταφορικός εξοπλισμός με 7,5% (€1,6 δισεκ.), ο εξοπλισμός τεχνολογίας πλη-ροφορικής και επικοινωνίας με 5,9% (€1,3 δισεκ.) και τα αγροτικά προϊόντα με -0,2% (€0,0 δισεκ.).

Επιπρόσθετα, από τα €41,9 δισεκ. σε τρέχουσες τιμές των επενδύσεων παγίων το 2025, το 24,9% (€10,5 δισεκ.) αφορούσε τις άλλες κατασκευές, το 23,8% (€10,0 δισεκ.) τον μηχανολογικό εξοπλισμό και οπλικά συστήματα, το 18,2% (€7,6 δισεκ.) τις κατοικίες, το 16,5% (€6,9 δισεκ.) τα άλλα προϊόντα, το 8,9% (€3,7 δισεκ.) τον μεταφορικό εξοπλισμό, το 7,7% (€3,2 δισεκ.) τον εξοπλισμό τεχνολογίας πληροφορικής και επικοινωνίας και το 0,1% (€0,0 δισεκ.) τα αγροτικά προϊόντα.

Με βάση αυτά, εξάγεται το συμπέρασμα, ότι η πρώτη φάση της ανάκαμψης των επενδύσεων παγίων της ελληνικής οικονομίας διακρίνεται από τη σημαντική συνεισφορά των κατοικιών, των άλλων κατασκευών (π.χ. έργα υποδομής) και του μηχανολογικού εξοπλισμού και των οπλικών συστημάτων.

Όπως σημειώνεται στο σχετικό report, εν μέρει αυτό ήταν αναμενόμενο, καθότι ο κλάδος των κατασκευών εν συνόλω υπέστη πολύ μεγάλες απώλειες κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους.

Ενδεικτικά:

• Το 2019 οι επενδύσεις σε κατοικίες διαμορφώθηκαν στο 0,8 του ονομαστικού ΑΕΠ, έναντι 5,5% στην Ευρωζώνη.
• Το 2025 ενισχύθηκαν στο 3,1% του ΑΕΠ, παραμένοντας, ωστόσο, σε χαμηλότερο επίπεδο σε σύγκριση με την Ευρωζώνη (5,3%).

Παράλληλα, το «πάγωμα» των επενδύσεων στους νευραλγικούς τομείς των υποδομών και της εθνικής άμυνας την περασμένη δεκαετία, τομέων με ισχυρές θετικές εξωτερικές οικονομίες (υπό την προϋπόθεση ότι οι πόροι αξιοποιούνται αποτελεσματικά, ήτοι δεν υπάρχει σπατάλη), δημιούργησε ισχυρές ανάγκες για νέες επενδύσεις.

Οι επενδύσεις ως «μοχλός» μακροπρόθεσμης ανάπτυξης

Εντούτοις, η Eurobank επισημαίνει ότι η ελληνική οικονομία δεν θα πρέπει να επιστρέψει σε ένα υπόδειγμα επενδύσεων παρόμοιο με αυτό που ακολουθούσε στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 2000, με την κατηγορία των κατοικιών να αποτελεί το 43,7% του συνόλου των επενδύσεων παγίων (11,0% του ΑΕΠ, στοιχεία 2007), έναντι 29,0% στην Ευρωζώνη (6,7% του ΑΕΠ).

Η δημιουργία κεφαλαιουχικού εξοπλισμού -υλικού και άυλου- που θα στηρίζει την εξωστρέφεια, την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών και την καινοτομία δύναται να βελτιώσει τις μεσομακροπρόθεσμες προοπτικές της οικονομίας.

Σε αυτό το πλαίσιο, η πρόκληση πλέον δεν είναι μόνο η αύξηση του όγκου των επενδύσεων, αλλά και η βελτίωση της ποιότητας και του πολλαπλασιαστικού αποτυπώματός τους στην οικονομία, ώστε να στηρίξουν σε διατηρήσιμη βάση την παραγωγικότητα και τη μακροχρόνια ανάπτυξη.