Παρά τις αυξημένες πιέσεις, πάντως, η κυβέρνηση δεν αναμένει ότι οι φετινές πυρκαγιές θα έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο ούτε στην ανάπτυξη ούτε στις συνολικές τουριστικές εισπράξεις της χώρας.
Αυτό είναι το βασικό μήνυμα που εκπέμπει ο επικεφαλής του Οικονομικού Γραφείου του Πρωθυπουργού, Μιχάλης Αργυρού, σε δηλώσεις του στο Reuters, παρουσιάζοντας παράλληλα τον σχεδιασμό της κυβέρνησης για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της ελληνικής οικονομίας απέναντι στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής.
«Τα φαινόμενα αυτά εξελίσσονται σε έναν πιο σημαντικό και, από πολλές απόψεις, συχνότερο και σοβαρότερο κίνδυνο», σημείωσε ο κ. Αργυρού, χαρακτηρίζοντάς τα «μεσομακροπρόθεσμο δημοσιονομικό κίνδυνο, όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά για ολόκληρη την περιοχή της Μεσογείου».
Στο επίκεντρο οι υποδομές στους τουριστικούς προορισμούς
Βασικός άξονας της κυβερνητικής στρατηγικής είναι η ενίσχυση των υποδομών σε περιοχές που δέχονται υψηλές τουριστικές πιέσεις και παράλληλα εμφανίζουν αυξημένη έκθεση στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Όπως εξήγησε ο οικονομικός σύμβουλος του πρωθυπουργού, σχεδιάζονται και υλοποιούνται επενδύσεις κυρίως σε υποδομές ύδρευσης και ενέργειας, προκειμένου οι δημοφιλείς προορισμοί να μπορούν να ανταποκριθούν τόσο στην αυξανόμενη τουριστική ζήτηση όσο και στις πιέσεις από τις υψηλές θερμοκρασίες και τη λειψυδρία.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η Μύκονος και η Σαντορίνη, η Ήπειρος, τα νησιά του Βορείου Αιγαίου, η Θεσσαλονίκη, η Κρήτη, η Ρόδος και η Πελοπόννησος.
Ειδικά για την Πελοπόννησο, το ενδιαφέρον ενισχύεται και από την αυξημένη τουριστική προβολή της περιοχής, μεταξύ άλλων μέσω της κινηματογραφικής Οδύσσειας του Κρίστοφερ Νόλαν.
Προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων
Κρίσιμο στοιχείο του σχεδιασμού είναι η κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων. Η κυβέρνηση επιδιώκει οι επενδύσεις για την κλιματική προσαρμογή να μην επιβαρύνουν αποκλειστικά τον κρατικό προϋπολογισμό, αλλά να λειτουργήσουν παράλληλα ως πεδίο προσέλκυσης ιδιωτικών επενδύσεων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει, μάλιστα, η σύνδεση που κάνει ο κ. Αργυρού μεταξύ της αντιμετώπισης της παραοικονομίας και της χρηματοδότησης των νέων υποδομών.
Χωρίς να προσδιορίζει το συνολικό ύψος των δημόσιων κεφαλαίων που θα απαιτηθούν, σημειώνει ότι σημαντικό μέρος των πρόσθετων επενδύσεων μπορεί να χρηματοδοτηθεί από τα αυξημένα φορολογικά έσοδα που προκύπτουν από τον περιορισμό της φοροδιαφυγής και της άτυπης οικονομίας.
Πρόκειται ουσιαστικά για μία ακόμη χρήση του δημοσιονομικού χώρου που δημιουργείται τα τελευταία χρόνια από την αύξηση των ηλεκτρονικών συναλλαγών, τις φορολογικές διασταυρώσεις και τα νέα εργαλεία ελέγχου.
Ο πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος, δηλαδή, δεν προορίζεται μόνο για φορολογικές ελαφρύνσεις, αλλά μπορεί να κατευθυνθεί και σε επενδύσεις που περιορίζουν μελλοντικούς δημοσιονομικούς κινδύνους.
Κίνητρα για περισσότερη ασφάλιση
Παράλληλα, η κυβέρνηση εξετάζει τρόπους για την ενίσχυση της ασφαλιστικής κάλυψης νοικοκυριών και επιχειρήσεων έναντι φυσικών καταστροφών.
Στόχος είναι αφενός να δοθούν κίνητρα για την ασφάλιση περισσότερων περιουσιών και επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και αφετέρου να ενθαρρυνθούν οι ασφαλιστικές εταιρείες να προσφέρουν συμβόλαια σε προσιτό κόστος.
Η μεγαλύτερη διείσδυση της ιδιωτικής ασφάλισης αποκτά ιδιαίτερη δημοσιονομική σημασία, καθώς η αύξηση των φυσικών καταστροφών συνεπάγεται υψηλότερες ανάγκες κρατικής αποζημίωσης μετά από πυρκαγιές, πλημμύρες και άλλα ακραία φαινόμενα.
Αντίθετα, σύμφωνα με τον κ. Αργυρού, δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή σχεδιασμός για την έκδοση catastrophe bonds, δηλαδή ομολόγων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως μηχανισμός χρηματοδότησης μετά από μεγάλες φυσικές καταστροφές.
Ο ίδιος, πάντως, αναγνώρισε ότι πρόκειται για ένα εργαλείο που θα μπορούσε να εξεταστεί.
Αντέχουν ανάπτυξη και τουρισμός
Παρά την ένταση των πυρκαγιών, η κυβερνητική εκτίμηση για το 2026 παραμένει καθησυχαστική ως προς τις άμεσες μακροοικονομικές επιπτώσεις.
Όπως αναφέρει ο κ. Αργυρού, δεν αναμένεται ουσιαστική επίπτωση ούτε στην οικονομική ανάπτυξη ούτε στις συνολικές τουριστικές εισπράξεις.
Την ίδια στιγμή, η άνοδος της θερμοκρασίας δημιουργεί και μία διαφορετική δυναμική για τον ελληνικό τουρισμό, καθώς συμβάλλει στην επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου.
Σύμφωνα με τον επικεφαλής του Οικονομικού Γραφείου του Πρωθυπουργού, οι υψηλότερες θερμοκρασίες οδηγούν περισσότερους επισκέπτες στην Ελλάδα ήδη από τον Απρίλιο, ενώ η ζήτηση διατηρείται μέχρι τον Οκτώβριο ή ακόμη και τον Νοέμβριο.
Η επιμήκυνση της σεζόν στηρίζει τα τουριστικά έσοδα, αυξάνει όμως ταυτόχρονα τις απαιτήσεις από τις τοπικές υποδομές, κυρίως σε νερό και ηλεκτρική ενέργεια.
Αυτός είναι και ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους η κυβέρνηση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην αναβάθμιση των δικτύων στους μεγάλους τουριστικούς προορισμούς.
Φορολογικά κίνητρα χωρίς χαλάρωση της δημοσιονομικής πειθαρχίας
Οι δηλώσεις Αργυρού έρχονται λίγες εβδομάδες πριν από τις εξαγγελίες του πρωθυπουργού στις 5 Σεπτεμβρίου, όπου αναμένεται να παρουσιαστεί νέο πακέτο φορολογικών κινήτρων για επιχειρήσεις, εργαζομένους και αυτοαπασχολούμενους.
Ο επικεφαλής του Οικονομικού Γραφείου του Πρωθυπουργού ξεκαθαρίζει, ωστόσο, ότι οι νέες παρεμβάσεις δεν πρόκειται να γίνουν εις βάρος της δημοσιονομικής πειθαρχίας.
Το κυβερνητικό μήνυμα είναι ότι ο πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος θα πρέπει να κατευθυνθεί σε δύο βασικές κατευθύνσεις: στη μείωση των φορολογικών βαρών και στην ενίσχυση των επενδύσεων που θωρακίζουν την οικονομία απέναντι σε κινδύνους οι οποίοι αναμένεται να εντείνονται τα επόμενα χρόνια.
Με αυτόν τον τρόπο, η κλιματική προσαρμογή παύει να αποτελεί αποκλειστικά ζήτημα περιβαλλοντικής πολιτικής και εντάσσεται πλέον στον πυρήνα του μεσομακροπρόθεσμου δημοσιονομικού σχεδιασμού της χώρας.
