Η τριήμερη διερευνητική επίσκεψη στην Αθήνα και τη Λάρισα πραγματοποιήθηκε σε συνέχεια ανησυχιών που εκφράστηκαν σε αναφορά προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με μακροχρόνιες ελλείψεις στην ασφάλεια, τις υποδομές και τη λογοδοσία για τη λειτουργία των σιδηροδρόμων.
Στο πλαίσιο της επίσκεψης, οι ευρωβουλευτές συναντήθηκαν με το σύλλογο πληγέντων, εθνικές και τοπικές αρχές, φορείς εκμετάλλευσης του σιδηροδρομικού δικτύου, συνδικαλιστικές οργανώσεις και ανεξάρτητες αρχές αρμόδιες για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων και τη διερεύνηση ατυχημάτων. Η αντιπροσωπεία του ΕΚ συνομίλησε με τον υπουργό Υποδομών και Μεταφορών Χρίστο Δήμα, τον αναπληρωτή υπουργό Υποδομών και Μεταφορών Γιώργο Κώτσηρα, τον περιφερειάρχη Θεσσαλίας Δημήτρη Κουρέτα, την ηγεσία του ΟΣΕ και της Hellenic Train, καθώς και την Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ) και τον Εθνικό Οργανισμό Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών (ΕΟΔΑΣΑΑΜ). Η αντιπροσωπεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου επισκέφθηκε επίσης το κέντρο ελέγχου της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας της Λάρισας και το σιδηροδρομικό κέντρο Αχαρνών, συνοδευόμενη από την ηγεσία του Υπουργείου.
Μιλώντας εξ ονόματος της αντιπροσωπείας, η αντιπρόεδρος της Επιτροπής Αναφορών Dolors Montserrat σχολίασε: «Πρώτον, θα ήθελα να τονίσω ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Επιτροπή Αναφορών δεν είναι δικαστική αρχή, δεν μπορεί ούτε να εκδίδει αποφάσεις ούτε να ανακαλεί αποφάσεις που λαμβάνονται από τα δικαστήρια των κρατών μελών. Το δικαίωμα αναφοράς παρέχει στους πολίτες έναν άμεσο δίαυλο επικοινωνίας προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και είναι δική μας ευθύνη να ακούσουμε προσεκτικά και να αντιμετωπίσουμε τις ανησυχίες που εγείρονται ενώπιόν μας. Θα ασκήσουμε τις θεσμικές μας ευθύνες αμερόληπτα, εποικοδομητικά και με πλήρη σεβασμό των αρμοδιοτήτων των κρατών μελών και των θεσμικών τους οργάνων, με στόχο να διασφαλίσουμε ότι τέτοιες τραγωδίες δεν θα επαναληφθούν.
Οι ανταλλαγές απόψεων που πραγματοποιήθηκαν τις τελευταίες τρεις ημέρες μας παρείχαν πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά τη βελτίωση της ασφάλειας των σιδηροδρόμων. Λάβαμε υπόψη τα αποτελέσματα ενός προγράμματος μεταρρυθμίσεων για την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών αδυναμιών στη διακυβέρνηση, την εποπτεία, τη λειτουργική διαχείριση και την κουλτούρα της διαχείρισης της ασφάλειας των σιδηροδρόμων, καθώς και την εφαρμογή του σχεδίου δράσης που καταρτίστηκε σε συμφωνία με την Επιτροπή σε συνέχεια της έκθεσης του Οργανισμού Σιδηροδρόμων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ERA).
Οι ανησυχίες
Επιβεβαιώσαμε την κομβική σημασία της διαφανούς και ορθά διαχειριζόμενης χρηματοδότησης της ΕΕ για τη στήριξη αυτών των προσπαθειών, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τις ανησυχίες σχετικά με τον ρυθμό υλοποίησης, ιδίως την έλλειψη πλήρους ανάπτυξης του συστήματος ETCS, και την ανάγκη για περαιτέρω επενδύσεις, οι οποίες είναι σημαντικές για την ανάκτηση της εμπιστοσύνης του κοινού. Σημειώσαμε επίσης τα μέτρα που έλαβαν οι ανεξάρτητες αρχές, ο ρόλος των οποίων είναι κρίσιμος για την πρόληψη των σιδηροδρομικών ατυχημάτων, τη βελτίωση της λογοδοσίας και τη διασφάλιση της ασφάλειας των σιδηροδρόμων στην Ελλάδα.
Ταυτόχρονα, αναγνωρίσαμε τις σοβαρές ανησυχίες που εκφράστηκαν σχετικά με την κατάσταση της σιδηροδρομικής υποδομής κατά τον χρόνο του ατυχήματος, καθώς και τη διαχείριση του τόπου του ατυχήματος αμέσως μετά, η οποία βρίσκεται πλέον υπό δικαστικό έλεγχο από τα ελληνικά δικαστήρια. Τονίσαμε την ανάγκη στήριξης των οικογενειών των θυμάτων και διασφάλισης της πλήρους συνεργασίας με τις αρμόδιες δικαστικές αρχές, ώστε να μπορούν να εξετάζονται πλήρως και ανεξάρτητα όλες οι σχετικές περιστάσεις και να καθορίζονται τυχόν ευθύνες μέσω των κατάλληλων δικαστικών διαδικασιών. Έχουμε πλήρη εμπιστοσύνη στην ανεξαρτησία των ελληνικών δικαστικών αρχών και στην ικανότητά τους να ασκούν τις αρμοδιότητές τους.»
«Τριάμισι χρόνια μετά, τα συστήματα ασφαλείας δεν βρίσκονται σε πλήρη λειτουργία»
Κοινή Δήλωση Γ. Μανιάτη, αντιπροέδρου των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (S&D) και βουλευτή Isilda Gomes (S&D), στο πλαίσιο της αποστολής της Επιτροπής Αναφορών (PETI) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στη Λάρισα και την Αθήνα.
«Τριάμισι χρόνια μετά το έγκλημα στα Τέμπη, τα βασικά συστήματα ασφάλειας και επικοινωνίας του σιδηροδρόμου, ETCS και GSM-R, εξακολουθούν να μη βρίσκονται σε πλήρη λειτουργία στο σύνολο του δικτύου, όπως αναδείχθηκε κατά την επίσκεψη μας στη Λάρισα και την Αθήνα, στο πλαίσιο της αποστολής της Επιτροπής Αναφορών (PETI) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Αν και εκ των υστέρων και έπειτα από πιέσεις έχουν γίνει βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση, ο σιδηρόδρομος εξακολουθεί να μην συγκλίνει πλήρως με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Κατά τη διάρκεια της αποστολής μας, συναντηθήκαμε με τον Σύλλογο Συγγενών Θυμάτων της τραγωδίας των Τεμπών, με τον Υπουργό και Αναπλ. Υπουργό Υποδομών και Μεταφορών, Χρ. Δήμα και Γ. Κώτσηρα, με τον Περιφερειάρχη Θεσσαλίας Δημήτρη Κουρέτα, με υπηρεσιακούς παράγοντες του ΟΣΕ, καθώς και με τα σωματεία εργαζομένων στον ΟΣΕ.
Στις συναντήσεις αναδείχθηκαν οι δύο διαστάσεις του διπλού εγκλήματος των Τεμπών. Η πρώτη αφορά τις τρομακτικές ελλείψεις στοιχειωδών κανόνων ασφαλείας που δεν απέτρεψαν την μετωπική σύγκρουση των δύο τρένων και την απώλεια 57 ανθρώπινων ζωών. Η δεύτερη, την αλλοίωση του χώρου του δυστυχήματος αμέσως μετά τη σύγκρουση, με το «μπάζωμα» και τη μεταφορά υλικού που περιείχε και ανθρώπινα οστά, χωρίς δικαστική εξουσιοδότηση. Σε σχετική ερώτησή μας αναφορικά με την αλλοίωση του χώρου του δυστυχήματος, ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ ξεκαθάρισε ότι με βάση τις προβλεπόμενες διαδικασίες του, δεν θα επέτρεπε κανένα «μπάζωμα», παρά μόνο αφού θα είχαν ολοκληρωθεί οι έρευνες και μετά από σχετική αδειοδότηση της εποπτεύουσας δικαστικής και αστυνομικής αρχής.
Όσον αφορά την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση έργων όπως η εγκατάσταση του ETCS στο πλαίσιο της σύμβασης 717, το σύστημα δεν βρίσκεται σε πλήρη λειτουργία, περίπου δώδεκα χρόνια μετά.
Αναμένουμε από τις ελληνικές δικαστικές αρχές να ασκήσουν τα καθήκοντά τους με πλήρη ανεξαρτησία, ώστε οι πέντε δικαστικές έρευνες που βρίσκονται σε εξέλιξη να οδηγήσουν στην απόδοση των ποινικών ευθυνών εκεί όπου αυτές αναλογούν.»
