Από το συνολικό ποσό, τα 3,57 δισ. ευρώ, δηλαδή το 75%, προέρχονται από ευρωπαϊκούς πόρους, ενώ τα υπόλοιπα 1,2 δισ. ευρώ θα καλυφθούν από εθνική χρηματοδότηση.
Το σχέδιο έχει ως βασικό στόχο να περιορίσει τις κοινωνικές επιπτώσεις της πράσινης μετάβασης και ειδικότερα της επέκτασης του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών στα κτίρια και τις οδικές μεταφορές μέσω του ETS2. Στο επίκεντρο βρίσκονται τα ευάλωτα νοικοκυριά, οι πολίτες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στις μετακινήσεις τους, αλλά και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις.
Παράλληλα, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι παρεμβάσεις του σχεδίου εκτιμάται ότι θα οδηγήσουν, όταν εφαρμοστούν πλήρως, σε ετήσια μείωση των εκπομπών κατά περίπου 811.000 τόνους ισοδυνάμου CO₂ έως το 2032.
Στήριξη 460.000 ευάλωτων νοικοκυριών
Το μεγαλύτερο μέρος των παρεμβάσεων αφορά την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας. Περίπου 460.000 ευάλωτα νοικοκυριά θα μπορούν να επωφεληθούν από μέτρα που αποσκοπούν στη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης και της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.
Στο πλαίσιο αυτό προβλέπονται έως 62.000 ενεργειακές ανακαινίσεις κατοικιών, καθώς και η εγκατάσταση περίπου 200.000 αντλιών θερμότητας και ηλιακών συστημάτων για θέρμανση νερού.
Οι παρεμβάσεις δεν περιορίζονται στην άμεση οικονομική ενίσχυση των νοικοκυριών, αλλά στοχεύουν και στη μόνιμη μείωση του ενεργειακού κόστους μέσα από επενδύσεις στην ενεργειακή αποδοτικότητα των κατοικιών.
Νέες κοινωνικές κατοικίες και ανακαίνιση φοιτητικών εστιών
Σημαντικό σκέλος του σχεδίου αποτελεί και η ενίσχυση της κοινωνικής κατοικίας, με τη δημιουργία 2.800 νέων ενεργειακά αποδοτικών κατοικιών. Οι κατοικίες θα προκύψουν τόσο από νέες κατασκευές όσο και από την αξιοποίηση υφιστάμενων κτιρίων.
Παράλληλα, 226 εκατ. ευρώ προβλέπεται να κατευθυνθούν στην ανακαίνιση δημόσιων φοιτητικών εστιών. Στόχος είναι να βελτιωθούν οι συνθήκες διαμονής και η πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση για περίπου 5.930 ευάλωτους φοιτητές και φοιτήτριες.
Προσωρινό επίδομα θέρμανσης για έως 800.000 νοικοκυριά
Το σχέδιο περιλαμβάνει και ένα μεταβατικό μέτρο προστασίας από την αύξηση του κόστους που αναμένεται να προκαλέσει η εφαρμογή του ETS2.
Έως 800.000 ευάλωτα νοικοκυριά κάθε χρόνο θα μπορούν να λαμβάνουν προσωρινή ενίσχυση για τις δαπάνες θέρμανσης μετά την έναρξη εφαρμογής του νέου συστήματος.
Η συγκεκριμένη στήριξη έχει σχεδιαστεί ως προσωρινός μηχανισμός, καθώς σταδιακά αναμένεται να περιορίζεται η ανάγκη για επιδοτήσεις όσο αποδίδουν οι μόνιμες επενδύσεις σε ενεργειακή αποδοτικότητα και καθαρά συστήματα θέρμανσης.
Επενδύσεις στις δημόσιες συγκοινωνίες
Σημαντικό μέρος των πόρων κατευθύνεται και στις μεταφορές, με περίπου 300.000 ευάλωτους χρήστες να αναμένεται να επωφεληθούν από τις σχετικές παρεμβάσεις.
Το σχέδιο προβλέπει την προσθήκη περισσότερων από 200 νέων ηλεκτρικών λεωφορείων σε περιοχές με υψηλή συγκοινωνιακή ευαλωτότητα, αλλά και 22 επιπλέον συρμών για το Μετρό της Αθήνας.
Παράλληλα, προβλέπονται νέες υπηρεσίες μετακίνησης κατόπιν ζήτησης για απομακρυσμένες περιοχές, καθώς και η ανάπτυξη υποδομών φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων.
Social leasing για 15.000 ηλεκτρικά αυτοκίνητα
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στην πρόσβαση των οικονομικά ευάλωτων πολιτών στην ηλεκτροκίνηση.
Μέσω προγράμματος κοινωνικής μίσθωσης ηλεκτρικών οχημάτων (social leasing), περίπου 15.000 ευάλωτα νοικοκυριά που εξαρτώνται από το αυτοκίνητο θα μπορούν να αποκτήσουν ηλεκτρικό όχημα με προσιτό μηνιαίο μίσθωμα.
Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να περιοριστεί το οικονομικό εμπόδιο που συχνά αποκλείει τα χαμηλότερα εισοδήματα από την αγορά ηλεκτρικού αυτοκινήτου, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου οι δημόσιες συγκοινωνίες δεν αποτελούν επαρκή εναλλακτική.
Περισσότερες από 12.000 παρεμβάσεις για την προσβασιμότητα
Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης μέτρα για τη βελτίωση της προσβασιμότητας και της κοινωνικής ένταξης.
Προβλέπεται η χρηματοδότηση περισσότερων από 12.000 συσκευών υποβοήθησης της κινητικότητας, μεταξύ άλλων ηλεκτρικών αναπηρικών αμαξιδίων και scooters. Παράλληλα, σχεδιάζεται ειδική υπηρεσία σχολικών μεταφορών για μαθητές και μαθήτριες με αναπηρία.
Παρεμβάσεις προσβασιμότητας θα πραγματοποιηθούν επίσης σε 33 σιδηροδρομικούς σταθμούς και 85 σταθμούς Μετρό.
€820 εκατ. για 28.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις
Από το πρόγραμμα δεν απουσιάζει ο επιχειρηματικός τομέας. Περίπου 28.000 ευάλωτες πολύ μικρές επιχειρήσεις θα στηριχθούν προκειμένου να περιορίσουν το ενεργειακό και μεταφορικό τους κόστος και να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις της πράσινης μετάβασης.
Για τον συγκεκριμένο σκοπό προβλέπονται 820 εκατ. ευρώ, τα οποία θα αξιοποιηθούν για ενεργειακές αναβαθμίσεις κτιρίων και στοχευμένες επιδοτήσεις που θα διευκολύνουν τη μετάβαση σε καθαρότερες λύσεις ενέργειας και μετακίνησης.
Πότε ξεκινούν οι πληρωμές
Η έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν σημαίνει αυτόματη εκταμίευση των 3,57 δισ. ευρώ της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης.
Η Ελλάδα θα μπορεί να υποβάλει το πρώτο αίτημα πληρωμής όταν ξεκινήσει η εφαρμογή του σχεδίου και επιτευχθούν τα προβλεπόμενα ορόσημα. Στη συνέχεια, οι ευρωπαϊκοί πόροι θα εκταμιεύονται σταδιακά, ανάλογα με την πρόοδο στην υλοποίηση των συμφωνημένων στόχων.
Παράλληλα, πριν από την πρώτη πληρωμή θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί πρόσθετες ενέργειες για την ενίσχυση των συστημάτων εσωτερικού ελέγχου, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εντόπισε σχετικές αδυναμίες κατά την αξιολόγηση του ελληνικού σχεδίου.
Συνολικά, το ελληνικό πρόγραμμα επιχειρεί να συνδέσει την ενεργειακή και περιβαλλοντική μετάβαση με μέτρα κοινωνικής προστασίας, κατευθύνοντας πόρους όχι μόνο στην ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών και τις καθαρές μεταφορές, αλλά και στη στέγαση, την προσβασιμότητα και τη στήριξη των μικρών επιχειρήσεων.
