Αφορμή για την αναταραχή αποτέλεσε η αδυναμία της εταιρείας διαχείρισης κεφαλαίων Pusula Portfoy να ανταποκριθεί σε αιτήματα ρευστοποίησης επενδύσεων. Η εξέλιξη αυτή πυροδότησε φόβους για πιθανή ευρύτερη κρίση ρευστότητας στην αγορά αμοιβαίων κεφαλαίων της Τουρκίας.
Οι ανησυχίες σύντομα επεκτάθηκαν και στην αγορά μετοχών, καθώς οι επενδυτές φοβήθηκαν ότι τα funds θα αναγκάζονταν να προχωρήσουν σε μαζικές πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων προκειμένου να εξασφαλίσουν την απαιτούμενη ρευστότητα. Όπως έχει συμβεί και σε προηγούμενες περιόδους έντονης αναταραχής στο Χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης, οι τουρκικές αρχές προχώρησαν σε παρεμβάσεις για τον περιορισμό των επιπτώσεων.
Στο πλαίσιο των μέτρων που υιοθετήθηκαν, ανεστάλησαν οι συναλλαγές σε κεφάλαια τα οποία διαχειρίζονται επτά εταιρείες διαχείρισης ενεργητικού, ενώ δόθηκε εντολή για την εκκαθάριση 130 funds.
Παράλληλα, η κεντρική τράπεζα της Τουρκίας χαλάρωσε τους περιορισμούς στην πρόσβαση σε ρευστότητα σε λίρες, με στόχο να αποτραπούν αναγκαστικές πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων. Την ίδια στιγμή, κρατική τράπεζα ξεκίνησε διαπραγματεύσεις για την εξαγορά δύο εταιρειών αποταμίευσης που συνδέονται με την υπόθεση.
Παράλληλα με τις κινήσεις για τη στήριξη της αγοράς, η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς της Τουρκίας παρέπεμψε 38 άτομα στις εισαγγελικές αρχές, στο πλαίσιο έρευνας για πιθανή χειραγώγηση της αγοράς.
Μετά τις συγκεκριμένες παρεμβάσεις, ο Borsa Istanbul ανέκαμψε και κινήθηκε σήμερα ανοδικά, καταγράφοντας κέρδη 2,5%. Η ανάκαμψη σημειώθηκε μετά τις απώλειες σχεδόν 8% που είχε καταγράψει ο δείκτης στις συνεδριάσεις της Δευτέρας και της Τρίτης.
«Προσωρινό και διαχειρίσιμο το πρόβλημα»
Η νέα αναταραχή στην τουρκική αγορά εκδηλώθηκε σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για την οικονομία της χώρας, καθώς η Τουρκία επιχειρεί να ενισχύσει εκ νέου τη διεθνή αξιοπιστία της μέσω του προγράμματος οικονομικής σταθεροποίησης που εφαρμόζει ο υπουργός Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ.
«Το πρόβλημα αφορά συγκεκριμένο τμήμα της αγοράς κεφαλαίων και είναι προσωρινό και διαχειρίσιμο», ανέφερε η Επιτροπή Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας της Τουρκίας, μετά την έκτακτη συνεδρίασή της.
Η επιτροπή, υπό την προεδρία του Σιμσέκ και με τη συμμετοχή της κεντρικής τράπεζας και των βασικών εποπτικών αρχών της χώρας, υπογράμμισε ότι τα μέτρα που λαμβάνονται θα επικεντρωθούν στην αντιμετώπιση των περιορισμών ρευστότητας και στην αποτροπή του κινδύνου μετάδοσης της αναταραχής.
Οι Financial Times υπενθυμίζουν ότι η προηγούμενη έκτακτη συνεδρίαση της επιτροπής είχε πραγματοποιηθεί τον Μάιο, μετά την απομάκρυνση, με δικαστική απόφαση, της ηγεσίας του μεγαλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης, εξέλιξη που είχε προκαλέσει σημαντικές πιέσεις στις αγορές.
Είχε προηγηθεί και συνεδρίαση τον Μάρτιο, όταν ο πόλεμος στο Ιράν είχε προκαλέσει αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας και κεφαλαίων.
Πώς ξεκίνησε η αναταραχή στην αγορά
Η νέα πτώση των τουρκικών αγορών ξεκίνησε όταν η Pusula Portföy, ένας από τους σημαντικότερους διαχειριστές κεφαλαίων στην Κωνσταντινούπολη, γνωστοποίησε ότι ορισμένα από τα funds που διαχειρίζεται δεν ήταν σε θέση να ικανοποιήσουν εγκαίρως αιτήματα εξαγοράς επενδυτών.
Η ανακοίνωση προκάλεσε ανησυχία μεταξύ των μικροεπενδυτών, αρκετοί από τους οποίους έσπευσαν να αποσύρουν τις αποταμιεύσεις τους. Η κίνηση αυτή περιγράφηκε από αναλυτές ως «fund run», καθώς η αυξημένη ζήτηση για ρευστοποιήσεις ενίσχυσε περαιτέρω τις πιέσεις.
Στη συνέχεια, η Tera Portföy ανακοίνωσε ότι δύο από τα funds της αντιμετώπισαν επίσης καθυστερήσεις στην καταβολή ποσών που προέκυπταν από αιτήματα εξαγοράς. Παράλληλα, η Atlas Portföy παρέτεινε τον χρόνο αναμονής για την ανάληψη κεφαλαίων από ορισμένα funds.
Τα συνολικά υπό διαχείριση κεφάλαια των τριών εταιρειών ανέρχονταν περίπου στα 29 δισ. δολάρια.
Τρία επίπεδα παρέμβασης από τις τουρκικές αρχές
Σύμφωνα με τους Financial Times, η αντίδραση των χρηματοπιστωτικών αρχών της Τουρκίας αναπτύσσεται σε τρία βασικά επίπεδα.
Πρώτον, η κεντρική τράπεζα χαλάρωσε τους όρους χρηματοδότησης, καθώς και τις απαιτήσεις για εξασφαλίσεις. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκει να διασφαλίσει ότι οι χρηματοπιστωτικές εταιρείες θα έχουν επαρκή πρόσβαση σε ρευστότητα και δεν θα αναγκαστούν να προχωρήσουν σε πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων σε μια αγορά που βρίσκεται υπό πίεση.
Δεύτερον, η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, γνωστή ως SPK, ανέστειλε τις αγοραπωλησίες κεφαλαίων που διαχειρίζονται οι εταιρείες Tera, Pusula, Hedef, Atlas, A1, Pardus και Bulls Portföy.
Τρίτον, οι τουρκικές αρχές φαίνεται να επιχειρούν να απομονώσουν τις αποταμιεύσεις των νοικοκυριών από τις πιέσεις που έχουν εκδηλωθεί στα επενδυτικά funds, μέσω μιας λύσης την οποία αναλυτές έχουν χαρακτηρίσει ως διάσωση με κρατική στήριξη.
Η κρατική ισλαμική τράπεζα Emlak Katılım ανακοίνωσε ότι η θυγατρική της που δραστηριοποιείται στον τομέα της αποταμίευσης ξεκίνησε συζητήσεις για την εξαγορά δύο εταιρειών του ομίλου Pusula. Οι συγκεκριμένες εταιρείες συγκεντρώνουν αποταμιεύσεις πελατών και τις χρησιμοποιούν για τη χρηματοδότηση κατοικιών και αυτοκινήτων, χωρίς την αξιοποίηση συμβατικών έντοκων δανείων.
Η «φούσκα» των συγκεντρωμένων τοποθετήσεων
Στο επίκεντρο της χρηματιστηριακής αναταραχής βρίσκονται επενδυτικά κεφάλαια τα οποία κατά τα δύο τελευταία χρόνια είχαν δημιουργήσει μεγάλες και ιδιαίτερα συγκεντρωμένες θέσεις σε συνδεδεμένες εταιρείες. Οι συγκεκριμένες εισηγμένες διέθεταν περιορισμένο αριθμό μετοχών προς διαπραγμάτευση στην αγορά.
Οι μαζικές αγορές μετοχών από τα funds συνέβαλαν στην άνοδο των τιμών, αυξάνοντας παράλληλα την καθαρή αξία των κεφαλαίων που τις διακρατούσαν. Η άνοδος προσέλκυσε στη συνέχεια νέους επενδυτές, δημιουργώντας πρόσθετες εισροές κεφαλαίων που κατευθύνονταν στην αγορά των ίδιων μετοχών.
Στο αποκορύφωμα αυτής της ανόδου, η εισηγμένη επενδυτική εταιρεία Hedef Holding βρέθηκε προσωρινά στη δεύτερη θέση μεταξύ των μεγαλύτερων εταιρειών του τουρκικού χρηματιστηρίου ως προς την κεφαλαιοποίηση, πίσω μόνο από τον αμυντικό όμιλο ηλεκτρονικών Aselsan.
Η κατάσταση άρχισε να αλλάζει όταν ο δείκτης MSCI προειδοποίησε τον Ιούνιο για πιθανή «συντονισμένη συμπεριφορά συναλλαγών» μεταξύ επενδυτικών funds και συνδεδεμένων εισηγμένων εταιρειών.
Την ίδια περίοδο, ο οίκος S&P έθεσε την Τουρκία υπό αξιολόγηση για πιθανή υποβάθμιση από αναδυόμενη σε συνοριακή αγορά. Στα τέλη Αυγούστου, οι τουρκικές αρχές προχώρησαν επίσης σε αυστηροποίηση των κανόνων στις κεφαλαιαγορές.
Ο Εμρέ Τεζμέν, πρόεδρος της Tera Holding, μίας από τις εταιρείες που βρίσκονται στο επίκεντρο της υπόθεσης, απέδωσε την αναταραχή σε μια «σχεδιασμένη, σκόπιμη και οργανωμένη κερδοσκοπική επίθεση» από «κακόβουλες δυνάμεις».
Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Τεζμέν αναφέρθηκε στον «εγχώριο και εθνικό» χαρακτήρα της Tera και εξέφρασε την υποστήριξή του στον Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Σύμφωνα με τουρκικά μέσα ενημέρωσης, ο Τεζμέν βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με απαγόρευση εξόδου από τη χώρα, στο πλαίσιο της έρευνας που έχουν ξεκινήσει οι εισαγγελικές αρχές της Κωνσταντινούπολης.
